Maszyna zgadująca, co ktoś myśli, to motyw znany z literatury science fiction. Przerażająca zdolność przeniknięcia tego, co ukrywamy w głowach, właśnie staje się rzeczywistością – pokazał eksperyment przeprowadzony w USA. Badacze mają nadzieję, że dzięki temu możliwe będzie nie tyle inwigilowanie ludzi, ile raczej diagnozowanie u nich chorób neurologicznych.

W doświadczeniu wykorzystano technikę funkcjonalnego rezonansu magnetycznego (fMRI), która odnotowuje zwiększony przepływ tlenu w aktywnych obszarach mózgu.

Tym sposobem naukowcy z Uniwersytetu Stanforda w Kalifornii ustalili wzorce aktywności mózgów 14 osób wykonujących proste czynności: podśpiewywanie sobie po cichu, przypominanie wydarzeń dnia, odliczanie wstecz do trzech czy niemyślenie o niczym konkretnym, czyli relaks.

Dane zebrane przez aparat fMRI przeanalizował następnie program komputerowy, który przypisał każdej z tych czynności wzorzec połączeń w obrębie mózgu. Potem trafność tych ustaleń sprawdzono na kolejnych dziesięciu ochotnikach, którzy wykonywali losowo jedną z tych czterech prostych czynności. Rezultat? Komputer odgadł aż 85 procent ich myśli.

– Byliśmy w stanie prawidłowo zidentyfikować aż 34 spośród 40 obrazów mózgów u tej drugiej grupy osób – chwali się kierujący badaniami dr Michael Greicius z Uniwersytetu Stanforda.

Aby jednak komputer mógł rzeczywiście zgadywać ludzkie myśli, musiałby nauczyć się rozpoznawać dziesiątki tysięcy wzorców połączeń w mózgu. Dr Greicius uważa, że do tego, by służby bezpieczeństwa nauczyły się wykorzystywać tę metodę w swoich śledztwach, jest jeszcze bardzo daleka droga. Skanowanie mózgu nie pozwala chociażby na określenie, czy ktoś kłamie czy nie.

– Możesz być w stanie stwierdzić, czy ktoś śpiewa sobie w myślach, ale nie zdołasz zgadnąć, czy jest to piosenka Lady Gagi, czy też innego wokalisty – ironizuje Kay Brodersen ze szwajcarskiego Instytutu Technologii w Zurychu.

Naukowcy myślą o bardziej chwalebnym zastosowaniu swojego odkrycia: wykorzystaniu go do rozpoznawania zaburzeń towarzyszących alzheimerowi czy schizofrenii, objawiających się przy prostych codziennych czynnościach.

— New Scientist