Szpitale, które podpisały umowę z NFZ, nieodpłatnie udzielają świadczeń opieki zdrowotnej osobom ubezpieczonym (są to tzw. świadczenia gwarantowane określone w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 roku w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego). Jak stanowi Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych świadczenie opieki zdrowotnej to świadczenie zdrowotne, zdrowotne rzeczowe oraz towarzyszące. Ostatnie z wymienionych stanowi zakwaterowanie i adekwatne do stanu zdrowia wyżywienie. Są jednak usługi, za które pacjent musi dodatkowo zapłacić.
Opłaty w szpitalach: Dodatkowa płatna opieka
O dodatkowych kosztach pacjentów mowa między innymi w Ustawie z dnia 6 listopada 2008 roku o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Zgodnie z art. 33 ust. 1 pacjent ma prawo do tego, by osobiście, telefonicznie lub korespondencyjnie kontaktować się z innymi osobami. Z kolei art. 34 ust. 1 mówi o tym, że pacjent ma prawo do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej. Rozumie się przez nią taką opiekę, która nie polega na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, a także opiekę nad pacjentem małoletnim lub posiadającym orzeczenie o znacznym stopni niepełnosprawności oraz nad pacjentką w ciąży, w czasie porodu i połogu.
Jak stanowi art. 35 ust. 1, to pacjent ponosi koszty realizacji praw, o których mowa we wspomnianych art. 33 ust. 1 oraz art. 34 ust. 1, jeżeli skutkuje to dodatkowymi kosztami, które ponosi podmiot leczniczy wykonujący działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej. O tym, ile wynosić ma oplata, decyduje kierownik podmiotu, a pod uwagę musi wziąć rzeczywiste koszty realizacji tych praw. Informacja o kosztach musi być jawna i udostępniona w lokalu zakładu leczniczego.
Czytaj więcej
Lekarz może wystawić zwolnienie lekarskie na trzy dni wstecz pod warunkiem, że pacjent spełnia określone warunki. Większe uprawnienia w tym zakresi...
Czy udostępnianie dokumentacji medycznej jest darmowe?
W kontekście opłat warto przyjrzeć się również art. 28 ust. 1 wspomnianej ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, który stanowi, że za udostępnienie dokumentacji medycznej w sposób, który określa art. 27 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz ust. 3, podmiot udzielający świadczeń zdrowotnych może pobierać opłatę.
Przywołany art. 27 ust. 1 pkt i 5 oraz ust. 3 mówi:
„Dokumentacja medyczna jest udostępniana: 1) do wglądu, w tym także do baz danych w zakresie ochrony zdrowia, w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych, z wyłączeniem medycznych czynności ratunkowych, albo w siedzibie podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych, z zapewnieniem pacjentowi lub innym uprawnionym organom lub podmiotom możliwości sporządzenia notatek lub zdjęć; […] 5) na informatycznym nośniku danych. […] Dokumentacja medyczna prowadzona w postaci papierowej może być udostępniona przez sporządzenie kopii w formie odwzorowania cyfrowego (skanu) i przekazanie w sposób określony w ust. 1 pkt 4 i 5, na żądanie pacjenta lub innych uprawnionych organów lub podmiotów, jeżeli przewiduje to regulamin organizacyjny podmiotu udzielającego świadczeń zdrowotnych”.
Opłatę za udostępnianie dokumentacji medycznej, o którym mowa powyżej, ustala podmiot, który udziela świadczeń zdrowotnych. Ustawa określa jednak jej maksymalną stawkę.
- Jedna strona wyciągu lub dokumentacji medycznej nie może przekraczać 0,002 przeciętnego wynagrodzenia w miesięcznym kwartale, ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, począwszy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiło ogłoszenie;
- jedna strona kopii albo wydruku dokumentacji medycznej nie może przekraczać 0,00007 wskazanego wyżej wynagrodzenia;
- udostępnienie dokumentacji medycznej na informatycznym nośniku danych nie może przekraczać 0,0004 wskazanego wyżej wynagrodzenia.
Czytaj więcej
O pół miliona zgłoszeń wydłużyły się kolejki do specjalistów w ciągu roku. Szybciej rosną te, w których pacjent ma skierowanie z adnotacją „pilne”...
Jednak nie każdy musi dokonywać tej opłaty. Według ustawy nie jest ona pobierana w przypadku, gdy dokumentacja jest wydawana:
- pacjentowi lub jego przedstawicielowi ustawowemu po raz pierwszy w żądanym zakresie w sposób wskazany w cytacie powyżej;
- w związku z postępowaniem prowadzonym przez Rzecznika Praw Pacjenta (art. 17d ust. 1 Ustawy z dnia 5 grudnia 2008 roku o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi; art. 51 ust. 1 Ustawy z dnia 9 marca 2023 roku o badaniach klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi);
- w związku z postępowaniem w sprawie świadczenia kompensacyjnego;
- Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji oraz Agencji Badań Medycznych.
Płatne działalności na terenie szpitala
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 roku o działalności leczniczej w art. 13 pkt 2 określa, że w miejscu udzielania świadczeń zdrowotnych mogą być wykonywane działalności inne niż działalność lecznicza, jeśli nie są uciążliwe dla pacjenta lub przebiegu leczenia (lub dla przebiegu leczenia w przypadku jednostki wojskowej). Art. 55 wskazuje z kolei, że samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej może z takiej działalności uzyskiwać środki finansowe. Ponadto może także pobierać środki z odpłatnej działalności leczniczej, jeśli nie zabraniają tego inne przepisy. Szpitale mogą też uzyskiwać środki z odsetek od lokat, darowizn, zapisów, spadków, na realizację innych działań, na pokrycie straty netto (szerzej opisanej w art. 59 ust. 2 ustawy) oraz na cele i na zasadach, które określone są w art. od 114 do 117.
Czytaj więcej
Wyniki nowego badania nad wpływem korzystania z telefonów komórkowych na zdrowie mogą zainteresować wszystkich użytkowników tych urządzeń. Wnioski...
Opłaty za parking i telewizję w szpitalu. Czy są zgodne z prawem?
Jak się jednak okazuje, nie wszystkie opłaty pobierane przez szpitale są zgodne z ustawą. Zdarza się bowiem, że pacjenci muszą dodatkowo płacić za parking (w przypadku dłuższego pobytu kwota ta może okazać się naprawdę wysoka), korzystanie z telewizora, czajnika, innych sprzętów czy nawet internetu.
Jak podaje portal Interia Biznes, Rzecznik Praw Pacjenta już w 2022 roku wskazywał, że jest to niezgodne z prawem, ponieważ opłaty za używanie czajnika czy telewizora powinny być pokrywane przez szpital w ramach świadczeń towarzyszących. Przywołany także został wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2018 roku o sygn. akt: II OSK 1342/18, w związku z którym dodatkowe opłaty pobierane przez szpital ze wspomnianych tytułów zostały uznane za nieposiadające oparcia w przepisach prawa. Zawieranie w regulaminie szpitala dodatkowych opłat za korzystanie ze szpitalnego wyposażenia uznano wówczas za naruszenie praw pacjenta.
