To może być optymistyczny sygnał dla stanu polskiego czytelnictwa, które wciąż pozostawia bardzo wiele do życzenia. Z najnowszych danych Biblioteki Narodowej wynika bowiem, że w 2012 r. niemal 61 proc. Polaków nie przeczytało żadnej książki, a kolejne 26,5 proc. czyta sporadycznie.

Do grupy aktywnych czytelników należy niewiele ponad 11 proc. społeczeństwa. To ci, którzy w ciągu roku przeczytali siedem lub więcej książek.

Miliard na promocję

Jak się okazuje, zły przykład dają starsi. Książki czyta tylko co trzecia osoba w wieku powyżej 60. roku życia. Wśród nastolatków jest to 62 proc. Choć jeżeli chodzi o młodszych czytelników, to czytają oni niesystematycznie i raczej fragmenty tekstów. Nie przebiła się do nich, podobnie jaki i do starszej części Polaków, ani oferta audiobooków, ani e-booków. Z tych form cyfrowego czytelnictwa skorzystało choć raz w życiu odpowiednio 6 oraz 7 proc. społeczeństwa.

Zobacz pełny zestawienie

"Ranking Bibliotek 2015" - plik Excel.

To dlatego Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego chce wydać 1 mld zł na promocję czytelnictwa, wszystko w ramach „Narodowego Programu Rozwoju Czytelnictwa", który ruszył na początku tego roku. W kolejnym do działań promujących czytelnictwo zostanie włączone także Ministerstwo Edukacji, dzięki czemu ma się podnieść jakość oferty bibliotek szkolnych i pedagogicznych.

O tym, że tego typu akcje się sprawdzają, najlepiej świadczą wyniki programu Kultura+. Infrastruktura Bibliotek czy Programu rozwoju bibliotek realizowanego przez Fundację Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego, dzięki któremu udało się wybudować wiele nowoczesnych budynków bibliotecznych lub zmodernizować stare. Tylko w ramach tego pierwszego programu do 2013 r. skorzystało ze wsparcia 225 bibliotek gminnych, w tym ukończonych ma zostać kolejnych 90 inwestycji.

Gminne placówki chętnie wspiera także Biblioteka Narodowa, która w tym roku zamierza przekazać im 23 mln zł na zakup nowości wydawniczych.

Nowe wyzwania

To zaczęło przekładać się na kolejne statystyczne parametry. Z badania „Stan bibliotek w Polsce 2012" wynika, że po okresie spadków odnotowano pierwsze wzrosty liczby czytelników zarejestrowanych w bibliotekach publicznych.

Wzrosła także liczba zakupionych przez biblioteki książek. Wzrósł również główny wskaźnik dotyczący sprzedaży książek. Z badań prowadzonych przez Bibliotekę Analiz wynika, że 2013 rok na rynku książki zakończył się wzrostem przychodów ze sprzedaży o ok. 0,5 proc. do niemal 2,7 mld zł.

Ministerstwo Kultury zakłada, że kolejne programy dedykowane tym placówkom sprawią, że biblioteki zaczną pełnić o wiele szerszą rolę niż obecnie.

– Ten proces już się rozpoczął, powstają biblioteki o sprofilowanych księgozbiorach dla wybranych grup użytkowników, np. biblioteki multimedialne. Mamy też pierwsze przykłady bibliotek, które powstały w galeriach handlowych oraz nowoczesne placówki pełniące poza funkcją biblioteczną także funkcję reprezentacyjnej instytucji kultury – przekonuje Centrum Informacyjne MKiDN.

Zobacz pełny zestawienie

"Ranking Bibliotek 2015" - plik Excel.

Już teraz w niektórych bibliotekach można wypożyczać czytniki e-booków wraz z zasobem dostępnych książek.

Pomoże Bruksela

Resort kultury zapowiada, że biblioteki będą nadal beneficjentami środków unijnych także w kolejnej perspektywie finansowej 2014–2020. Zgodnie z umową podpisaną w maju tego roku, z tej puli środków będą mogły być finansowane działania związane z ochroną dziedzictwa kulturowego, a także te ukierunkowane na modernizację i podnoszenie standardów funkcjonowania instytucji kultury, co oznacza, że będą mogły po nie sięgnąć biblioteki.

Poza tym będą mogły one skorzystać ze środków kierowanych na digitalizację dóbr kultury oraz na finansowanie przedsięwzięć realizowanych na terenach wiejskich. Po jakiej wysokości środki i w jakiej formule będą mogły sięgnąć biblioteki, jeszcze nie wiadomo. Wciąż trwają w tej sprawie negocjacje z Komisją Europejską.