Faktury za śmieci nie dają gminie prawa do odliczenia VAT

We wtorek Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy, która chciała skorzystać z prawa do odliczenia VAT w związku z tzw. gospodarką śmieciową.

We wniosku o interpretację gmina wskazała, że jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem VAT. Stosownie do art. 7 ust. 1 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym jej zadania własne obejmują m.in. utrzymanie czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk, unieszkodliwiania odpadów komunalnych. Ponadto, zgodnie z ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, samorządy są obowiązane do zorganizowania odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Ci natomiast są obowiązani ponosić na rzecz gminy stosowną opłatę.

Gmina wskazała, że od 1 lipca 2013 r. odpady komunalne na jej terenie odbiera przedsiębiorca wyłoniony w drodze przetargu, z którym podpisała umowę.

Zapytała, czy będzie jej przysługiwało prawo do odliczenia całości podatku naliczonego zawartego w fakturach, jakie otrzyma od przedsiębiorcy obsługującego odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych pochodzących z jej terenu.

Fiskus odpowiedział, że nie. W jego ocenie określony w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach charakter opłaty wskazuje, że w istocie mamy do czynienia z „daniną publiczną". W konsekwencji gmina z tytułu wykonywania zadania własnego wyłączona będzie z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy o VAT. Nie będzie zatem podatnikiem VAT w odniesieniu do czynności odbioru odpadów.

Jak podkreślili urzędnicy, dotyczy to zarówno tych, których odbiór traktuje jako usługę podstawową, jak i tych, które traktuje jako usługę dodatkową (odbiór odpadów budowlanych). Nie ma więc prawa do odliczenia VAT.

Gmina nie dawała za wygraną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił jednak jej skargę. Ostatecznie prawa do odliczenia odmówił też NSA.

Po analizie przepisów ustawy o VAT, w tym art. 15 ust. 6, NSA uznał, że w spornej sprawie gmina nie działa jako podatnik VAT. Sąd nie miał wątpliwości, że do zadań gminy należy utrzymanie czystości i porządku na jej terenie. Dotyczy to także usuwania odpadów o wielkich gabarytach.

NSA zgodził się, że biorąc pod uwagę charakter opłat z tzw. ustawy śmieciowej mamy do czynienia z daniną publicznoprawną.

– Co do czynności z tzw. ustawy śmieciowej gmina występuje jako organ publiczny, a nie podatnik VAT – tłumaczył sędzia NSA Artur Mudrecki.

Poza tym gdyby uznać, że w pewnym zakresie jest inaczej, gminy byłyby zmuszone do wyliczania proporcji odliczenia. Wyrok jest prawomocny.