Z tego artykułu dowiesz się:
- W jaki sposób zgoda na oszustwo wpływa na decyzje dzieci dotyczące łamania zasad?
- Jaki wpływ mają zasady moralne wykształcone u dzieci w obliczu przyzwolenia na ich naruszenie?
- Na czym polegały badania, które pozwoliły ocenić zachowania dzieci w kontekście etycznym?
Badania przeprowadzone przez naukowców z Singapuru dowodzą, że wykształcone u dzieci zasady moralne utrzymują się nawet w sytuacji, gdy mają one zgodę, by je złamać. Wyniki zostały opublikowane w czasopiśmie „Developmental Science”.
Naukowcy dowiedli, że pozwolenie dzieciom na oszustwo dało odwrotny skutek
Seria trzech badań, w których wzięło udział łącznie około 280 uczestników w wieku od 3 do 7 lat, wykazała, że dzieci rzadziej uciekały się do oszustwa w grze strategicznej po tym, gdy otrzymały wyraźne przyzwolenie na wprowadzanie innych w błąd.
Większość dzieci już od najmłodszych lat zdaje sobie sprawę, czym jest oszustwo i potrafi je rozpoznawać. Rodzice uczą swoje pociechy, że kłamstwo jest złe. Dzieci potrafią jednak dostrzec, że bywa ono sposobem na uniknięcie kary lub osiągnięcie korzyści. Jak się okazuje, zasady moralne kształtują się u nich bardzo wcześnie.
Aby to sprawdzić, naukowcy wykorzystali grę strategiczną, w której kłamstwo było akceptowalne i oczekiwane. Badanie potwierdziło, że normy etyczne u dzieci wychowanych w kulturze singapurskiej są bardzo silne.
Czytaj więcej
Niewłaściwa dieta u dzieci przyczynia się nie tylko do rozwoju cukrzycy i otyłości. Z najnowszych badań naukowych wynika, że wysokoprzetworzona żyw...
Na czym polegało badanie? Naukowcy postawili hipotezę
Podczas badania naukowcy oceniali zachowanie dzieci podzielonych na dwie grupy. Część z nich dostała wyraźne pozwolenie na oszukiwanie, a część nie otrzymała takiej informacji. Autorzy postawili hipotezę, że przyzwolenie na kłamstwo doprowadzi do większej liczby kłamstw. Spodziewali się, że dzieci, które normalnie powstrzymałyby się od oszustwa z powodów moralnych, w tej sytuacji skorzystają z przyzwolenia i skupią się na wygranej.
Dziecko wybierało 10 naklejek z postaciami z bajek. Jego zadaniem było ukrycie naklejki pod jednym z dwóch identycznych kubków, podczas gdy badacz miał zamknięte oczy. Po otwarciu oczu badacz pytał: „Gdzie jest naklejka?”. Dziecko wskazywało na kubek, a badacz go podnosił. Jeśli nie znalazł naklejki, dziecko wygrywało rundę i zachowywało naklejkę. Jeśli znalazł – dziecko przegrywało.
W pierwszej grupie badacz mówił przed grą: „Zazwyczaj podawanie błędnej odpowiedzi jest złe, ale w tej grze zasady mówią, że możesz podać dobrą lub złą odpowiedź. W tej grze możesz mówić, co chcesz, żeby wygrać”. Druga grupa nie otrzymała tej instrukcji.
Czytaj więcej
Naukowcy ustalili dokładną liczbę godzin w tygodniu, po których granie w gry wideo staje się szkodliwe. Wpływa m.in. na wzrost masy ciała, złą diet...
„Paradoks pozwolenia”. Badanie podważyło tezę
Wyniki trzech badań wykazały, że dzieci w obu grupach oszukiwały przez 60-80 proc. czasu. Badania podważyły jednak założenia naukowców. Okazało się, że w każdym z trzech badań grupa, która dostała pozwolenie na oszustwo, kłamała rzadziej niż grupa kontrolna.
„Ten paradoksalny efekt sugeruje, że względy moralne utrzymują się nawet w sytuacjach, w których wytyczne etyczne zostają pozornie zawieszone, a poznawcze i moralne aspekty oszustwa są głęboko ze sobą splatane we wczesnym rozwoju” – podsumowują autorzy badania: Chadmen Tan, Xiao Pan Ding oraz Gail D. Heyman z Narodowego Uniwersytetu Singapuru.
Zdaniem naukowców powodów występowania takiego zjawiska może być kilka. Można wśród nich wymienić:
- Aktywację moralności: Mówiąc: „Zazwyczaj podawanie błędnej odpowiedzi jest złe”, dorosły podkreślił słowo „złe”, stawiając ciężar moralny kłamstwa w centrum uwagi dziecka;
- Test uczciwości: Dzieci bardzo starają się odgadnąć prawdziwe intencje dorosłych. Mogły założyć, że gra jest w rzeczywistości ukrytym testem ich charakteru;
- Strategię gry: W grach strategicznych chodzi o robienie tego, czego przeciwnik się nie spodziewa. Jeśli dorosły daje pozwolenie na kłamstwo, dziecko może uznać, że przeciwnik oczekuje kłamstwa. W takim układzie powiedzenie prawdy staje się ruchem bardziej nieprzewidywalnym, który może prowadzić do wygranej.
