Kwestia ta wynikła w sprawie o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi o zapłatę (bez takiej klauzuli nie można wszcząć egzekucji), której udzielił nabywcy wierzytelności Sąd Okręgowy w Kielcach. Postanowienie to zaskarżył jednak dłużnik, a rozpatrując jego spóźnione zażalenie, inny skład tego SO (sędzia Michał Derela) powziął wątpliwości proceduralne, które zawarł w pytaniu prawnym do SN: – czy w obecnym stanie prawnym, a dokładniej od 1 lipca 2023 r., w postępowaniu egzekucyjnym sąd orzeka o odrzuceniu zażalenia niedopuszczalnego lub spóźnionego w składzie trzech sędziów czy w składzie jednego sędziego i czy na powyższe orzeczenie służy zażalenie?
Czytaj więcej
Likwidacja zażaleń poziomych i przywrócenie rozpoznawania środków odwoławczych w sprawach trójkowych może jeszcze bardziej spowolnić i tak już niew...
Zmiana stanu prawnego i nowelizacja kodeksu
W uzasadnieniu pytania SO wskazał, że brał pod uwagę uchwałę SN z 7 grudnia 2021 r. (sygn. III CZP 87/20), gdzie SN wyjaśnił, że w ówczesnym stanie prawnym (po dużej noweli k.p.c. z 4 lipca 2019 r.) zażalenie na postanowienie sądu I instancji w postępowaniu egzekucyjnym odrzuca sąd, który je wydał, w składzie trzech sędziów (tzw. zażalenie poziome). Odrzucenie zażalenia stanowi bowiem jego rozpoznanie, a orzekanie w składzie kolegialnym pozwala uniknąć sytuacji, że podlegałoby ono odrzuceniu przez sąd w składzie jednego sędziego, bez dalszej kontroli.
Jednak stan prawny z chwili wydawania tamtej uchwały uległ zmianie, gdyż nowela kodeksu postępowania cywilnego z 9 marca 2023 r. istotnie zmodyfikowała ogólne zasady dotyczące postępowania zażaleniowego, w szczególności poziomego w drugiej instancji. Jeżeli zażalenie jest spóźnione lub z innych przyczyn niedopuszczalne, to sąd odrzuca je w składzie jednego sędziego. Jednak w zakresie postępowania egzekucyjnego ta zmiana miała jedynie charakter porządkujący.
Czytaj więcej:
Tak szkodliwych i potencjalnie niebezpiecznych propozycji zmian w postępowaniu cywilnym nie przedstawiano do opiniowania jeszcze nigdy.
Pro
Jak należy postępować w sprawach egzekucyjnych
Jaka zatem wobec zmiany przepisów ogólnych winna być wykładnia tej kwestii dla spraw egzekucyjnych – pytał sędzia Michał Derela, przytaczając z projektu uzasadnienia noweli k.p.c. z 2023 r. stanowiska, że w celu przyśpieszenia postępowań przyjęto, iż w sądzie II instancji zażalenie na postanowienie tego sądu może odrzucić jeden sędzia. Z drugiej strony, skoro sędzia referent jednoosobowo orzeka o dopuszczalności zażalenia, to dla pełniejszej ochrony praw stron takie rozstrzygnięcia powinny być poddane kontroli poszerzonego składu tego samego sądu.
Sąd Najwyższy opowiedział się za składem jednoosobowym
Sąd Najwyższy w składzie: sędziowie Krzysztof Wesołowski, Agnieszka Jurkowska-Chocyk i Marcin Łochowski podjął uchwałę, że w postępowaniu egzekucyjnym zażalenia spóźnione, nieopłacone i z innych przyczyn niedopuszczalne lub których braków strona nie usunęła w wyznaczonym terminie, odrzuca sąd w składzie jednego sędziego.
Uzasadnienie uchwały będzie na piśmie w terminie późniejszym.
Dodajmy, że w przygotowywanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości zmianach w kodeksie postępowania cywilnego brana jest pod uwagę rezygnacja z zażaleń poziomych i powrót do orzekania w wyższej instancji przez trzech sędziów.
Sygnatura akt: III CZP 12/26
