Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał decyzję w sprawie M. P. przeciwko Polsce (nr skargi 20416/13), w ramach której uznał jednostronną deklarację polskiego rządu o naruszeniu w stosunku do skarżącego postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Sprawa dotyczyła syna skarżącej, który twierdził, że został zgwałcony przez swojego terapeutę. W ramach postępowania krajowego terapeuta został uniewinniony – głównie z tego powodu, że sądy uznawały zeznania syna M.P. za niewiarygodne z powodu jego niepełnosprawności intelektualnej.
„W jednostronnej deklaracji rząd przyznał, że doszło do naruszenia wymiaru proceduralnego Artykułu 3 Konwencji – zakazu tortur oraz innego nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. W toku postępowania wyjaśniającego, a następnie sądowego, organy nie wzięły bowiem w sposób dostateczny pod uwagę, że ofiarą zarzucanych przestępstw była osoba z niepełnosprawnością intelektualną. Rząd RP zgodził się z tytułu naruszenia Konwencji wypłacić skarżącemu kwotę 40 000 złotych" – tłumaczy Katarzyna Wiśniewska, koordynatorka Programu Spraw Precedensowych HFPC.
W ramach postępowania przed ETPC opinię przyjaciela sądu przedstawiły organizacje pozarządowe z różnych państw europejskich, w tym Mental Disability Advocacy Centre w Budapeszcie (MDAC) oraz HFPC. „W naszej opinii dokonaliśmy m.in. analizy standardów polskich i międzynarodowych w zakresie prawnych i praktycznych ułatwień dostępu dla osób z niepełnosprawnością intelektualną do postępowań sądowych oraz przygotowawczych. Wskazaliśmy, że w polskim systemie prawa karnego brakuje rozwiązań, które uwzględniałyby szczególne potrzeby osób z niepełnosprawnościami oraz chroniłyby je przed powtórną wiktymizacją" – dodaje Marcin Szwed, prawnik HFPC.
Oprócz skierowania opinii przyjaciela sądu do ETPC, HFPC zwróciła również uwagę na sytuację osób z niepełnosprawnością intelektualną w postępowaniach sądowych w apelu do Ministra Sprawiedliwości z listopada 2015 r., w którym zawarte były postulaty wprowadzenia do prawa procesowego stosownych udogodnień.
