Prezydent USA Donald Trump zasugerował, że opuszczenie NATO to scenariusz „warty rozważenia”, jeśli sojusznicy nie zmienią stanowiska wobec konfliktu z Iranem. Ostrzegł, że sojusz czeka „bardzo zła przyszłość”, jeśli państwa członkowskie nie poprą amerykańskiej inicjatywy utworzenia międzynarodowej misji morskiej.
Celem operacji miałoby być zabezpieczenie żeglugi w strategicznej cieśninie Ormuz – kluczowym szlaku dla globalnych dostaw ropy naftowej.
– Wszyscy się z nami zgadzają, ale nie chcą pomagać. Jako Stany Zjednoczone musimy o tym pamiętać, bo uważamy, że to dość szokujące – stwierdził Trump.
Stwierdził również, że nie potrzebowałby zgody Kongresu na opuszczenie sojuszu. Kongres USA zabezpieczył członkostwo w NATO poprzez ustawę o autoryzacji obrony narodowej (NDAA) na 2024 rok, zakazując prezydentowi jednostronnego wyjścia z sojuszu bez zgody Senatu lub ustawy, jednak eksperci twierdzą, że Trump mógłby wykorzystać lukę prawną, by ominąć ten wymóg.
Senator Lindsey Graham, kluczowy zwolennik operacji w Iranie i bliski sojusznik prezydenta, powiedział, że rozmawiał z nim telefonicznie we wtorek. Graham napisał tego dnia w serwisie X, że „nigdy w życiu nie słyszał go tak rozgniewanego”.
„Podzielam ten gniew, biorąc pod uwagę stawkę” – napisał. „Arogancja naszych sojuszników, którzy sugerują, że Iran posiadający broń nuklearną to niewielki problem, a działania militarne mające powstrzymać ajatollaha przed zdobyciem bomby atomowej to nasz problem, a nie ich, jest czymś skrajnie obraźliwym.” - dodał.
Trump już groził wyjściem z NATO
Nie po raz pierwszy Donald Trump publicznie informuje o opuszczeniu NATO przez Stany Zjednoczone. Mówił o tym podczas kampanii wyborczej w 2024 roku. Wówczas powodem ewentualnego opuszczenia sojuszu miał być brak przeznaczania wystarczających środków na obronność przez państwa z Europy.
Trump, w czasie swojej pierwszej kadencji w Białym Domu, wielokrotnie krytykował sojuszników z Europy, że ci wykorzystują bezpieczeństwo, jakie gwarantują im Stany Zjednoczone i nie przeznaczają odpowiednio dużych środków (w przypadku państw NATO powinno być to co najmniej 2 proc. PKB) na obronność.
Czytaj więcej
Donald Trump ogłosił zniszczenie irańskiej floty, ale rzeczywistość zweryfikowała te deklaracje. Najpotężniejsza marynarka wojenna świata, dysponuj...
Sojusznicy odmawiają USA
Apel USA spotkał się jednak z ograniczonym odzewem. W reakcji Trump przyjął ostrzejszą retorykę, ogłaszając w mediach społecznościowych, że Stany Zjednoczone „nie potrzebują” wsparcia NATO ani innych partnerów, takich jak Japonia, Australia czy Korea Południowa.
„Nie potrzebujemy niczyjej pomocy” – napisał, podkreślając, że amerykańskie siły osiągnęły wystarczające sukcesy militarne w konflikcie z Iranem.
Zmiana tonu z nacisku na współpracę na demonstracyjne uniezależnienie się od sojuszników może oznaczać głębszy kryzys w relacjach transatlantyckich.
Czytaj więcej
Izrael twierdzi, że w nocnych nalotach na terytorium Iranu zginął Ali Laridżani, sekretarz Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego tego kraju.
Wypowiedzi Trumpa padły w kontekście dynamicznie rozwijającej się wojny z Iranem. W poniedziałek władze Zjednoczonych Emiratów Arabskich czasowo zamknęły przestrzeń powietrzną po serii irańskich ataków wymierzonych w Dubaj i Fudżajrę. Z kolei Izrael poinformował o zabiciu Alego Laridżaniego, sekretarza Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu.
Laridżani był bliskim współpracownikiem Chameneiego oraz jednym z najważniejszych przedstawicieli irańskiego establishmentu po jego śmierci. Wcześniej pełnił także funkcję negocjatora nuklearnego.
Cieśnina Ormuz: gospodarcze „wąskie gardło” świata
Spór dotyczy jednego z najważniejszych punktów globalnej infrastruktury energetycznej. Przez Cieśninę Ormuz przepływa znacząca część światowego eksportu ropy. Zablokowanie szlaku lub brak jego zabezpieczenia może wywołać gwałtowny wzrost cen surowców, a brak wspólnej reakcji NATO podnosi ryzyko dalszej destabilizacji regionu.
Czytaj więcej
Składając dymisję szef amerykańskiego kontrwywiadu powiedział głośno to, co już bardzo wielu myśli po cichu: prezydent USA właśnie popełnił najwięk...
„Rzeczpospolita” wyjaśnia w tekście Bogusława Chraboty, jak wygląda procedura wyjścia z NATO oraz jak proces ten funkcjonuje w Stanach Zjednoczonych.
