Uchwała dotacyjna w gminie: jakie zapisy dotyczące rozliczeń może zawierać

- Wkrótce chcemy znowelizować uchwałę w sprawie dotowanie niepublicznych placówek oświatowych. Naszym zamierzeniem jest stworzenie rozbudowanej formy rozliczenia dotacji poprzez zapisy o możliwości żądania od podmiotów prowadzących ww. placówki nie tylko sprawozdań ale i wszelkich dodatkowych informacji i wyjaśnień. Uzasadnione jest to troską o środki budżetowe. Czy będzie to dobre rozwiązanie?

Odpowiadając na pytanie należy przypomnieć naczelne reguły rządzące sposobem postępowania organów władzy publicznej. Mowa tu przede wszystkim o art. 7 i art. 94 Konstytucji RP. Z tych regulacji wynika zaś, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Ponadto, organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Adresatem tych wytycznych są m.in. organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, w podanym przypadku chodzi zaś o radę gminy.

Czytaj też:

Uchwała w sprawie zasad przekazywania dotacji

Uchwała dotacyjna gminy zobowiązuje do wypłaty należności

Na kanwie ww. regulacji pomocne i uniwersalne stanowisko przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z 28 kwietnia 2014 r. (sygn. akt III SA/Lu 107/14). W uzasadnieniu wskazał: Akty prawa miejscowego stanowione przez organy jednostek samorządu terytorialnego mogą być wydawane wyłącznie na podstawie upoważnienia ustawowego i w graniach tego upoważnienia. Wadliwe są zatem zarówno akty, które zostały wydane bez wyraźnego upoważnienia ustawowego, jak i takie, które opierały się na upoważnieniu, ale wykroczyły poza jego granice. Wykroczenie to może polegać również na niezrozumieniu intencji ustawodawcy udzielającego upoważnienia i wydaniu aktu prawa miejscowego sprzecznego z ratio legis przepisu upoważniającego.

Powyższe założenie jest kluczowe, w kontekście stosownych regulacji przewidujących kompetencję rady gminy do stanowienia tzw. uchwał oświatowych. Z powyższego wynika bowiem jednoznacznie, że rada gminy musi działać w granicach upoważnienia ustawowego.

Skoro tak, to punktem wyjścia będzie tu regulacja art. 38 ust. 1 ustawy z 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych. Wynika z niej, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustala tryb udzielania i rozliczania dotacji (o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32), oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania, w niu tym trafnie zaakcentowano, że taki sposób ujęcia wymogów rozliczenia dotacji, może spowodować, że organ wykonawczy (wójt) samodzielnie będzie decydował jaki dokument będzie odpowiedni do rozliczenia dotacji. Taka zaś sytuacja będzie wadliwa, bowiem zostaną naruszone kompetencje przysługujące organowi stanowiącemu (radzie gminy) do ukształtowania warunków rozliczenia dotacji. Jak zaś wyżej przyjęto, organy władzy publicznej, w tym samorządu gminnego muszą przede wszystkim przestrzegać swoich ustawowych kompetencji. Skoro tak, to obowiązkiem rady gminy jest takie ukształtowanie postanowień uchwały dotacyjnej, aby delegacja ustawowa - w zakresie ustalenia rozliczenia dotacji, była sformułowana w sposób kompletny i nie pozostawiała luzu decyzyjnego dla wójta gminy.

Wniosek

Nie jest możliwe zastosowanie sugerowanych przez gminę zapisów. Uzasadnieniem nie mogą też być względy celowościowe, w postaci troski o dobro finansów gminy. Rada gminy winna mieć na względzie zasadę legalności, co wyklucza m.in. inne aspekty, w tym nawet te uzasadnione celowościowo.

—Marcin Nagórek, radca prawny