Przedstawiamy najnowszą edycję rankingu uniwersyteckich poradni prawnych. Jego założenia oraz metodologia zostały opracowane w taki sposób, aby ranking pełnił przede wszystkim funkcję motywującą i rozwojową, a nie konkurencyjną. Każda poradnia ma możliwość poprawy swojej pozycji poprzez podnoszenie jakości działalności i osiąganie maksymalnych wyników w poszczególnych kategoriach, bez konieczności wpływania na miejsce zajmowane przez inne jednostki.
Czytaj więcej
Pierwsze miejsce w rankingu uczelni publicznych zajął Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, który uzyskał 23,3 pkt. Na drugiej pozycji znalazł się U...
Dane statystyczne i sprawozdania
Warto podkreślić, że ranking powstaje na podstawie danych statystycznych oraz informacji gromadzonych przez Fundację Uniwersyteckich Poradni Prawnych w ramach corocznych sprawozdań przekazywanych przez poradnie. Podstawę oceny stanowią dane dotyczące zakończonego roku akademickiego, który został już podsumowany i zweryfikowany, co pozwala na zachowanie rzetelności oraz porównywalności wyników.
Ostatnie lata były okresem wielu wyzwań dla środowiska klinicznego. Doświadczenia związane z pandemią COVID-19, a następnie konieczność niesienia pomocy osobom uciekającym przed wojną w Ukrainie wymagały od poradni elastyczności, zaangażowania i szybkiego dostosowania sposobu działania do nowych okoliczności. W odpowiedzi na ograniczenia wynikające z pandemii wiele poradni skutecznie wdrożyło różne formy świadczenia pomocy na odległość, wykorzystując zarówno nowoczesne narzędzia komunikacji elektronicznej, jak i bardziej tradycyjne kanały kontaktu.
Czytaj więcej
22-letni Mikołaj Wolanin - student prawa na Uniwersytecie Warszawskim i prawa kanonicznego na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego - znalaz...
Równie istotnym sprawdzianem była pomoc prawna udzielana osobom z doświadczeniem uchodźczym po wybuchu wojny w Ukrainie. Studenckie poradnie prawne w całym kraju aktywnie włączyły się w działania wspierające, organizując konsultacje oraz zapewniając pomoc informacyjną i prawną. Szczególną rolę odegrali studenci i studentki pochodzący z Ukrainy, którzy wspierali komunikację z klientami i pomagali przełamywać bariery językowe.
Trwały element poradnictwa prawnego
Obecnie uniwersyteckie poradnie prawne nadal cieszą się dużym zaufaniem społecznym oraz niesłabnącym zainteresowaniem osób poszukujących bezpłatnej pomocy prawnej. Ich znaczenie wykracza jednak poza działalność edukacyjną. Poradnie na trwałe wpisały się zarówno w system kształcenia przyszłych prawników, jak i w krajobraz instytucji wspierających dostęp do pomocy prawnej w Polsce. Dzięki zaangażowaniu studentów, opiekunów naukowych i współpracowników pozostają one ważnym elementem budowania świadomości prawnej oraz wzmacniania dostępu do wymiaru sprawiedliwości.
Cztery kluczowe kryteria
Ranking studenckich uniwersyteckich poradni prawnych (inaczej: kliniki prawa) został opracowany w oparciu o metodologię uwzględniającą cztery kluczowe w działalności klinik prawa kryteria. Należą do nich: współczynnik liczby studentów udzielających się w klinikach do liczby opiekunów, miejsce klinik w strukturach uczelni, działalność w zgodzie ze standardami określonymi przez Fundację Uniwersyteckich Poradni Prawnych oraz działalność wykraczająca poza podstawowe zadania klinik. Każda z tych kategorii ma takie samo znaczenie, gdyż za każdą z nich można było maksymalnie otrzymać 25 pkt. Należy jednocześnie wyjaśnić, że powyższe kryteria zostały zaszeregowane do dwóch grup. Do pierwszej należą te, które mają charakter „zerojedynkowy”, tzn. albo występują albo nie, co oznacza, że można było otrzymać albo 25 pkt. albo 0. Wynika to przede wszystkim z charakteru tych kryteriów i ich znaczenia dla przyszłości i dalszego rozwoju idei praktycznego nauczania prawa w klinikach. Do tej grupy zaliczyliśmy miejsce klinik w strukturach uczelni oraz realizację standardów określonych przez Fundację. W przypadku standardów sprawa jest oczywista, można je albo spełniać albo nie. Warto przy tym zaznaczyć, że weryfikacji zgodności działalności poradni ze standardami dokonuje, na wniosek samej kliniki, Zarząd Fundacji, co następnie jest potwierdzane uchwałą Rady Fundacji. Uznana zgodność działalności ze standardami podlega okresowej weryfikacji przez Zarząd Fundacji. Natomiast druga z kategorii, tj. miejsce kliniki w strukturze uczelni jest bardziej złożonym kryterium. Dziś niemal wszystkie wydziały prawa zdecydowały się włączyć zajęcia kliniczne do swoich programów studiów i dlatego samo przyznawanie punktów ECTS za zaliczenie takiego przedmiotu nie wystarcza, aby przyznać 25 pkt. w tej kategorii. Chcąc zmotywować dziekanów wydziałów prawa do uregulowania statusu klinik prawa w strukturze uczelni zdecydowaliśmy się przyznawać 25 pkt. na zasadzie oceny „zerojedynkowej” (co automatycznie oznacza albo przyznanie 25 pkt., albo 0) o ile klinika prawa na danej uczelni posiada status jednostki w strukturze wydziału (np. katedra, zakład, pracownia, laboratorium). Tym samym to kryterium stawiane jest jako jedno z ważniejszych różnicujących pozycję danej kliniki w rankingu. Pozostałe dwa kryteria, tj. współczynnik liczby studentów do liczby opiekunów oraz działalność dodatkowa były oceniane odmiennie. Współczynnik studentów do liczby opiekunów w danej poradni został opracowany na podstawie corocznych raportów przesyłanych do Fundacji. Na tej podstawie ustaliliśmy ilu studentów przypada na jednego opiekuna w danej poradni, z tym że liczba studentów przypadająca na jednego opiekuna była przeliczana w kolejnym kroku wedle następujących widełek: jeśli jeden opiekun sprawuje opiekę nad więcej niż przewidziana w Standardach grupa 16 studentów, wówczas przyznawane jest 5 pkt., zaś jeśli sprawuje opiekę nad grupą mniej niż 8 studentów, to otrzymuje maksymalną punktację 25 pkt., a jeśli mieści się w widełkach pomiędzy 9 do 15 studentów, wówczas dostają punktację na poziomie 15 pkt. Dzięki takiej metodologii mogliśmy docenić przede wszystkim te poradnie, gdzie nadzór nad studentami jest najefektywniejszy, niezależnie od tego czy jest to duża czy też mała poradnia.
Czytaj więcej
Studenckie poradnie prawne cieszą się nieustającą popularnością i zaufaniem klientów.
Działalność dodatkowa
Ważnym kryterium oceny jest także kwestia tzw. działalności dodatkowej. W ramach tego kryterium opracowaliśmy pięć kategorii, które uznaliśmy za najważniejsze, tj.:
- organizacja konferencji poświęconych pomocy prawnej i nauczaniu prawa poprzez praktykę albo współpraca międzynarodowa obejmująca wizyty studyjne i wszelkie inne projekty międzynarodowe,
- prowadzenie warsztatów, szkoleń oraz spotkań z praktykami dla studentów działających w poradniach, dzięki którym mogli oni stale podnosić swoje umiejętności,
- nawiązanie współpracy z organizacjami pozarządowymi i instytucjami publicznymi,
- organizacja symulacji rozpraw, co znacząco wpływa na podniesienie kompetencji studentów,
- wszelka pozostała działalność zwiększającą świadomość społeczną na temat prawa; do ostatniej kategorii zaliczyliśmy także inną działalność dodatkową, która nie mieściła się w wymienionych kategoriach, a która – naszym zdaniem – powinna zostać doceniona.
Informacje na temat działalności dodatkowej czerpaliśmy z corocznych sprawozdań poszczególnych poradni oraz z wiedzy Zarządu Fundacji na temat działalności wszystkich studenckich poradni prawnych w Polsce. Za aktywność w ramach każdej z tych podkategorii można było maksymalnie otrzymać 5 pkt., co łącznie daje 25 pkt. W ten sposób mogliśmy nagradzać najlepszych, którzy nie ograniczają się tylko do działalności podstawowej, ale także robią coś więcej, co ma na celu albo podnoszenie kompetencji studentów pracujących w poradniach, albo promowanie idei pomocy prawnej i świadomości prawnej obywateli.
Przy zastosowaniu trzech różnych metod oceny klinik prawa otrzymaliśmy najbardziej obiektywny ranking, który tym samym uwzględnia wszystkie aspekty działalności studenckich uniwersyteckich poradni prawnych.
Tekst przygotowany przez Fundację Uniwersyteckich Poradni Prawnych
