ZUS ma coraz więcej lekarzy orzeczników

Do zakresu działania ZUS należy m.in. wydawanie orzeczeń na potrzeby ustalania uprawnień do świadczeń pozostających we właściwości Zakładu, w tym z tytułu ubezpieczeń społecznych. Orzecznictwo lekarskie obejmuje również kontrolę orzekania o czasowej niezdolności do pracy.

Lekarz bez specjalizacji może być orzecznikiem ZUS

Przed 13 kwietnia 2026 r. zadania te wykonywali lekarze specjaliści zatrudnieni na podstawie umów o pracę. Tego dnia weszły w życie zmiany w ustawie o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2026 r. poz. 26), które mają usprawnić funkcjonowanie orzecznictwa lekarskiego i zwiększyć możliwości kadrowe ZUS. W jaki sposób?

Nowe przepisy umożliwiły wydawanie orzeczeń w określonych ustawowo sprawach także osobom wykonującym samodzielne zawody medyczne, które mają tytuł specjalisty w dziedzinie fizjoterapii albo pielęgniarstwa. Fizjoterapeuci mogą orzekać w sprawach rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS, natomiast pielęgniarki i pielęgniarze – w sprawach dotyczących niezdolności do samodzielnej egzystencji.

Zmieniły się również wymagania kwalifikacyjne wobec lekarzy orzeczników. Oprócz lekarzy posiadających tytuł specjalisty na stanowiskach tych mogą pracować też osoby odbywające szkolenie specjalizacyjne w określonej dziedzinie medycyny, a także lekarze z co najmniej pięcioletnim stażem zawodowym, którzy nie mają tytułu specjalisty i nie odbywają szkolenia specjalizacyjnego.

Ustawodawca wprowadził ponadto bardziej elastyczne zasady współpracy z kadrą medyczną. Lekarze orzecznicy, specjaliści fizjoterapii i specjaliści pielęgniarstwa mogą wykonywać swoje zadania zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umowy o świadczenie usług.

Zmiany te stanowią jeden z etapów reformy orzecznictwa lekarskiego, której celem jest zwiększenie dostępności kadry medycznej i usprawnienie pracy ZUS.

Zwiększa się liczba lekarzy w kadrze medycznej ZUS

Tyle teorii. Zapytaliśmy ZUS, jak te przepisy zadziałały w praktyce.

Z informacji przekazanych nam przez organ rentowy wynika, że zmiany w zasadach orzecznictwa lekarskiego przynoszą pierwsze efekty. Od 31 marca do 15 października 2026 r. liczba osób zaliczanych do kadry medycznej Zakładu wzrosła z 651 do 774, czyli o 123 osoby (18,9 proc.). ZUS wskazuje, że udało się tym samym odwrócić utrzymujący się od kilku lat trend spadkowy.

Największą grupę stanowili orzecznicy – łącznie 573 osoby. W tej liczbie było 477 lekarzy orzeczników oraz 33 specjalistów fizjoterapii i 63 specjalistów pielęgniarstwa. Ponadto ZUS zatrudniał 106 lekarzy nadzoru, w tym głównych lekarzy orzeczników i ich zastępców, a także 95 lekarzy będących członkami komisji lekarskich.

Dla porównania, 31 marca 2026 r. w ZUS pracowało 444 lekarzy orzeczników, 104 lekarzy nadzoru i 103 lekarzy będących członkami komisji lekarskich.

Jak ZUS to osiągnął?

– Z początkiem kwietnia wdrożyliśmy proces rekrutacji kadry medycznej obejmujący lekarzy orzeczników, specjalistów fizjoterapii oraz specjalistów pielęgniarstwa, uwzględniający zmiany w formach współpracy i kwalifikacjach kadry orzekającej. Nabór kadry orzekającej jest kontynuowany, mamy zapotrzebowanie zarówno na lekarzy orzeczników, jak i na specjalistów fizjoterapii oraz specjalistów pielęgniarstwa – mówi Grzegorz Dyjak z Biura Prasowego ZUS.

Jak wskazuje, Zakład współpracuje m.in. z organami samorządu zawodowego lekarzy, fizjoterapeutów i pielęgniarek, w zakresie zainteresowania kadry medycznej realizacją zadań w ZUS.

Ponadto według stanu na 15 października 161 osób współpracowało z ZUS na podstawie umów o świadczenie usług. Było wśród nich 65 lekarzy, 33 specjalistów fizjoterapii i 63 specjalistów pielęgniarstwa. Dane te wskazują, że elastyczna forma współpracy znalazła zastosowanie we wszystkich trzech grupach.