Nowa epoka, nowa solidarność

O ruszającym za tydzień VIII Europejskim Kongresie Samorządów mówi Zygmunt Berdychowski, jego organizator.

Publikacja: 26.02.2023 21:00

Nowa epoka, nowa solidarność

Foto: Jerzy Dudek

Po co organizowany jest Europejski Kongres Samorządów, co jest jego celem?

Pierwszym najważniejszym przesłaniem, które nam towarzyszy, jest myśl, że dotychczasowy kształt funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce sformułowany najpierw w 1990 r., a potem w 2000 r. wyczerpuje swoje możliwości. Możliwości, które przyniosły silne impulsy prorozwojowe, zaczynają coraz głośniej zgrzytać. Zaczynają mieć coraz więcej ograniczeń. W związku z tym konieczna jest debata nad tym, w jaki sposób poprawić te historyczne już ustawy określające ramy działania samorządów, tak by utrzymać nadzieje, które wiązały się z decentralizacją i dać szanse działania tym, którzy chcą pracować na rzecz społeczności lokalnych. Jestem głęboko przekonany o tym, że należy dyskutować o tym, co trzeba zmienić, by samorząd mógł być jedną z rękojmi maksymalnie efektywnego gospodarowania środkami publicznymi i by był on fundamentem rozwoju. Europejski Kongres Samorządowy ma charakter międzynarodowy. W środowisku międzynarodowym szukamy odpowiedzi na pytanie, jaki powinien być samorząd. To o tyle istotne, że podobne doświadczenia do naszych, polskich, występują również w innych krajach. Chcemy o nich rozmawiać, dzielić się doświadczeniami, czerpać z doświadczeń innych samorządów. To nie jest tak, że wystarczy stworzyć pewną formułę, stworzyć samorząd i już będzie się na zawsze beneficjentem skutecznego wykorzystania środków publicznych. Powoli zbliżamy się do kresu myślenia, że wystarczy tylko podzielić, zdecentralizować i już będzie dobrze. Kontekst międzynarodowy w szukaniu efektywnych rozwiązań jest zatem bardzo ważny.

Tegoroczny EKS odbędzie się w Mikołajkach 6–7 marca. I będzie to już ósme tego typu spotkanie. To dowód, że takie doroczne spotkania są potrzebne?

Oczywiście. To odpowiedź na różne problemy, które widać na co dzień i które ciągle się pojawiają. Jeśli bowiem rozmawiamy o zrównoważonym rozwoju, przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym, o wytwarzaniu energii, budownictwie, transporcie i związanymi z tym potrzebami, to musimy się zastanawiać co zrobić, by budować szerokie partnerstwo do współpracy przy realizacji zadań związanych z tymi wyzwaniami. Komisja Europejska wyznacza cele, ale one same się nie zrealizują. Potrzeba szerokiej współpracy, partnerstwa. No bo jak rozmawiać o koniecznych zmianach w budownictwie, jeśli partnerem w realizacji inwestycji z tym związanych nie będzie samorząd, który w tym zakresie odpowiada za kluczowe decyzje. Jeśli chcemy zrealizować cel, który zakłada, że od 2028 r. wszystkie nowe budynki będą zeroemisyjne, to musimy mieć świadomość wynikających z tego wyzwań, także na polu lokalnym. Jeżeli rozmawiamy o konieczności inwestowania w odnawialne źródła energii, fotowoltaikę czy farmy wiatrowe, to bez partnerstwa z samorządami trudno sobie wyobrazić realizację tych zadań. To samo dotyczy zadań w zakresie ochrony zdrowia. Samorząd także tu jest tak samo istotnym partnerem do wprowadzania zmian, jak państwo. Samorząd regionalny jest przecież organem założycielskim dla większości dużych szpitali w Polsce. To tu należy więc w pierwszej kolejności szukać recepty na to, w jaki sposób efektywnie finansować i organizować sektor ochrony zdrowia. Można mnożyć te zagadnienia, ale debatę będziemy bezwzględnie rozpoczynać od tego, co w Europie stanowi największe wyzwanie ostatniego roku, także dla władz lokalnych, czyli o wojnie na wschodzie i jej skutkach. I o tym, jak przez solidarność mieszkańców wspierać naszych ukraińskich partnerów.

Do tego odnosi się hasło przewodnie VIII EKS, „Nowa solidarność dla nowej epoki”?

Dokładnie tak. Nie mam żadnych wątpliwości, że zmiany polityczne i gospodarcze, które następują, w głównej mierze są pochodną rosyjskiej agresji z 24 lutego 2022 r., zmiany te są fundamentalne dla przyszłości Europy. I dlatego w gronie ludzi, którzy na co dzień zarządzają społecznościami lokalnymi będziemy szukać sposobów, żeby jeszcze skuteczniej wspierać naszych ukraińskich sąsiadów.

Jedną z największych bolączek samorządów jest niedobór pieniędzy. Czy zatem będziecie rozmawiali o finansach lokalnych i sposobach poprawy sytuacji w tym zakresie?

Oczywiście, że tak. Temu będzie poświęcona osobna ścieżka programowa debat w czasie kongresu. Tych ścieżek będziemy mieli w tym roku dwanaście. Przygotowujemy prawie 150 wydarzeń merytorycznych, od prezentacji, warsztatów, poprzez panele dyskusyjne, do rozmów z autorami wybitnych książek i opracowań, które dzisiaj powinny stanowić źródło wiedzy dla osób, które chcą brać udział w życiu publicznym. Finanse samorządów są jedną z fundamentalnych kwestii, która musi być poruszana w czasie dyskusji kongresowych, nie tylko dlatego, że jest wojna, ale przede wszystkim dlatego, że zmianie powinny ulec dotychczasowe zasady finansowania samorządu poprzez większe jego uprzedmiotowienie. Jestem bowiem przekonany, że nawet najlepszy urzędnik nie zastąpi jasnych, prostych i przejrzystych reguł, które powinny promować najlepszych.

Ogłosicie wyniki kolejnej edycji rankingu finansów samorządu terytorialnego?

Tak. Ten ranking to przygotowywane już od siedmiu lat zestawienie wszystkich samorządów terytorialnych w Polsce i ich ocena pod kątem siedmiu kryteriów finansowych. Ranking przygotowujemy wspólnie z Uniwersytetem Ekonomicznym we Wrocławiu. Pod uwagę brane są sprawozdania finansowe samorządów przesyłane do regionalnych izb obrachunkowych. Liderzy rankingu będą w czasie EKS dzielić się tajemnicami swoich sukcesów, mówić o tym, co im się udało bardziej, co mniej, Wokół tego będzie się toczyć jedna z najważniejszych debat, choć w tym roku dominował będzie z pewnością kontekst międzynarodowy.

Ilu gości spodziewacie się w tym roku na kongresie?

Zakładamy, że weźmie w nim udział 2000 uczestników, z czego około 400 to będą goście zza granicy. Będą wśród nich liderzy polskich i europejskich samorządów, przedstawiciele polityki centralnej i międzynarodowej, elit regionalnych, lokalnych, biznesu, nauki, kultury, mediów i organizacji pozarządowych.

Kto jest partnerem VIII EKS?

Głównym partnerem Europejskiego Kongresu Samorządów jest województwo warmińsko-mazurskie. To dzięki jego zaangażowaniu, mamy w Mikołajkach stworzone absolutnie idealne warunki do tego, by przez dwa dni debatować o kwestiach ważnych dla władz i społeczności lokalnych nie tylko w naszym kraju.

VIII Europejski Kongres Samorządów
6–7 marca 2023 r.

www.forum-ekonomiczne.pl

Po co organizowany jest Europejski Kongres Samorządów, co jest jego celem?

Pierwszym najważniejszym przesłaniem, które nam towarzyszy, jest myśl, że dotychczasowy kształt funkcjonowania samorządu terytorialnego w Polsce sformułowany najpierw w 1990 r., a potem w 2000 r. wyczerpuje swoje możliwości. Możliwości, które przyniosły silne impulsy prorozwojowe, zaczynają coraz głośniej zgrzytać. Zaczynają mieć coraz więcej ograniczeń. W związku z tym konieczna jest debata nad tym, w jaki sposób poprawić te historyczne już ustawy określające ramy działania samorządów, tak by utrzymać nadzieje, które wiązały się z decentralizacją i dać szanse działania tym, którzy chcą pracować na rzecz społeczności lokalnych. Jestem głęboko przekonany o tym, że należy dyskutować o tym, co trzeba zmienić, by samorząd mógł być jedną z rękojmi maksymalnie efektywnego gospodarowania środkami publicznymi i by był on fundamentem rozwoju. Europejski Kongres Samorządowy ma charakter międzynarodowy. W środowisku międzynarodowym szukamy odpowiedzi na pytanie, jaki powinien być samorząd. To o tyle istotne, że podobne doświadczenia do naszych, polskich, występują również w innych krajach. Chcemy o nich rozmawiać, dzielić się doświadczeniami, czerpać z doświadczeń innych samorządów. To nie jest tak, że wystarczy stworzyć pewną formułę, stworzyć samorząd i już będzie się na zawsze beneficjentem skutecznego wykorzystania środków publicznych. Powoli zbliżamy się do kresu myślenia, że wystarczy tylko podzielić, zdecentralizować i już będzie dobrze. Kontekst międzynarodowy w szukaniu efektywnych rozwiązań jest zatem bardzo ważny.

Materiał partnera
Smart city to również elektromobilność
ROZMOWA
Ponichtera: Innowacje w centrach danych dla zrównoważonego rozwoju
Interview
Ponichtera: Innovation in data centres for sustainable development
Studio „Rzeczpospolitej”
Białkowski: Zdrowa Firma to wsparcie dla pracodawców w pozyskaniu i utrzymaniu najlepszych pracowników
ROZMOWA
Jamiołkowski: Szczególny moment transformacji branży tytoniowej
Materiał Promocyjny
CERT Orange Polska: internauci korzystają z naszej wiedzy