TSUE: odmowę zwrócenia się z pytaniem do TSUE trzeba uzasadnić

W dzisiejszym wyroku unijny Trybunał przypomniał ważną zasadę obowiązującą sądy państw członkowskich UE: decyzja o odmowie wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym musi zawierać konkretne powody, dla których uznano, że wystąpił jeden z wyjątków, które usprawiedliwiają odstapienie od wystąpienia z odesłaniem prejudycjalnym. Nawet w sytuacji, w której taki sąd może oddalić skargę w drodze orzeczenia zawierającego skrócone uzasadnienie.

Obywatel Maroka chciał mieć dokument ważny w całej Unii

Sprawa, która stanowiła podstawę do wydania wyroku przez Trybunał, dotyczyła obywatela Maroka, który złożył wniosek o wydanie dokumentu pobytowego ważnego na całym terytorium Unii Europejskiej. Jego małżonka i dzieci posiadają obywatelstwo niderlandzkie i mieszkają w Holandii, a sam obywatel marokański posiadał już zezwolenie na pobyt w Hiszpanii. Wniosek został odrzucony przez niderlandzki organ administracyjny.

Obywatel Maroka zaskarżył urzędniczą decyzję do sądu w Hadze, który również oddalił jego roszczenie. Od tego orzeczenia sądu pierwszej instancji Marokańczyk wniósł apelację do Niderlandzkiej Rady Stanu, która jest  konstytucyjnym organem doradczym rządu oraz najwyższym sądem administracyjnym w Holandii. W piśmie wyraził wątpliwość co do zgodności niderlandzkiego prawa z prawem UE.

Rada Stanu stwierdziła, że wykładnia prawa Unii w tej sprawie wynika jasno z dotychczasowego orzecznictwa Trybunału, więc nie było potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym. Zamiast tego chciała ograniczyć się do skróconego uzasadnienia swojego orzeczenia. Możliwość taką przewiduje ustawa o cudzoziemcach obowiązująca w Holandii. Postanowiła jednak zapytać TSUE, czy powinna szczegółowo uzasadnić powody, dla których uważa, że nie ma obowiązku wystąpić z odesłaniem prejudycjalnym.

TSUE: najwyższy sąd powinien szczegółowo uzasadnić swoją decyzję

Trybunał Sprawiedliwości przypomniał w odpowiedzi, że sądy krajowe, których orzeczenia nie podlegają zaskarżeniu, nie mają obowiązku wystąpić z odesłaniem prejudycjalnym w trzech wyjątkowych sytuacjach:

- brak znaczenia postawionego pytania dotyczącego prawa Unii dla rozstrzygnięcia sporu

- istnienie orzeczenia Trybunału, w którym już dokonano wykładni odnośnego przepisu prawa Unii

- albo wystąpienie przypadku aktu oczywistego (acte clair), gdy przepis unijny jest jasny, precyzyjny i nie pozostawia wątpliwości interpretacyjnych.

- Tym samym, zważywszy na fundamentalną rolę postępowania w trybie prejudycjalnym w porządku prawnym Unii, jeśli taki sąd postanawia nie zwracać się do Trybunału na podstawie jednego z tych wyjątków, jego orzeczenie powinno w każdym wypadku zawierać uzasadnienie, a co za tym idzie przedstawiać szczegółowe i konkretne – w zależności od danych okoliczności faktycznych i prawnych – powody, dla których jeden z tych trzech wyjątków znajduje zastosowanie – wskazał TSUE w wyroku.

Niczego w tym zakresie nie zmienia okoliczność, że państwo członkowskie zezwala sądowi na przedstawienie skróconego uzasadnienia w celu zapewnienia prawidłowego administrowania wymiarem sprawiedliwości poprzez ograniczenie czasu trwania postępowań sądowych. TSUE podkreślił, że nawet w takiej sytuacji najwyższy sąd ma obowiązek przedstawienia szczegółowych i konkretnych powodów, dla których uważa on, że uzasadnione jest niezwrócenie się do Trybunału w trybie prejudycjalnym.

- Najwyższy sąd może powtórzyć jako własne uzasadnienie przyjęte przez sąd niższej instancji w danym sporze, o ile przedstawiono w nim powody uznania, że podniesiona kwestia prawa Unii nie ma znaczenia dla sprawy albo już była przedmiotem wykładni Trybunału, albo że wykładnia ta jest na tyle oczywista, że nie pozostawia miejsca na jakiekolwiek racjonalne wątpliwości – zaznaczył TSUE.