Reklama

Wyrok TK o przekształceniu spółdzielni pracy w spółkę

Przepisy nie powinny wprowadzać górnej granicy wypłat dla członków spółdzielni pracy, którzy po jej przekształceniu nie chcą przejść do spółki – uważa Trybunał Konstytucyjny.

Publikacja: 16.06.2015 18:38

Wyrok TK o przekształceniu spółdzielni pracy w spółkę

Foto: Fotorzepa, Jerzy Dudek

Renata Krupa-Dąbrowska

Reklama

We wtorek TK rozpatrzył wniosek grupy posłów SLD. Zawierał zarzuty dotyczące niekonstytucyjności licznych przepisów prawa spółdzielczego. Chodziło o wszystkie uregulowania (z wyjątkiem jednego) dotyczące przekształcania spółdzielni pracy w spółki handlowe. Wniosek zawierał również zarzuty dotyczące przepisu regulującego dziedziczenie udziałów w spółdzielni (art. 16a), a także udzielenia pełnomocnictwa członkowi zarządu lub pracownikom na walnym zgromadzeniu (art. 36 § 5 i 6 ).

Parlamentarzyści uważają, że przepisy o przekształceniach naruszają m.in. zasadę ochrony pracy oraz obowiązek władz publicznych prowadzenia polityki zmierzającej do pełnego i produktywnego zatrudnienia. Czytelnym zamiarem ustawodawcy jest ograniczenie, wręcz likwidacja spółdzielni pracy i zastąpienie ich spółkami, które zainteresowane są przede wszystkim maksymalizacją zysku, a nie jak w spółdzielniach, utrzymaniem miejsc pracy.

Zdaniem posłów ustawodawca pozbawił też niektórych spadkobierców możliwości dziedziczenia udziałów. Mogą je przejąć tylko osoby, które są członkami spółdzielni albo złożyły deklarację o przystąpieniu do niej. Przepis narusza min. art. 64 ust. 1 konstytucji gwarantujący prawo do dziedziczenia. Przepis nie zawiera też jednoznacznych uregulowań co w sytuacji, gdy spadkobierców jest wielu.

Kolejny zarzut dotyczył zakazu uczestniczenia członka zarządu w walnym zgromadzeniu (gdy spółdzielnia liczy więcej niż dziesięciu członków). To niesprawiedliwe zróżnicowanie. Przepis narusza konstytucyjną zasadę równości.

Podobny zarzut dotyczył pracowników spółdzielni. Ci, którzy nie mają spółdzielczej umowy o pracę, nie mogą także pełnić funkcji pełnomocnika na walnym.

Reklama

Trybunał Konstytucyjny podzielił tylko część zarzutów parlamentarzystów. Chodzi o te dotyczące przekształcenia. Zdaniem TK niekonstytucyjny jest art. 203n § 3 prawa spółdzielczego w takim zakresie, w jakim przewiduje możliwość zawiadamiania spółdzielców o rozpoczęciu procesu przekształcenia jedynie poprzez ogłoszenie.

Sejm ma poprawić reguły przekształcania spółdzielni w spółki

Trybunał dopatrzył się również naruszenia konstytucji w art. 203u § 4 i 5 oraz art. 203w § 4 prawa spółdzielczego. Nie przewidują one bowiem możliwości żądania ponownej wyceny wpisowego i wpłaconych udziałów członkowskich oraz wniesienia powództwa o ustalenie wartości wpisowego i wpłaconych udziałów członkowskich.

Konstytucję narusza też art. 203 lit.o § 2 pkt 2 prawa spółdzielczego. Przepis ten m.in. mówi, że uchwała walnego zgromadzenia członków spółdzielni pracy o przekształceniu zawiera określenie wysokości kwoty przeznaczonej na wypłaty dla członków nieuczestniczących w spółce przekształconej, która jest ustalana proporcjonalnie do udziałów nie może przekroczyć 10 proc. wartości bilansowej spółdzielni określonej w planie przekształcenia. Trybunał tłumaczył, nie ma nic przeciwko przekształceniom, jeżeli dokonywane są na podstawie trzech zasad, tzn. dobrowolności, pełnej ochrony praw wszystkich członków oraz zachowania ciągłości działania przekształconego podmiotu. Tymczasem w zakwestionowanych przepisach doszło do ich naruszeń. Uregulowanie, które pozwala zawiadamiać spółdzielców poprzez ogłoszenie, jest nieostre. Ustawodawca nie doprecyzował, jak ma ono wyglądać. Można je rozumieć dwojako, a to jest niedopuszczalne.

Trybunałowi nie podobało się również to, że określono górną granicę wypłat dla członków, którzy nie zamierzają przejść do spółki. To zdaniem TK zdecydowanie uszczupla ich prawa majątkowe, leży natomiast w interesie przekształconej spółki. Przepisy przestaną obowiązywać z dniem publikacji wyroku TK.

Sygn. akt K 25/12