NSA w wyroku z 2 lipca 2019 r. (I FSK 435/17) odniósł się do skutków wydania przez TSUE wyroku z 8 maja 2019 r. w sprawie C-566/17 (Związek Gmin Zagłębia Miedziowego w Polkowicach). Stwierdził w nim, że sądy krajowe obowiązane są stosować wyrok TSUE wprost, mimo ukształtowanej odmiennej krajowej linii orzeczniczej. Podatnicy nie mogą jednak ponosić negatywnych konsekwencji stosowania się do tej praktyki, jeśli okazała się nieprawidłowa. W związku z tym gminy nie będą zobowiązane do korekty nieprzedawnionych rozliczeń.
Czytaj także: Gminy nie mogły odliczać całego VAT od zakupów
Stan faktyczny
8 maja 2019 r. TSUE wydał niekorzystny dla podatników wyrok (C-566/17) dotyczący zasad odliczania VAT od wydatków związanych z działalnością mieszaną, poniesionych przed wejściem w życie przepisów dotyczących tzw. prewspółczynnika. Wyrok ten ma szczególne znaczenie dla podmiotów publicznych wykonujących działalność mieszaną, tj. gospodarczą i niemającą charakteru gospodarczego, zwłaszcza gmin. Regulacje dotyczące tzw. prewspółczynnika obowiązują w ustawie o VAT dopiero od 1 stycznia 2016 r. Jednak zdaniem organów podatkowych ich wprowadzenie miało charakter jedynie doprecyzowujący, gdyż już z samych zasad ogólnych wynika, że nie można odliczać VAT w części, która dotyczyła czynności niepodlegających opodatkowaniu. TSUE w swoim orzeczeniu podzielił stanowisko polskich organów podatkowych. Stwierdził, że przepisy dyrektywy VAT należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one krajowej praktyce sądowej zezwalającej podatnikowi na pełne odliczenie VAT w związku z nabyciem towarów i usług w celu prowadzenia zarówno działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, jak i działalności niemającej charakteru gospodarczego, która nie wchodzi w zakres stosowania VAT, ze względu na brak we właściwych przepisach podatkowych szczególnych regulacji w zakresie kryteriów i metod podziału.
Przypomnijmy, że zgodnie z ugruntowaną wcześniej linią orzeczniczą polskich sądów administracyjnych, w szczególności z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2011 r. (I FPS 9/10), podatnicy wykonujący zarówno czynności opodatkowane, jak również czynności niepodlegające opodatkowaniu, mogą skorzystać z pełnego odliczenia VAT, jeżeli zakupów nie da się przyporządkować do określonego rodzaju działalności.
Wyrok NSA
NSA w wyroku z 2 lipca 2019 r. (I FSK 435/17) stwierdził, że zgodnie z postanowieniami traktatowymi oraz zasadą efektywności prawa wspólnotowego sądy krajowe są zobowiązane uwzględniać tezy orzeczenia TSUE, nawet w sytuacji, kiedy dotychczas związane były uchwałą NSA na podstawie art. 269 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z tym, wydanie przez TSUE wyroku z 8 maja 2019 r. w sprawie C-566/17 (Związek Gmin Zagłębia Miedziowego w Polkowicach), w którym zakwestionował on praktykę ukształtowaną na podstawie uchwały NSA z 24 października 2011 r. (I FPS 9/10), sądy zobowiązane są odstąpić od tej praktyki i stosować ww. wyrok wprost. Jednak z uwagi na to, że zmiana dotychczasowej praktyki może w bardzo istotny sposób wpłynąć na prawo podatników do odliczenia podatku naliczonego, należy zastrzec, że ww. rozstrzygnięcie TSUE nie może wpływać na poszanowanie zasady demokratycznego państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP oraz zasady pewności prawa, również wywodzonej z tego przepisu.
