Blokada Cieśniny Ormuz. USA są niezdolne do ochrony statków handlowych

Prezydent USA Donald Trump, który jeszcze niedawno kpił z NATO i twierdził, że USA do niczego sojuszników nie potrzebują, najwyraźniej właśnie zmienił zdanie. Po dwóch tygodniach prowadzenia interwencji w Iranie i pomimo rozlokowania w tym regionie trzech grup lotniskowcowych (skupionych wokół lotniskowców USS Gerald R. Ford, USS Dwight D. Eisenhower i USS Abraham Lincoln), zmuszony był wezwać do utworzenia międzynarodowej koalicji morskiej, która eskortowałaby statki handlowe przez Cieśninę Ormuz, którą wskutek amerykańskiej interwencji Iran częściowo zablokował (choć nie dla wszystkich).

Cieśnina Ormuz

Foto: Infografika PAP

Okazuje się, że największa flota świata, która dopiero co – jak podkreślali zarówno prezydent Donald Trump, jak i Pete Hegseth, którego Trump konsekwentnie tytułuje sekretarzem wojny – zatopiła całą flotę irańską, nie potrafi dziś zapewnić ochrony statkom handlowym przepływającym przez wody Zatoki Perskiej i Cieśninę Ormuz. Ta pozorna sprzeczność ma jednak proste wytłumaczenie.

Stany Zjednoczone. Potęga, która nie potrafi budować tanich eskortowców

Teoretycznie amerykańska flota nadal może topić na światowych oceanach co chce i kiedy chce. Ale zdolności do obrony statków handlowych przed zagrożeniem minowym, podwodnym czy z powietrza straciła już dawno. I mimo licznych prób od ponad trzydziestu lat nie potrafi tego zmienić.

Czytaj więcej

Komentarze

Michał Szułdrzyński: Konflikt z Iranem wymyka się spod kontroli, więc Donald Trump szantażuje NATO

Groźby Donalda Trumpa wobec NATO ujawniają głęboki kryzys bezpieczeństwa i brak strategii USA. Konflikt z Iranem, w który wciągnął go Beniamin Neta...

Ostatnimi budowanymi seryjnie jednostkami eskortowymi z prawdziwego zdarzenia były w US Navy fregaty typu Oliver Hazard Perry (w służbie od 1977 r., wycofywane sukcesywnie w latach 1997–2007). Co ciekawe, wiele z tych jednostek nadal pozostaje w służbie we flotach państw sojuszniczych USA. Dwie w polskiej Marynarce Wojennej: ORP Gen. K. Pułaski (ex-USS Clark) i ORP Gen. T. Kościuszko (ex-USS Samuel Eliot Morison), nabyte w 2000 r. Ostatnie wycofywane jednostki trafiły zaś w 2007 r. do floty Tajwanu.

Amerykanie próbowali początkowo zastąpić swoje fregaty jednostkami programu LCS (Littoral Combat Ship – okręt bojowy przybrzeżny). Rozpoczęty w 2004 r. program anulowano w 2023 r. i zakończono ostatecznie w 2026 r. po zbudowaniu 35 jednostek, które okazały się wyjątkowo zawodne – poziom ich gotowości bojowej wynosi dziś zaledwie 19 proc. Oznacza to, że mniej niż jeden na pięć okrętów jest na tyle sprawny, by bezpiecznie wypłynąć w morze. Na domiar złego LCS-y nie nadają się ani do roli eskortowców oceanicznych (co wynika z samej ich koncepcji), ani do operacji eskortowych na wodach Zatoki Perskiej. Co prawda Amerykanie przebazowali kilka takich jednostek (trzy typu Independence: USS Canberra, Tulsa i Santa Barbara) do Bahrajnu jeszcze przed rozpoczęciem interwencji w Iranie, jednak wyłącznie po to, by zastąpiły wcześniej utrzymywane tam sześć amerykańskich trałowców.

Zatoka Perska i Cieśnina Ormuz

Foto: PAP

Już w czasie trwania programu LCS Amerykanie zrozumieli, że ich flota nadal potrzebuje tańszych i mniej zaawansowanych jednostek eskortowych niż podstawowe okręty bojowe – niszczyciele typu Arleigh Burke (budowane od 1989 r., obecnie w służbie są 74 takie jednostki). Szczególnie że Chiny zaczęły wcielać do swojej floty fregaty różnych wersji Typu 054 niemal hurtowo (dotychczas ponad 30 jednostek w służbie). Szybko okazało się, że amerykański przemysł stoczniowy nie jest w stanie sprawnie zaprojektować i zbudować nowych fregat. Amerykanie sięgnęli zatem po europejski projekt fregat FREMM (włosko-francuski), który miał stać się bazą nowych amerykańskich eskortowców. Tak zrodził się program FFG(X), nazwany następnie typem Constellation.

Amerykanie mieli zbudować 20 fregat, dokończą budowę pierwszych dwóch

Amerykanie w swoim stylu przeskalowali jednak nowe fregaty: zamiast prostych, łatwych w budowie i stosunkowo tanich jednostek powstały okręty wielkości niemal niszczycieli – o wyporności większej niż europejskie FREMM o kilkaset ton i niemal dwukrotnie droższe. Skutek? Zamiast planowanych początkowo co najmniej 20 fregat Constellation, Amerykanie dokończą budowę tylko pierwszych dwóch, których wodowanie już rozpoczęto. Sam program prezydent Donald Trump skasował w listopadzie 2025 r. tuż przed ogłoszeniem wielkiego planu budowy „Złotej Floty”, w skład której wejdą nie tylko słynne „pancerniki Trumpa”, ale także ponad 70 nowo projektowanych fregat typu FF(X), bazujących na projekcie kutra typu Legend – sprawdzonego projektu jednostek budowanych dla amerykańskiej straży przybrzeżnej (USCG).

W efekcie amerykańska flota – skupiona na budowie zespołów, których trzon stanowią atomowe lotniskowce – nie dysponuje dziś uniwersalnymi jednostkami eskortowymi zdolnymi do ochrony żeglugi handlowej.

Czytaj więcej

Konflikty zbrojne

Joe Kent, szef Narodowego Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu rezygnuje

Joe Kent, dyrektor Narodowego Centrum ds. Zwalczania Terroryzmu ogłosił swoją rezygnację, stwierdzając, że „nie może w dobrej wierze” poprzeć wojny...

Okręty, które obecnie znajdują się na wyposażeniu US Navy – czy to niszczyciele typu Arleigh Burke, czy krążowniki Ticonderoga (większość już wycofana) – nie zostały zaprojektowane do działania w konwojach chroniących statki handlowe, lecz w zespołach floty oceanicznej. Są doskonałe do walki z flotą przeciwnika na otwartych wodach oceanicznych, ale nie na płytkich akwenach przybrzeżnych, takich jak wody Zatoki Perskiej. Co gorsza, Amerykanie nawet tych okrętów nie mają wcale tak dużo: niszczycieli Arleigh Burke jest 74, ale prawie połowa to jednostki z początków cyklu produkcyjnego, niezdolne dziś do walki z nowymi zagrożeniami z powietrza i atakami dronów nawodnych. Ich przydatność w konwojach byłaby zatem co najmniej problematyczna.

A jednak USA potrzebują sojuszników

I to właśnie dlatego Amerykanie nie są dziś w stanie zapewnić bezpieczeństwa żeglugi na wodach Zatoki Perskiej i Cieśniny Ormuz. Zwyczajnie nie mają do tego odpowiednich okrętów. Mają je za to zarówno sojusznicy z NATO, jak i Chiny. Tyle tylko, że ani jedni, ani drudzy nie spieszą się do aktywnego udziału w irańskiej interwencji Trumpa i Netanjahu.

Pomimo jawnych gróźb kierowanych przez amerykańskiego prezydenta pod adresem NATO i sojuszników azjatyckich, zarówno rządy europejskie, jak i Japonia czy Australia odniosły się dość sceptycznie do wezwania Donalda Trumpa. Dzieje się tak dlatego, że samo zniszczenie przez Amerykanów regularnej floty irańskiej w żaden sposób nie poprawiło bezpieczeństwa w regionie.

Jak ukraińskie drony atakują rosyjskie okręty?

Foto: PAP