Emeryci i renciści skorzystają z nowych form wsparcia

Działalność centrów integracji społecznej (CIS) ma być silniej powiązana z lokalnym rynkiem pracy. Z zajęć klubów integracji społecznej (KIS) będą mogli korzystać emeryci i renciści pobierający najniższe świadczenia.

Nie wszystkie osoby mają takie same możliwości powrotu na rynek pracy. Część z nich, ze względu na trudną sytuację życiową, wymaga szczególnego wsparcia w procesie aktywizacji zawodowej i społecznej. Z myślą o tych grupach wprowadzono instytucję zatrudnienia socjalnego, która została uregulowana ustawą o zatrudnieniu socjalnym (t.j. DzU z 2025 r. poz. 1718). Mogą z niej korzystać m.in. osoby bezdomne, uzależnione od alkoholu lub narkotyków, chorujące psychicznie, zwalniane z zakładów karnych i mające trudności w integracji ze środowiskiem, uchodźcy czy długotrwale bezrobotni. Ich aktywizacją zajmują się wyspecjalizowane jednostki – centra integracji społecznej (CIS) lub kluby integracji społecznej (KIS), których zadaniem jest przygotowanie uczestników do powrotu do aktywnego życia społecznego i zawodowego. W ocenie resortu rodziny system wymaga jednak modernizacji ze względu na wyzwania społeczno-gospodarcze, w tym demograficzne, oraz odkryte w praktyce bariery systemowe. W efekcie MRPiPS przygotowało projekt nowelizacji ustawy w tym obszarze. Co zawiera?

Wzmocnienie powiązania z lokalnym rynkiem pracy

Zgodnie z projektowanymi przepisami, nowym instrumentem reintegracji zawodowej mają być zewnętrzne warsztaty u pracodawców, dzięki którym uczestnicy zdobędą praktyczne umiejętności i doświadczenie w rzeczywistym środowisku pracy. Według projektodawców rozwiązanie to może znacząco zwiększyć szanse uczestnika CIS na zatrudnienie. Warsztaty będą realizowane na podstawie umowy zawieranej między centrum a pracodawcą, z jasno określonym programem warsztatów i zasadami uczestnictwa i finansowane ze środków własnych CIS.

Zmiany obejmą również zasady dostępu do wsparcia. Z zajęć klubów integracji społecznej (KIS) będą mogli korzystać emeryci i renciści pobierający najniższe świadczenia. Uproszczona i doprecyzowana zostanie też rekrutacja do CIS. Wnioski o przyjęcie będą mogły składać nie tylko osoby zainteresowane lub ich przedstawiciele, lecz także m.in. urzędy pracy, instytucje pomocy społecznej, jednostki penitencjarne oraz gminne komisje rozwiązywania problemów alkoholowych. Decyzję o przyjęciu podejmie kierownik centrum.

Zmiany dla samorządów 

Projekt przewiduje ponadto wzmocnienie nadzoru nad działalnością CIS. Wojewoda zyska prawo zarządzania kontroli, a starosta będzie mógł sprawdzać prawidłowość wydatkowania środków Funduszu Pracy przeznaczonych na świadczenia integracyjne oraz dochodzić ich zwrotu w uzasadnionych przypadkach. Ujednolicone zostaną również zasady uzyskiwania i przedłużania statusu CIS, a centra będą zobowiązane do informowania wojewody o zmianach danych w terminie 30 dni.

Nowelizacja otworzy także możliwość dofinansowania działalności CIS w ramach fakultatywnego programu resortowego, realizowanego ze środków pozostających w dyspozycji ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego.

Projekt przewiduje również zmiany w innych ustawach. 

I tak dyrektorzy zakładów karnych uzyskają możliwość kierowania określonych osób do CIS. Projektodawcy tłumaczą, że rozwiązanie to ma na celu zwiększenie możliwości wsparcia skazanych w procesie readaptacji i ułatwienie ich reintegracji po odbyciu kary. W dłuższej perspektywie, jak prognozuje MRPiPS, proponowane rozwiązanie może przyczynić się do zmniejszenia recydywy, poprawy bezpieczeństwa publicznego oraz wspierania resocjalizacji. 

Zgodnie z nowymi przepisami uczestnicy centrów mają też zyskać dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej od dnia rozpoczęcia realizacji indywidualnego programu zatrudnienia socjalnego, co ma wyeliminować dotychczasową, 30-dniową lukę w ubezpieczeniu zdrowotnym.

Etap legislacyjny: projekt skierowany do konsultacji