Jacek Chwedoruk, dyrektor Rothschild Polska: Inwestycja zagraniczna firmy nie musi być duża

Rz: Nasz ranking polskich firm za granicą dowodzi, że coraz więcej inwestują one w innych krajach, zasilają je kapitałem, pobudzając tam rozwój i tworząc miejsca pracy. A co my z tego mamy?

Jacek Chwedoruk: Myślę, że w XXI wieku jesteśmy już dalecy od idei merkantylnych, według których wszystko należy produkować u siebie, a tezauryzować najlepiej w złocie. Tym bardziej że z zagranicznych inwestycji mamy w kraju wielki pożytek – podobnie jak z handlu międzynarodowego, który nie polega tylko na eksporcie, ale również na imporcie. W tym ciekawym zestawieniu wartościowo dominują inwestycje w zasoby i surowce – w miedź, gaz, ropę, łupki. Wynika to z dość dużych inwestycji polskich koncernów surowcowych za granicą. Giną przy tym małe i średnie inwestycje, które od wielu lat nasze firmy realizują w krajach Europy Środkowo- Wschodniej, w Niemczech czy Wielkiej Brytanii. Każde z tych przedsięwzięć ma nieco inne znaczenie.

Jakie?

Inwestycje surowcowe są dokonywane przez firmy, które jak np. Orlen czy KGHM działają na globalnych rynkach, sprzedając i pozyskując tam surowce. Z kolei dla niesurowcowych firm produkcyjnych, jak Maspex czy Nowy Styl, inwestycje zagraniczne są raczej dopełnieniem biznesu – koncentrują się na określonych liniach produktowych, których firmy nie są w stanie uruchomić w kraju, bądź na markach czy na sieci dystrybucji. W rezultacie wzmacniają eksport z Polski oraz siłę i konkurencyjność tych firm. W każdym układzie inwestycje zwiększają skalę działalności, co jest szczególnie ważne dla tych spółek, które już mają 30–40 proc. polskiego rynku. Dla nich decyzja o ekspansji jest naturalna.

W danych o inwestycjach za granicą powtarzają się te same nazwy liderów w swoich branżach. Czy to oznacza, że inne, mniejsze firmy nie są aktywne za granicą?

Są aktywne, choć naturalnie mniejsze inwestycje są mniej widoczne w statystykach. Pamiętam jednak, że kilkanaście lat temu, gdy zaczynał się trend do inwestycji krajowych firm poza Polską, również nie były to duże projekty. I nie muszą takie być. Gdy pomagaliśmy w pierwszych inwestycjach Maspexu na Węgrzech czy w Bułgarii, nakłady wynosiły po 10–20 mln euro. Nawet teraz Maspex czy Nowy Styl, który jest już numerem 2 na rynku mebli biurowych w Europie, nie inwestują w poszczególne projekty po kilkadziesiąt milionów. To w zupełności wystarczy. Ważne jest, że inwestycje dopełniają profil produkcji albo zapewniają wejście na nowy rynek. Ważne są też nowoczesne rozwiązania technologiczne – dzięki nim rozwijają się nowe usługi, które można świadczyć zdalnie i można szybko rozwijać się globalnie, o ile tylko mamy unikalne produkty. Granice przestają się tu liczyć – jak w produkcji software'u, w tym gier.

Większość firm dopiero się uczy zagranicznej ekspansji – czy dobrze sobie tu radzą?

Różnie. Są przedsiębiorcy, którzy od początku do końca próbują działać, bazując na własnym doświadczeniu. Natomiast projekty, w których uczestniczyliśmy, z reguły były prowadzone bardzo profesjonalnie – poczynając od rozpoznania rynku, poprzez due dilligence, networking oraz rozeznanie i poparcie polityczne.

Co jest tu najważniejsze?

Istotny jest odpowiedni networking, który zapewni informacje o tym, co w danym kraju może się dziać. Ważne jest też, by mieć jakiś rodzaj poparcia z własnego kraju, najlepiej na zasadzie wzajemności. Kraje, które prowadzą bardzo intensywną wymianę, np. Niemcy i Francja, są nawzajem swoimi zakładnikami – gdyby Francuzi zaczęli źle traktować VW czy Mercedesa, to Niemcy zaczną źle traktować Renault. Tak jest na całym świecie, co zmusza do handlu i inwestycji opartych na wzajemnych zasadach, i do ostrożności. Istotne są też państwowe porozumienia o ochronie inwestycji, będące hamulcem przed zapędami polityków-populistów i konkurentów, którzy chcieliby wykorzystać ustawodawstwo dla konkurencji nie fair.

A czy państwo powinno odgrywać większą rolę w ekspansji polskich firm za granicą i jak to robić?