Jarosław Gwizdak: Podróże (nadal) kształcą

Polskie przysłowia potrafią nas mocno zniechęcić do opuszczania domowych pieleszy. Przecież „wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma”. Wiadomo, że trawa jest bardziej zielona u sąsiada, bo przecież nie ma to jak w domu.

Mimo wszystko staram się nie ulegać tendencji pozostawania na miejscu i bardzo sobie cenię uczestnictwo w międzynarodowych konferencjach i seminariach. Nie tylko dlatego, żeby – jak w ostatnich latach – opowiadać polską historię „reformy sądownictwa”, ale przede wszystkim po to, żeby posłuchać, jak jest gdzie indziej. Wyjazdy są też dobrą okazją do zaktualizowania swojej wiedzy czy też skonfrontowania dotychczasowych przekonań i przyzwyczajeń.

W lutym miałem okazję uczestniczyć w konferencji o wyzwaniach dla sędziowskiej niezawisłości, w oparciu o opublikowane w 2024 r. „Standardy niezawisłości sędziowskiej z Mount Scopus”.

Czytaj więcej

Rzecz o prawie

Jaroslaw Gwizdak: Nie umówimy się na Polskę?

Na porozumienie dotyczące reformy sądownictwa jest już za późno, bo procedura została uruchomiona. Jest mi po ludzku żal.

Czy politykom sądownictwo przeszkadza? 

Zacznijmy od początku, czyli od samego zbioru zasad, póki co dostępnego w internecie w oryginalnej, angielskiej wersji. Przygotowany został przez Instytut Prawa Europejskiego (ELI) z siedzibą w Wiedniu, przez wieloosobowy zespół, w którym znajdziemy między innymi profesorów Shimona Shetreeta, Sophie Turenne i Fryderyka Zolla.

Standardy niezawisłości liczą 38 zasad, każda z nich rozpisana jest bardzo szczegółowo. Co ciekawe, autorzy rekomendacji zdołali umieścić w nich także niezwykle aktualne tematy, takie jak technologia w sądownictwie, przydział spraw, powołania sędziowskie czy wolność sędziowskiej wypowiedzi. Polecam lekturę standardów – co oczywiste, nie tylko sędziom, bo sądownictwo jest zbyt ważne, aby pozostawiać je wyłącznie orzecznikom.

Przy okazji w konferencyjnej dyskusji pojawił się bardzo istotny głos. Kiedy przedstawiane były kolejne „bezprecedensowe”, „niespotykane”, „zatrważające” zakusy innych władz na sądy czy też konstytucyjne organy w rodzaju rad sądownictwa (weźmy Węgry, Turcję czy ostatnio Włochy i zmiany dotyczące rady sądownictwa), jeden z izraelskich profesorów powiedział, że czasy się po prostu zmieniły.

To, co było wyjątkiem, staje się regułą. To, że politykom sądownictwo przeszkadza, jest „nową normalnością” i potrzeba nam budować wymiar sprawiedliwości inaczej – przede wszystkim godny zaufania i mający oparcie (i poparcie) społeczne. A jak to zrobić? To z pewnością temat na kolejne konferencje i przemyślenia.

Czytaj więcej

Rzecz o prawie

Jarosław Gwizdak: O pożytkach z przeprowadzki

Kiedyś to były czasy? Nie mam co do tego pewności. Mam jednak wrażenie, że kiedyś – mimo wszystko – funkcjonowały pewne instytucje, na przykład Try...

Skąd się biorą sędziowie w sądach najwyższych?

Kolejnym ciekawym wątkiem konferencji była rozmowa o sędziach w sądach najwyższych. Rozważaliśmy zarówno ich aktywizm, jak i dokonania na polach pozasądowych (naukowych, edukacyjnych czy publicystycznych).

Ścieżka kariery sędziego najwyższego sądu w kraju powinna być przede wszystkim transparentna, a pełniąca taki urząd osoba musi dawać rękojmię, że jest nie tylko znakomicie wykształconym prawnikiem, ale także człowiekiem zasad. To taki przyczynek do polskiej dyskusji na przykład o kandydatach na nowego pierwszego prezesa Sądu Najwyższego.