Postępowanie w sprawach świadczeń emerytalnych ZUS wszczyna na podstawie wniosku osoby, która stara się o emeryturę. W celu ułatwienia sprawy ZUS opracował formularz ZUS Rp-1 – wniosek o emeryturę/rentę z tytułu niezdolności do pracy. Taki formularz można uzyskać w placówkach ZUS, można go też wydrukować ze strony internetowej www.zus.pl.
Oprócz wypełnienia formularza wniosku konieczne jest także wypełnienie formularza ZUS Rp-6, w którym oprócz danych personalnych należy zamieścić informacje o przebytych okresach składkowych i nieskładkowych oraz informacje o dokumentach, jakie taka osoba składa na potwierdzenie tych okresów.
Dokumentami potwierdzającymi okres zatrudnienia są m.in.
- Pisemne zaświadczenie zakładu pracy (pracodawcy),
- Świadectwo pracy,
- Legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca odpowiednie wpisy (datę rozpoczęcia i zakończenia pracy, rodzaj wykonywanej pracy i jej wymiar, pieczątkę zakładu pracy oraz podpis i pieczątkę służbową pracodawcy lub upoważnionego pracownika).
Do potwierdzenia okresów zatrudnienia mogą posłużyć także dowody pośrednie, np. legitymacja służbowa, umowy o pracę, wpisy w dowodach osobistych, a także zeznania świadków. Jednak ten ostatni dowód można przeprowadzić jedynie w postępowaniu przed sądem i nie zawsze okazuje się on skuteczny.
Data zgłoszenia wniosku jest bardzo istotna ze względu na to, że decyduje m.in., od jakiej daty przyznane zostanie świadczenie (a więc jaka kwota bazowa zostanie przyjęta do obliczenia świadczenia) oraz od którego roku można wybrać wynagrodzenie do podstawy wymiaru z dziesięciu kolejnych lat kalendarzowych.