O darowiźnie nieruchomości na założenie cmentarza decyduje rada gminy w formie uchwały

- Czy możliwa jest darowizna przez wójta – w ramach gospodarowania mieniem gminy –nieruchomości dla parafii na założenie cmentarza? W gminie mamy wątpliwości zgłaszane przez mieszkańców, którzy grożą skargą do sądu. Uważają, że nie ma tu celu publicznego, a poza tym potrzebna jest zgoda rady gminy.

Czytaj także: Burmistrz decyduje, kto zarządza cmentarzem

Analiza przedstawionego problemu wymaga odniesienia się do przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w powiązaniu z przepisami ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. W kodeksie cywilnym o darowiźnie stanowią regulacje art. 888-902. Natomiast kluczowe znaczenie mają w tym względzie regulacje ustawy o gospodarce nieruchomościami, w szczególności zaś przepis art. 13 ust. 2 tej ustawy. Wynika z niego, że nieruchomość może być, z zastrzeżeniem art. 59 ust. 1, przedmiotem darowizny na cele publiczne, a także przedmiotem darowizny dokonywanej między Skarbem Państwa a jednostką samorządu terytorialnego, a także między tymi jednostkami.

W umowie darowizny określa się cel, na który nieruchomość jest darowana. W przypadku niewykorzystania nieruchomości na ten cel darowizna podlega odwołaniu. Z kolei zgodnie z ust. 2a ww. przepisu, darowizny nieruchomości stanowiącej przedmiot własności Skarbu Państwa dokonuje starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej - za zgodą wojewody, a nieruchomości stanowiącej przedmiot własności jednostki samorządu terytorialnego jej organ wykonawczy – za zgodą rady albo sejmiku.

Z powyższego niewątpliwie wynika, że gmina może darować nieruchomość na cel publiczny. Wspomniane cele publiczne zostały zaś wymienione w art. 6, gdzie w punkcie 9 postanowiono, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy są – zakładanie i utrzymywanie cmentarzy. Wspomniana regulacja art. 6 ma charakter zamknięty, co oznacza, że gmina nie może sobie dowolnie określać – celów publicznych (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2011 r. (sygn. akt III SA/Wa 2602/10).

Zatem, z powyższego wynika, że przeznaczenie darowizny na założenia cmentarza, wpisuje się w ustawowy katalog dozwolonych celów publicznych. Ustawodawca nie uzależnia przy tym możliwości darowizny od statusu podmiotu na rzecz którego jest ona dokonywana. Liczy się bowiem tutaj aspekt przedmiotowy (przeznaczenie darowizny), a nie podmiotowy darowizny.

Co zaś się tyczy aspektu proceduralnego, to z pewnością jest wymagana zgoda na darowiznę w formie stosownej uchwały rady gminy. Zgoda musi dotyczyć konkretnej nieruchomości, wskazywać podmiot obdarowany i cel darowizny. Zgoda to rozstrzygnięcie o charakterze stanowczym, nie opiniodawczym i winna dotyczyć istotnych podmiotowo i przedmiotowo elementów umowy, w przeciwnym wypadku nie istnieje możliwość zweryfikowania, czy dokonane rozporządzenie mieści się w granicach udzielonej zgody. Warto wspomnieć, że brak zgody rady, skutkować będzie nieważnością umowy darowizny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 924/11).

Końcowo warto odnieść się do kwestii możliwości zaskarżenia ww. uchwały rady gminy przez mieszkańców. Możliwość taka wynika z art. 101 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, gdzie postanowiono, że każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Co jednak istotne, nie każdemu mieszkańcowi będzie przysługiwała ww. skarga, a tylko temu, którego interes prawny lub uprawnienia zostały naruszone. W tym kontekście warto odnotować stanowisko podane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 21 lutego 2017 r. (sygn. akt II SA/Łd 802/16) gdzie wbrew argumentom gminy, sąd uznał, że mieszkańcowi którego nieruchomość graniczy z nieruchomością przeznaczoną na darowiznę (założenie cmentarza) – przysługuje prawo złożenia skargi na taką uchwałę do sądu administracyjnego. ?

—Marcin Nagórek, radca prawny

podstawa prawna: Ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 2204)

podstawa prawna: Ustawa z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tekst jedn. DzU z 2018 r. poz. 1025 ze zm.)