Reklama

Rząd wprowadza zmiany w procedurze karnej. To pokłosie sprawy Barbary Skrzypek

Rada Ministrów przyjęła we wtorek projekt nowelizacji Kodeksu postępowania karnego, który wprowadza sądową kontrolę decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną postępowania. Rozwiązania proponowane w projekcie krytycznie oceniali m.in. Rzecznik Praw Obywatelskich, Sąd Najwyższy czy Naczelna Rada Adwokacka.
Premier Donald Tusk i minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podczas posiedzenia rządu

Premier Donald Tusk i minister sprawiedliwości Waldemar Żurek podczas posiedzenia rządu

Foto: PAP/Radek Pietruszka

Jak pisaliśmy na łamach rp.pl, prace nad tą nowelizacją kodeksu postępowania karnego zostały podjęte po śmierci Barbary Skrzypek, sekretarki prezesa Prawa i Sprawiedliwości, która nastąpiła kilka dni po przesłuchaniu przez prokuraturę. Chociaż nie stwierdzono związku pomiędzy tymi dwoma zdarzeniami, był to impuls do wznowienia dyskusji o potrzebie zmian w k.p.k. zmierzających do realnego zapewnienia m.in. świadkom prawa do obecności pełnomocnika w czynnościach podejmowanych z ich udziałem.

Prawo świadka do adwokata nie będzie już zależeć od decyzji prokuratora

Odpowiedzialne za przygotowanie nowych przepisów Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśla, że wzmocnią one ochronę praw obywateli. Obecnie, jeśli prokurator uzna, że udział pełnomocnika w postępowaniu (np. adwokata lub radcy prawnego) osoby niebędącej stroną (np. świadka) jest niepotrzebny, wydaje postanowienie o odmowie. Od tej decyzji przysługuje zażalenie, jednak jest ono rozpatrywane wyłącznie wewnątrz struktury prokuratury – przez prokuratora wyższego szczebla.

Na mocy nowelizacji, jeśli prokurator odmówi dopuszczenia pełnomocnika do udziału w sprawie, zażalenie na tę decyzję rozpatrzy sąd. Będzie miał na to 7 dni od momentu otrzymania akt sprawy. Jak tłumaczy MS, termin ten ma uniemożliwić blokowanie postępów w śledztwie. 

– Oddajemy sądom prawo do ostatecznego rozstrzygania o prawach uczestników postępowań, co bezpośrednio realizuje postulaty Rzecznika Praw Obywatelskich i europejskie standardy sprawiedliwości. Każdy świadek czy uczestnik postępowania musi mieć pewność, że jego prawo do profesjonalnej pomocy prawnej nie zależy od śledczego, ale od obiektywnej oceny niezawisłego sądu – podkreślił minister sprawiedliwości Waldemar Żurek.

Czytaj więcej

Lex Skrzypek: prawo do pełnomocnika dla świadka będzie pozorne
Reklama
Reklama

Będzie wyjątek. Prokurator przeprowadzi czynność bez udziału pełnomocnika

Jednocześnie wprowadzono wyjątek. Otóż w szczególnych sytuacjach, gdy sprawa wymaga natychmiastowego działania (np. konieczne jest pilne przesłuchanie lub wymaga tego ważny interes śledztwa), prokurator będzie mógł przeprowadzić czynność bez udziału pełnomocnika jeszcze przed upływem terminu na złożenie zażalenia lub rozpatrzeniem zażalenia przez sąd. Przypomnijmy, iż jeszcze na etapie prac legislacyjnych w MS rozwiązanie to krytycznie ocenili Rzecznik Praw Obywatelskich, Sąd Najwyższy czy Naczelna Rada Adwokacka. 

– Z jednej strony kontrola niezależnego organu w postaci sądu jest wprowadzana celem wyeliminowania potencjalnej arbitralności decyzji prokuratora o odmowie dopuszczenia pełnomocnika osoby niebędącej stroną do udziału w postępowaniu, a z drugiej dopuszcza się w projekcie przeprowadzenie czynności procesowych z udziałem osoby niebędącej stroną, która zaskarżyła rozstrzygnięcie o niedopuszczeniu do udziału w postępowaniu pełnomocnika, na podstawie arbitralnej decyzji prokuratora opartej na bardzo ogólnych klauzulach generalnych (wypadek niecierpiący zwłoki, ważny interes śledztwa). Wprowadzone rozwiązanie nie chroni zatem efektywnie przed wadliwymi decyzjami prokuratora – wskazano w opinii Biura Studiów i Analiz Sądu Najwyższego.

Z kolei Rzecznik Praw Obywatelskich, prof. Marcin Wiącek, stwierdził wprost, że w oparciu o tak skonstruowane wyjątki „prokuratorowi stworzono warunki do natychmiastowego przeprowadzenia czynności bez udziału pełnomocnika osoby niebędącej stroną, niezależnie od prawomocności postanowienia, o którym mowa w art. 87 § 3 k.p.k.”

Czytaj więcej

Adwokata nie było na rozprawie. SN zdecyduje, czy trzeba wówczas uchylić wyrok
Opinie Prawne
Konstytucjonalista: Ślubowanie sędziów TK przed prezydentem to zwyczaj, a nie prawo
Materiał Promocyjny
Jak zostać franczyzobiorcą McDonald’s?
Materiał Promocyjny
OTOMOTO rewolucjonizuje dodawanie ogłoszeń
Spadki i darowizny
Od 17 marca ważne zmiany dla spadkobierców. Te formalności załatwią u notariusza
Prawo dla Ciebie
Wiceszef MSWiA: Schrony są ważne, ale drogie. Trzeba dobrze przygotować ewakuację
Prawo karne
Definicja podejrzanego bez zmian. Nawrocki zawetował nowelizację procesu karnego
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama
Reklama