Czwartek [sierpień 1939]. Wczoraj pojechaliśmy dwoma wozami do Czerwonogrodu (na Podolu – przyp. red.). W drodze wysiedliśmy, aby oglądać pseudocudowne źródełko. Zobaczyliśmy też mogiłę Nieznanego Żołnierza, nieznanej narodowości. To niespodziane spotkanie zatruło dalsze wrażenia. Czyżby znów? Wobec tej obawy, czymże zachwyt nad białością posągu polskiej arystokratki przez Canovę w niepokalanym wykutej marmurze? Co obchodzi długa historia zamku, a nawet daleki, szeroki, podolski horyzont?... W drodze powrotnej zatrzymują dzwony, w nadbrzeżnej wiosce biją na alarm. Gmina ogłasza mobilizację. Stało się nieodwołalnym, czego serce pragnęło uniknąć. Dzwony biegły przez Dniestr, towarzyszyły bez przerwy. W Horodnicy już też wiedziano.