We wtorek Trybunał Konstytucyjny rozpoznawał w pełnym składzie wniosek rzecznika praw obywatelskich dotyczący zróżnicowania prawa do orzeczenia kary łącznej ze względu na moment uprawomocnienia się poszczególnych kar jednostkowych lub łącznych.

Gdy wszyscy czekali na wyrok, Trybunał, po przerwie, oznajmił, że otwiera na nowo rozprawę i odracza ją do 4 lipca. Sprawa jest rzeczywiście skomplikowana.

Czytaj także: Prawo karne: ministerstwo chce zmian w karach łącznych

Rzecznik praw obywatelskich uważa, że nowela kodeksu karnego z z 20 lutego 2015 r. poważnie zmieniła przepisy o karze łącznej. Odstąpiono m.in. od obowiązującej wcześniej przesłanki realnego zbiegu przestępstw. Polega ona na ich nieprzedzieleniu wyrokiem, nawet nieprawomocnym. Po zmianach zawężono też zakres kar, które można łączyć. Wykluczono również kary wykonane w całości.

Zmiany te, w ocenie rzecznika, dotykają samej istoty kary łącznej, gdyż wprowadzają jej nowy model.

Czytaj także: Przestępstwa opłacalne i mniej ryzykowne popularniejsze

Jeżeli wszystkie mające podlegać łączeniu kary zostały prawomocnie orzeczone przed wejściem w życie ustawy z 20 lutego 2015 r., zastosowanie nowych reguł orzekania kary łącznej zostało wyłączone. W takich sprawach będą obowiązywać przepisy sprzed nowelizacji. Na tym nie koniec. Jeśli co najmniej jedna z mających podlegać łączeniu kar uprawomocniła się po wejściu w życie noweli, to co do zasady stosuje się wówczas nowe przepisy, chyba, że stare są względniejsze dla sprawcy.

Zdaniem rzecznika przepis ten jest sprzeczny z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa. I przypomina, że wynika z niej nakaz jednakowego traktowania tych adresatów norm prawnych, którzy charakteryzują się w takim samym stopniu tą samą cechą relewantną. Gdy chodzi o stosowanie kary łącznej, cechą taką jest moment popełnienia przestępstwa.

Wprowadzone natomiast w przepisie kryterium decydujące o stosowaniu zasad orzekania kary łącznej sprzed lub po nowelizacji ma, zdaniem autora wniosku, charakter racjonalnie nieuzasadniony i arbitralny. Rzecznik uważa też, że o arbitralności tej regulacji świadczyć może fakt, że może ona być zachętą do popełnienia kolejnego przestępstwa tylko po to, by móc skorzystać z nowych zasad orzekania kary łącznej.

Sygnatura akt:K 16/16