Artykuł „Within-species variation eclipses between-species differences in Pan consolation” autorstwa badaczy z Durham University (Wielka Brytania) został opublikowany w majowym wydaniu czasopisma „Evolution and Human Behavior”. Na potrzeby publikacji naukowcy prowadzili obserwacje 40 szympansów karłowatych (bonobo, Pan paniscus) przebywających w rezerwacie Lola ya Bonobo w Demokratycznej Republice Konga i 50 szympansów zwyczajnych (P. troglodytes) zamieszkujących sierociniec dla dzikich zwierząt Chimfunshi w Zambii.
Pocieszanie jako przejaw empatii wśród zwierząt i ludzi
Naukowcy skoncentrowali się na obserwowaniu zachowań określonych jako pocieszanie (ang. consolation). Nie od dziś uznawane jest ono za jeden z przejawów empatii – zarówno u ludzi, jak i zwierząt. „Uważa się, że pocieszenie, czasami określane jako „współczujące zainteresowanie” (ang. „sympathetic concern”), wymaga poznawczego docenienia (a nawet zrozumienia) stanu innej osoby w połączeniu z prospołeczną orientacją w celu jego poprawy, na przykład poprzez zapewnienie uspokajającego kontaktu. Spośród zwierząt innych niż ludzie, nasi dwaj najbliżsi krewni, bonobo i szympansy, wykazują się pocieszaniem w różnych sytuacjach, w tym w niewoli, rezerwatach, a nawet na wolności” – czytamy.
Czytaj więcej
Badacze dokonali analizy odgłosów używanych przez bonobo. Jak pokazały wyniki, zwierzęta te mogą używać kombinacji wokalizacji. Zdaniem biologów ję...
Szympansy pocieszają się tak samo jak ludzie
Badacze obserwowali reakcję szympansów na przejawy stresu i niepokoju wykazywane przez innych członków grupy. Za taki przejaw uznawano np. ucieczkę czy werbalne odgłosy wydawane w reakcji na uderzenie, popchnięcie czy potrącenie przez inną małpę. Jeżeli w reakcji na takie zachowania inny osobnik podchodził do poszkodowanego i wykonywał w stosunku do niego określone gesty – uznawano to za przejaw pocieszania („współczującego zainteresowania”). Duża część zachowań pocieszających przejawianych przez szympansy jest taka sama jak u ludzi. Chodzi np. o przytulanie, trzymanie za rękę, dotyk, poklepywanie, całowanie.
W oparciu o zgromadzone dane naukowcy sprawdzili, czy w ramach któregoś z gatunków częściej dochodzi do zachowań określanych jako pocieszenia. Przeanalizowano także, czy na częstotliwość pocieszania wpływają takie zmienne jak wiek osobników, płeć czy pozycja w stadzie.
Młodsze szympansy bardziej skłonne do pocieszania innych niż starsze
Do tej pory wśród naukowców istniał pogląd, że szympansy karłowate (bonobo) wykazują więcej empatycznych zachowań w stosunku do przedstawicieli własnego gatunku niż szympansy zwyczajne. Publikacja zespołu z Durham University tego nie potwierdza. Badacze nie odnotowali istotnych różnic między szympansami karłowatymi (bonobo) a szympansami zwyczajnymi w występowaniu zachowań określanych jako „pocieszanie”. Większe znaczenie miały różnice wewnątrzgatunkowe. Okazało się na przykład, że młodsze osobniki wykazywały większą skłonność do pocieszania innych niż starsze, zaś młode samce bardziej niż młode samice. Jednak u samców tendencja do pocieszania wydawała się spadać w szybszym tempie niż u samic. Okazało się też, że w przypadku szympansów karłowatych ich wysoka ranga w stadzie była powiązana z większą skłonnością do pocieszania innych osobników.
Czytaj więcej
Superwulkan Yellowstone ponownie znalazł się na celowniku geologów. Tym razem precyzyjnie zbadano część podpowierzchniowego zbiornika magmy. Zdanie...
Różnice w skłonności do pocieszania łączą szympansy i ludzi?
Według brytyjskich badaczy uzyskane przez nich wyniki pokazują, że zarówno bonobo, jak i szympansy zwyczajne są bardzo elastycznymi i przystosowującymi się gatunkami, a w określonych warunkach i pod wpływem określonych nacisków mogą wykazywać większe lub mniejsze tendencje do wyrażania zachowań związanych z empatią, takich jak pocieszanie.
Podobną zmienność obserwujemy u ludzi. Uczeni podkreślają, że obserwacja zachowań szympansów może nam pomóc w zrozumieniu naszych zachowań. „U ludzi obserwujemy zmienność na poziomie indywidualnym i grupowym w zachowaniach takich jak komunikacja, prospołeczność, konformizm i empatia oraz inne reakcje społeczno-emocjonalne, które mogą być ułatwione przez pewne dynamiki społeczne i normy kulturowe. To samo może dotyczyć naszych najbliższych żyjących krewnych” – czytamy w „Evolution and Human Behavior”.
