- Skoro pacjent nie żyje, to nie jest już objęty świadczeniami finansowanymi ze środków publicznych - usłyszała rodzina zmarłego, która chciała wezwać do domu lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, by ten stwierdził zgon i wystawił kartę zgonu. O przypadku doniosła  dzwoniąc na infolinię rzecznika praw pacjenta.

To niejedyny taki sygnał. Do  pacjenta w stanie nagłego zagrożenia zdrowia przyjechał zespół ratownictwa medycznego, w którego składzie nie było lekarza - jednostki ratownictwa medycznego najczęściej odmawiają wysłania do chorego zespołu z lekarzem tłumacząc, że lekarze potrzebni są do zapewnienia świadczeń bieżących. Pacjent zmarł, a ZRM odmówił wystawienia karty zgonu z powodu braku kompetencji w tym zakresie.

Zdaniem rzecznika Bartłomieja Chmielowca obowiązujące przepisy o stwierdzaniu zgonu są pełne niejasności i nie uwzględniają obecnego kształtu systemu ochrony zdrowia. Zgodnie z ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych, zgon i jego przyczyny powinny być ustalone przez lekarza, leczącego chorego w ostatniej chorobie. Jeśli to niemożliwe  -  stwierdzenie zgonu i jego przyczyny powinno nastąpić w drodze oględzin, dokonywanych przez lekarza lub w razie jego braku przez inną osobę, powołaną do tej czynności przez właściwego starostę, przy czym koszty tych oględzin i wystawionego świadectwa nie mogą obciążać rodziny zmarłego. Przepisy nie odpowiadają na pytanie co w sytuacji, gdy osoba zmarła nie leczyła się w ostatnich latach swojego życia u żadnego lekarza albo uzyskiwała świadczenia u lekarza oddalonego o kilkadziesiąt albo kilkaset kilometrów od miejsca zamieszkania.

Nie funkcjonuje także instytucja powoływania przez właściwego starostę osoby do stwierdzania zgonu. Tylko niektóre samorządy pokrywają koszt zatrudnienia takich osób, a w większości, bliscy zmarłego muszą mierzyć się z problemem sami.

Dlatego Bartłomiej Chmielowiec prosi ministra zdrowia Łukasza Szumowskiego o przyspieszenie prac nad projektem ustawy o stwierdzaniu, dokumentowaniu i rejestracji zgonów, która  przewiduje powołanie w każdym województwie instytucji koronera. Zdaniem rzecznika praw pacjenta proponowana w projekcie koncepcja jest słuszna.

- Chciałbym jednak zwrócić uwagę, iż obszar województwa należy postrzegać jako rozległą właściwość miejscową. Może to oznaczać utrudnienia w dostępności usług „koronera" dla małych miejscowości, szczególnie jeśli zgon nastąpiłby w nocy. W związku z tym należałoby rozważyć alternatywnie, oprócz instytucji "koronera", wprowadzenie uprawnienia osób bliskich do uzyskania stwierdzenia zgonu od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, w stosunku do którego pacjent złożył deklarację, jeżeli „koroner" zgłosiłby niemożliwość przyjazdu. Stanowiłoby to również rozwiązanie w przypadku rezygnacji z pełnionej funkcji "koronera" - napisał Bartłomiej Chmielowiec w swoim wystąpieniu.