Z tego artykułu dowiesz się:

  • Co stoi za chęcią wcześniejszego zakończenia pracy i jakie cele życiowe chcą realizować Polacy na emeryturze.
  • Z jakich powodów rośnie gotowość do pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego i co to mówi o naszej przyszłości finansowej.
  • Dlaczego decyzje emerytalne często nie są wynikiem planu, a jedynie reakcją na osiągnięcie ustawowego wieku.

Polki chciałyby przejść na emeryturę przeciętnie w wieku 58 lat, a Polacy niewiele później, bo mając średnio niespełna 59 lat. Tyle chęci, bo przewidywany wiek zmiany rozpoczęcia życia emeryta to średnio 63,3 lata (u kobiet – 62) – dowodzi międzynarodowe badanie „2026 HR & Payroll Pulse”, którym firma SD Worx objęła ponad 5,9 tys. pracodawców i 16,5 tys. pracowników w 16 krajach Europy, w tym w Polsce. Jak z niego wynika, Polacy – zarówno w chęciach, jak i w planach dotyczących emerytury – są nieco poniżej ogólnej średniej.

Czas dla rodziny

Na ogół europejscy pracownicy chcieliby przejść na emeryturę w wieku 59,8 lat, lecz przewidują, że realnie nastąpi to później – w wieku 65,1 lat. To sporo powyżej unijnej średniej, gdyż – według ostatnich danych Eurostatu - w 2023 r. przeciętny wiek przejścia na emeryturę wynosił w krajach Unii 61,3 lat. Jest to efekt różnych opcji wcześniejszych emerytur, bo z kolei średni wiek emerytalny wynosił 64,7 lata.

Według badania SD Worx, w Polsce za chęcią wcześniejszego zakończenia pracy zawodowej najczęściej stoi potrzeba większej ilości czasu dla siebie i rodziny (ten powód wskazało ponad 54 proc. pracowników, w tym prawie 56 proc. kobiet) oraz chęć zadbania o zdrowie – ważna dla ponad 49 proc. badanych, w tym prawie 52 proc. kobiet. Wiele osób chciałoby też wcześniej zrezygnować z obecnej pracy, by móc realizować nowe cele życiowe i aktywności (44 proc. Polek i 37 proc. Polaków). Niezależnie jednak od chęci i ustawowego wieku emerytalnego, aktywność zawodowa Europejczyków wydłuża się. Widać to również w Polsce.

Prawie 900 tys. pracujących emerytów

Mimo iż z badań wynika, że większość Polaków zamierza pracować co najwyżej do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego, to w sondażu SD Worx aż 42,1 proc. pracowników deklaruje chęć do kontynuowania pracy również potem. To znacznie więcej niż średnia europejska, gdzie podobną postawę deklaruje zaledwie 26,8 proc. respondentów.

Jak ocenia Paulina Zasempa, szefowa HR w SD Worx Poland, Polacy coraz bardziej realistycznie podchodzą do swojej przyszłości finansowej, a jednocześnie nie rezygnują z oczekiwań dotyczących jakości życia. To właśnie ten rozdźwięk sprawia, że rośnie gotowość do pracy także po osiągnięciu wieku emerytalnego. Widać to szczególnie wśród kobiet, które przewidują przejście na emeryturę średnio w wieku 62 lat, czyli dwa lata po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Tę gotowość do pracy potwierdzają również dane ZUS. Według nich liczba pracujących w wieku emerytalnym zwiększyła się w Polsce na przestrzeni ostatniej dekady o ponad połowę i w ubiegłym roku sięgnęła prawie 880 tys.

Według badania SD Worx, aż 62,8 proc. Polaków martwi się, czy będzie dysponować wystarczającymi środkami, by przejść na emeryturę zgodnie z planem. To więcej niż w całej Europie (58,1 proc.). Jak jednak ocenia prof. Piotr Szukalski, demograf z Uniwersytetu Łódzkiego, większość z nas i tak zbyt optymistycznie prognozuje swoją stopę zastąpienia, czyli relację wysokości emerytury do wysokości ostatniej pensji. A ta, według prognoz ZUS – zmaleje w 2030 r. przeciętnie do 52 proc. (z obecnych 54 proc.), by w 2060 r. skurczyć się do 29 proc.

Emerytura bez planu

Niewielka wciąż świadomość tej stopy zastąpienia może być powodem tego, że około trzech na dziesięciu Polaków nie ma jeszcze planów dotyczących zakończenia aktywności zawodowej. Jak pokazały wyniki najnowszej edycji badania PARP, Bilans Kapitału Ludzkiego (BKL), ten brak planowania dotyczy również osób zbliżających się do wieku emerytalnego. W grupie mężczyzn w wieku 60–64 lata prawie co piąty (17 proc.) nie wie, kiedy zakończy aktywność zawodową, a wśród kobiet w wieku 50–59 lat ten odsetek sięga 21 proc. Decyzje emerytalne w Polsce są więc często reakcją na osiągnięcie ustawowego wieku emerytalnego, a nie elementem długofalowego planowania finansowego i zawodowego.

– Moment przejścia na emeryturę wciąż traktowany jest przez wielu Polaków jako wydarzenie, a nie proces wymagający wcześniejszego przygotowania. Tymczasem decyzja o zakończeniu aktywności zawodowej ma konsekwencje finansowe, zawodowe i społeczne, dlatego warto przygotowywać się do niej odpowiednio wcześnie – radzi prof. Jolanta Perek-Białas z Centrum Ewaluacji i Analiz Polityk Publicznych Uniwersytetu Jagiellońskiego.