Czy skrajna prawica jest w Norwegii widoczna?

Ann Magrit Austenaa:

Jest bardzo niewielka i podzielona, brak jej charyzmatycznego lidera, by mogła się zmobilizować. Była aktywna w latach 70–80., dochodziło nawet do ataków bombowych na księgarnię z lewicową literaturą i pochód pierwszomajowy. Ale teraz niewiele znaczy. Policja co rok przedstawia o niej raport.

W ostatnich latach prawicowcy skupiają się głównie na wystąpieniach przeciw imigrantom?

To prawda. Argumentują, że kraj – cała Europa – jest atakowany przez muzułmanów, którzy chcą tu zaprowadzić swoje porządki i wprowadzić szarijat. Zresztą te poglądy są podzielane przez pewną część społeczeństwa.

Ale Norwegia szczyci się swą otwartością. Jak ludzie patrzą na imigrantów?

Generalnie pozytywnie. Choć są i głosy niepokoju, że np. w Oslo 20 proc. mieszkańców nie jest już pochodzenia europejskiego. Jednocześnie właśnie mieszkańcy Oslo są najlepiej nastawieni do imigrantów. Przecież młodzi ludzie chodzą do szkół z koleżankami i kolegami pochodzenia azjatyckiego i afrykańskiego, grają z nimi w piłkę i nie uważają tego za coś nienormalnego. Strach przed imigrantami jest natomiast obecny w innych miastach czy na oddalonej od stolicy wsi.Większość społeczeństwa jest przekonana, że nasz system prawny funkcjonuje prawidłowo, a podstawowe wartości są wspólne dla wszystkich – i dzięki temu zdołamy pokonać różnice międzykulturowe i imigranci nie będą dla nas groźni.

O terroryście z Oslo mówi się czasem „chrześcijański fundamentalista". Czy Norwegowie są religijni?

W Danii tamtejszy Kościół luterański uznawany jest za państwowy i cieszy się pewnymi przywilejami, zapisanymi nawet w konstytucji. U nas tak nie jest. Nie stawiamy znaku równości pomiędzy słowami „Norweg" i „chrześcijanin". Ale Kościół odgrywa ważną rolę w społeczeństwie. Bardzo wiele dzieci jest chrzczonych, wiele małżeństw zawieranych jest w kościołach, a liczni zmarli chowani są na przykościelnych cmentarzach. A jeśli ktoś potrzebuje wsparcia duchowego, to kościół będzie pierwszym miejscem, do którego się zwróci.  A szaleniec, który nas zaatakował, co prawda określał się jako chrześcijanin, ale mówił też o sobie jako o krzyżowcu, rycerzu walczącym o coś, co uważał za chrześcijańskie wartości. Z pewnością jednak nie są to wartości podzielane przez nasz Kościół.

Czy norweskie życie polityczne jest na co dzień spokojne?

Tak, co wynika z faktu, że dysponujemy niemałymi pieniędzmi z ropy naftowej. Nie musimy się więc kłócić o to, jak znaleźć środki na wykonanie budżetu.