Prawo nie wskazuje, kto ma płacić za utrzymywanie schronów. Do 1 lipca 2004 r. jednym aktem prawnym regulującym zagadnienia związane z użytkowaniem schronów było rozporządzenie Rady Ministrów z 28 września 1993r. w sprawie obrony cywilnej. Jednak tylko ogólnie określało ono cel, w jakim przygotowuje się budowle ochronne, nie normowało reguł ich bieżącej eksploatacji. Nie określało też, który podmiot jest uznawany za właściciela tych obiektów, jeśli znajdują się one w budynkach zarządzanych przez wspólnoty mieszkaniowe.
Od lat kolejni Rzecznicy Praw Obywatelskich wnioskowali o wypełnieni tej luki prawnej. A kolejni ministrowie informowali, że trwają właśnie prace legislacyjne. Jednak żaden z projektów nie stał się obowiązującym prawem. Ministrowie uznawali zaś, że zgodnie z ustawą o własności lokali, schrony - jak i inne pomieszczenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali mieszkalnych – mogą stanowić nieruchomość wspólną bądź pozostawać własnością dotychczasowego właściciela (na ogół gminy).
- Jeśli przyjąć, że schrony mogą być częścią nieruchomości wspólnej, powstaje wątpliwość, dlaczego tylko członkowie określonej wspólnoty mieszkaniowej są obowiązani do ponoszenia ciężarów ich utrzymywania, skoro wiadomo, że są one przeznaczone dla szerszego kręgu ludności – wskazuje obecny RPO Adam Bodnar w wystąpieniu do ministra spraw wewnętrznych i administracji Mariusza Kamińskiego.
Jego zdaniem należałoby uznać, że osoby nabywające prawo własności mieszkania w takim budynku oraz ułamkowy udział w nieruchomości wspólnej, nabywają również powierzchnię schronu. Wraz z uzyskaniem prawa własności nieruchomości, nabywca stawałby się zatem również współwłaścicielem ułamkowej części schronu. Nie mógłby on jednak swobodnie korzystać z przedmiotu swojej własności, z uwagi na charakter pomieszczenia, jakim jest schron i jego przeznaczenie.
- Twierdzenie zatem, że koszty utrzymywania schronów powinny być ponoszone wyłącznie przez członków wspólnot, należałoby uznać za nieuprawnione przenoszenie ciężaru obowiązków publicznych na poszczególne grupy obywateli - twierdzi RPO. - Uwagi bowiem na przeznaczenie schronów, obowiązki ich utrzymania powinny być ponoszone przez terenowe jednostki obrony cywilnej. To do zadań obrony cywilnej należy bowiem przygotowanie tych budowli.
