Jak pisaliśmy, 20 marca zapadł ważny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II OSK 216/21), z którego wynika, że polskie urzędy nie mogą odmawiać przeniesienia do polskich akt stanu cywilnego dokumentu potwierdzającego legalne zawarcie małżeństwa jednopłciowego za granicą. Zgodnie z art. 18 konstytucji małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną oraz opieką państwa. Niemniej, jak tłumaczył NSA, z przepisu tego nie można wywieść bezwzględnej przeszkody do uznania małżeństwa osób tej samej płci zawartego legalnie w innym państwie członkowskim. Wcześniej po stronie pary jednopłciowej (panowie J. C. i M. T., z których jeden mężczyzna oprócz obywatelstwa polskiego ma też niemieckie) opowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 25 listopada 2025 r. (C-713/23).
Wyrok stanowi istotny punkt odniesienia w polskiej debacie na temat równości oraz zakresu ochrony prawnej przysługującej parom tej samej płci.
Jak pisaliśmy, NSA wyraźnie zastrzegł jednak, że oddzielnym zagadnieniem jest zakres uznania skutków tej transkrypcji na terenie Polski w obszarze prawa publicznego i prywatnego, a także administracyjnego, podatkowego, cywilnego czy rodzinnego itd. Odniesienie się do tego zagadnienia przekracza granice kontroli instancyjnej w spornej sprawie.
Czytaj więcej:
Jedynie 8,7 proc. firm zatrudniających co najmniej 150 osób wskazuje, że są gotowe do wyliczania statystyk i uzasadniania luki płacowej, wynika z b...
Pro
Resort rodziny reaguje na wyrok NSA
Wiceszef resortu rodziny Sebastian Gajewski cytowany przez Radio Zet, poinformował w poniedziałek, że "wyrok NSA nie może zostać tylko na papierze". Dalej podkreślał, że oczekuje wykonania tego orzeczenia w taki sposób, że świadczenia uzależnione od bycia współmałżonkiem będą przyznawane także osobom w związkach jednopłciowych.
Na koniec dodał, że nie potrzeba w tym przypadku żadnych zmian w przepisach. – Wystarczy konstytucja i przepisy UE – uważa wiceminister.
W grę wchodzi więc przyznanie parom jednopłciowym takich świadczeń jak np. renty rodzinne czy zasiłki pogrzebowe.
Takie podejście polityka podziela Łukasz Kuczkowski, radca prawny i partner zarządzający w kancelarii Raczkowski.
– W mojej ocenie nie jest wymagana istotna zmiana przepisów w tym obszarze. Przepisy przyznające świadczenia odwołują się bowiem co do zasady do pojęcia „małżonek (wdowa i wdowiec)”. Skoro więc dwie osoby jednopłciowe są w rozumieniu polskiego prawa małżeństwem, to wszędzie tam, gdzie przepisy ubezpieczeniowe przyznają prawo do określonych świadczeń drugiemu małżonkowi, to osoba ta te uprawnienia nabywa. Nie ma znaczenia jakiej jest płci. Zawsze będzie bowiem nie tylko małżonkiem, ale też wdową albo wdowcem – mówi.
Czytaj więcej
W grudniu 2025 r. wypłacono 459 317 emerytur nowosystemowych w wysokości niższej niż minimalna. To ponad 6 proc. więcej niż w grudniu 2024 r. – wyn...
Wystarczy pokazać dokument z USC potwierdzający zawarcie małżeństwa
Zakład Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na zapytanie „Rzeczpospolitej” wskazuje, że organ jest zobowiązany do uznawania odpisów aktów małżeństwa, sporządzonych przez polskie urzędy stanu cywilnego.
W efekcie od momentu uzyskania dokumentów z USC, panowie J. C. i M. T. ( para, od której zaczęła się cała sprawa) będą we wszystkich postępowaniach toczących się przed ZUS traktowani na równi z innymi małżeństwami zawartymi w Polsce.
– Jeśli chodzi o same przepisy ubezpieczeniowe – one nie powtarzają wprost konstytucyjnej definicji małżeństwa, ale posługują się tym pojęciem. Efekt? To, co w Polsce zostanie uznane za małżeństwo, będzie miało znaczenie także na gruncie ubezpieczeń – mówi dr Tomasz Lasocki z Politechniki Warszawskiej.
Zdaniem eksperta komunikat ZUS należy rozumieć w taki sposób, że w każdym przypadku, gdy para jednopłciowa przedstawi dokument z USC potwierdzający zawarcie małżeństwa, organ rentowy wypłaci świadczenia przysługujące osobom posiadającym status małżonków (( po spełnieniu pozostałych przesłanek).
Czytaj więcej
Przeniesienie do polskich akt stanu cywilnego dokumentu potwierdzającego zawarcie małżeństwa jednopłciowego za granicą nie stanowi zagrożenia dla p...
