Fundacja zwraca uwagę, że podstawowym celem nowelizacji jest wykonanie wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Konstytucyjnego dotyczących umieszczania osób całkowicie ubezwłasnowolnionych w domach pomocy społecznej.
Do tej pory, osoby takie mogły być umieszczane w DPS na wniosek swoich opiekunów prawnych, bez kontroli sądu. Co więcej, po umieszczeniu w DPS nie miały one dostępu do żadnych środków prawnych, za pomocą których mogłyby domagać się wyjścia na wolność.
Nowelizacja, zgodnie ze standardami TK i ETPC, zmienia ten stan prawny: od teraz opiekun prawny będzie musiał uzyskać zezwolenie sądu na umieszczenie osoby ubezwłasnowolnionej w DPS, a co więcej osoba sam ubezwłasnowolniony będzie mógł zwrócić się do sądu z wnioskiem o zwolnienie z zakładu.
Nowelizacja wprowadza również szereg innych korzystnych zmian. Przewiduje m.in. konieczność zapewnienia wszystkim osobom przymusowo umieszczanym lub przebywającym w szpitalach psychiatrycznych i DPS profesjonalnych pełnomocników w postępowaniach dotyczących pobytu w zakładzie, zobowiązuje sąd opiekuńczy do wydania orzeczenia w przedmiocie hospitalizacji psychiatrycznej niezwłocznie po rozprawie, reguluje postępowanie w sprawie przenoszenia osób między różnymi DPS i doprecyzowuje zasady stosowania przymusu bezpośredniego.
Omawiana ustawa realizuje postulaty zgłaszane od lat przez HFPC. W ramach Fundacji prowadzona była przed ETPC precedensowa sprawa Kędzior przeciwko Polsce, dotycząca umieszczenie ubezwłasnowolnionego mężczyzny w DPS, zakończona wydaniem w 2012 r. wyroku stwierdzającego naruszenie art. 5 EKPC.
