SN: bez służebności drogi koniecznej na działce z prawem użytkowania wieczystego

W środę Sąd Najwyższy podjął uchwałę ważną dla użytkowników wieczystych, gmin oraz właścicieli, których nieruchomości nie mają bezpośredniego dostępu do drogi. Uznał bowiem, że nie wolno wytyczać drogi koniecznej na nieruchomości, na której wcześniej zostało ustanowione prawo użytkowania wieczystego.

Trudno dojechać

Z pytaniem prawnym w tej sprawie wystąpił Sąd Okręgowy w Radomiu. Rozstrzygał spór w sprawie służebności drogi koniecznej.

O jej ustanowienie wystąpili właściciele kilku posesji. Do swoich działek mogli dojechać tylko przez nieruchomość należącą do miasta Radom.Z tego powodu zwrócili się do sądu rejonowego o ustanowienie drogi koniecznej.

Sąd przychylił się do ich wniosku i wydał postanowienie ustanawiające na ich rzecz służebność drogi oraz ustalił od każdego z nich wynagrodzenie z tego tytułu na rzecz właściciela gruntu, czyli miasta.

Przeciwko takiemu rozstrzygnięciu zaprotestowała spółka, która na tym terenie prowadziła działalność gospodarczą, m .in. hurtownię artykułów przemysłowych. Przysługiwał jej także tytuł prawny do tej nieruchomości.

Dla kogo opłata

Okazało się, że władze Radomia wcześniej na tym gruncie ustanowiły na rzecz spółki prawo użytkowania wieczystego. Odwołała się więc do Sądu Okręgowego w Radomiu. Jej zdaniem ustanowienie służebności drogi ogranicza korzystanie z przysługującego jej prawa. A skoro już ta służebność musi być, to niech będzie ustanowiona na prawie użytkowania wieczystego. Spółka powinna zaś z tego tytułu otrzymać wynagrodzenie.

Przeciwko temu protestował Radom. Miasto również chciało wynagrodzenia z tego tytułu. Poza tym uważało, że służebność drogi koniecznej powinna być ustanowiona na nieruchomości, a nie na prawie użytkowania wieczystego, bo jak ono prawo wygaśnie, to służebność także.

Sąd Okręgowy nabrał wątpliwości i wystąpił z pytaniem prawnym do Sądu Najwyższego. Chciał mianowicie wiedzieć, czy gdy wnioskodawca żąda ustanowienia drogi koniecznej na prawie własności nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste, można ją ustanowić na prawie użytkowania wieczystego.

Niewiążący wniosek

W środę Sąd Najwyższy odpowiedział na pytanie radomskiego sądu. Zdaniem sędziów sąd nie jest związany żądaniem wnioskodawcy ustanowienia służebności drogi koniecznej na nieruchomości, jeżeli uczestnik postępowania wniósł o ustanowienie tej służebności na prawie użytkowania wieczystego. Jednocześnie, uzasadniając swoją uchwałę, Sąd Najwyższy powiedział, że nie wolno ustanowić tego typu służebności na nieruchomości, na której zostało wcześniej ustanowione prawo użytkowania wieczystego, z małym wyjątkiem. Mianowicie, jeżeli strony umowy ustanawiającej prawo użytkowania wieczystego przewidzą w niej tego rodzaju możliwość. Jeżeli takiego zapisu zabraknie, to przymusowego przejazdu przez grunt użytkownika nie ma.

Sygnatura akt: III CZP 31/16

Opinia

Stefan Jacyno, adwokat, partner w Kancelarii Wardyński i Wspólnicy