Trump podpisał już wcześniej porozumienie elektronicznie. Wobec podpisania go fizycznie w Wersalu pod znakiem zapytania stoi to, czy do oficjalnego podpisania porozumienia przez obie strony w Genewie w ogóle dojdzie – pisze AP.
Porozumienie oznacza przede wszystkim natychmiastowe zakończenie walk na wszystkich frontach, w tym działań militarnych podejmowanych przez Izrael w Libanie przeciwko Hezbollahowi. Odblokowana zostanie też cieśnina Ormuz, choć - zgodnie z umową - przywrócenie normalnego ruchu na tym szlaku wodnym nastąpi w ciągu 30 dni, ze względu na konieczność jego rozminowania. USA zniosą blokadę irańskich portów i zawieszą sankcje nałożone na Iran oraz pozwolą na obrót irańską ropą w czasie, gdy trwać będą 60-dniowe negocjacje dotyczące kompleksowej umowy USA-Iran. Wstępne porozumienie nie przesądza losów irańskiego programu nuklearnego ani posiadanego przez Iran wzbogaconego uranu (ok. 440 kg) - chociaż w stosunku do tego ostatniego pojawia się zapis, że zostanie on „co najmniej” rozcieńczony.
Pełna treść porozumienia USA-Iran
1. Stany Zjednoczone Ameryki oraz Islamska Republika Iranu, wraz ze swoimi sojusznikami w obecnej wojnie, podpisują niniejsze porozumienie, aby ogłosić natychmiastowe i trwałe zakończenie operacji wojskowych na wszystkich frontach, w tym w Libanie, i zobowiązują się odtąd nie wszczynać żadnej wojny ani operacji wojskowej przeciwko sobie nawzajem, powstrzymać się od groźby użycia siły lub jej użycia przeciwko sobie oraz zapewnić integralność terytorialną i suwerenność Libanu. Porozumienie końcowe potwierdzi trwałe zakończenie wojny na wszystkich frontach, w tym w Libanie, oraz pozostałe postanowienia niniejszego paragrafu.
2. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zobowiązują się szanować wzajemnie swoją suwerenność i integralność terytorialną oraz powstrzymać się od ingerencji w wewnętrzne sprawy drugiej strony.
3. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zobowiązują się do negocjowania i osiągnięcia porozumienia końcowego w terminie maksymalnie 60 dni, z możliwością przedłużenia za obopólną zgodą.
4. Natychmiast po podpisaniu niniejszego MOU Stany Zjednoczone Ameryki rozpoczną znoszenie blokady morskiej oraz wszelkich zakłóceń i przeszkód wobec Islamskiej Republiki Iranu i całkowicie zniosą blokadę morską w ciągu 30 dni. W tym okresie ruch statków będzie proporcjonalny do wielkości ruchu sprzed wojny, przywracanego przez Islamską Republikę Iranu. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się ponadto wycofać swoje siły z sąsiedztwa Islamskiej Republiki Iranu w ciągu 30 dni po zawarciu porozumienia końcowego.
5. Po podpisaniu niniejszego MOU Islamska Republika Iranu, dokładając najlepszych starań, poczyni przygotowania do bezpiecznego przepływu statków handlowych bez opłat, wyłącznie przez 60 dni, z Zatoki Perskiej na Morze Omańskie i odwrotnie. Ruch statków handlowych rozpocznie się natychmiast, a z uwagi na konieczność usunięcia przeszkód technicznych i wojskowych oraz rozminowania przez Islamską Republikę Iranu zostanie przywrócony w ciągu 30 dni. Islamska Republika Iranu przeprowadzi dialog z Sułtanatem Omanu w celu określenia przyszłej administracji i usług morskich w cieśninie Ormuz, w porozumieniu z innymi państwami nadbrzeżnymi Zatoki Perskiej, zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i suwerennymi prawami państw nadbrzeżnych cieśniny Ormuz.
6. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się, wraz z partnerami regionalnymi, opracować ostateczny, wzajemnie uzgodniony plan o wartości co najmniej 300 mld USD na odbudowę i rozwój gospodarczy Islamskiej Republiki Iranu. Mechanizm realizacji tego planu zostanie sfinalizowany jako część porozumienia końcowego w ciągu 60 dni. Wszelkie wymagane licencje, zwolnienia i zezwolenia niezbędne dla odpowiednich transakcji finansowych zostaną udzielone przez Stany Zjednoczone Ameryki.
7. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się znieść wszelkiego rodzaju sankcje wobec Islamskiej Republiki Iranu, w tym wynikające z rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ, rezolucji Rady Gubernatorów Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) oraz wszystkie jednostronne sankcje USA, pierwotne i wtórne, zgodnie z harmonogramem uzgodnionym jako część porozumienia końcowego. Islamska Republika Iranu i Stany Zjednoczone Ameryki uznają krytyczne znaczenie wspomnianej wyżej kwestii zniesienia sankcji i wyraziły zamiar niezwłocznego zajęcia się tymi kwestiami w negocjacjach w celu osiągnięcia wzajemnego porozumienia.
8. Islamska Republika Iranu potwierdza, że nie będzie pozyskiwać ani rozwijać broni jądrowej. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu uzgodniły, że rozstrzygną kwestię losu zgromadzonego materiału wzbogaconego zgodnie z mechanizmem, który zostanie wzajemnie uzgodniony, w zgodzie z harmonogramem wskazanym w paragrafie 7, przy czym minimalną metodą będzie mieszanie wsteczne na miejscu pod nadzorem MAEA. Obie strony uzgodniły także omówienie kwestii wzbogacania oraz innych wzajemnie uzgodnionych spraw związanych z potrzebami nuklearnymi Islamskiej Republiki Iranu, w oparciu o satysfakcjonujące ramy, które zostaną uzgodnione w porozumieniu końcowym. Porozumienie końcowe potwierdzi postanowienia niniejszego paragrafu, a Islamska Republika Iranu uznaje krytyczne znaczenie wspomnianych wyżej kwestii nuklearnych. Strony wyrażają zamiar niezwłocznego zajęcia się tymi kwestiami w negocjacjach w celu osiągnięcia wzajemnego porozumienia.
9. W oczekiwaniu na porozumienie końcowe Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zgadzają się utrzymać status quo. Islamska Republika Iranu utrzyma obecny status quo swojego programu nuklearnego, a Stany Zjednoczone Ameryki nie nałożą żadnych nowych sankcji ani nie rozmieszczą dodatkowych sił w regionie.
10. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się, że niezwłocznie po podpisaniu niniejszego MOU i do czasu zniesienia sankcji Ministerstwo Finansów USA wyda zwolnienia (z sankcji) na eksport irańskiej ropy naftowej, produktów naftowych i ich pochodnych oraz wszelkich powiązanych usług, w tym transakcji bankowych, ubezpieczeń, transportu itd.
11. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się w pełni udostępnić do użytku zamrożone lub ograniczone fundusze i aktywa Islamskiej Republiki Iranu po wdrożeniu niniejszego MOU. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu wzajemnie uzgodnią procedury dotyczące uwolnienia tych funduszy w trakcie negocjacji. Fundusze takie, niezależnie od tego, czy pozostaną na pierwotnym koncie, czy zostaną przekazane, będą w pełni dostępne do wypłaty na rzecz każdego ostatecznego beneficjenta wskazanego przez Bank Centralny Islamskiej Republiki Iranu. Stany Zjednoczone Ameryki zobowiązują się wydać wszelkie niezbędne licencje i zezwolenia.
12. Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu zgadzają się, że zostanie ustanowiony mechanizm wykonawczy do monitorowania pomyślnego wdrożenia niniejszego MOU oraz przyszłej zgodności z porozumieniem końcowym.
13. Po podpisaniu niniejszego MOU i z zastrzeżeniem rozpoczęcia wdrażania paragrafów 1, 4, 5, 10 i 11 niniejszego MOU oraz kontynuacji wdrażania tych środków, Stany Zjednoczone Ameryki i Islamska Republika Iranu rozpoczną negocjacje dotyczące porozumienia końcowego wyłącznie w odniesieniu do pozostałych paragrafów.
14. Porozumienie końcowe zostanie zatwierdzone wiążącą rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ.
Donald Trump: To wstępne porozumienie. Możemy znów zacząć strzelać i bombardować
AP zwraca uwagę na symboliczne miejsce, w którym doszło do podpisania porozumienia przez Trumpa – w Wersalu podpisano m.in. traktat kończący I wojnę światową.
- Jest podpisane – mówił Trump wychodząc z kolacji w Wersalu. Wcześniej prezydent USA uczestniczył w szczycie G7, który odbywał się w Évian-les-Bains.
Na profilu Białego Domu w serwisie X umieszczono nagranie, na którym widać, jak Trump, siedzący przy stole z Macronem i jego małżonką, podpisuje dokument.
W Teheranie porozumienie podpisał osobiście prezydent Iranu Masud Pezeszkian – poinformowała agencja IRNA, która zamieściła zdjęcie irańskiego prezydenta, który trzyma w ręku porozumienie, na którym widać podpisy obu prezydentów.
Porozumienie miało wejść w życie natychmiast po podpisaniu go przez przywódców obu państw – informował wcześniej Shehbaz Sharif, premier Pakistanu kraju, który mediował między USA a Iranem.
Czytaj więcej
Biały Dom ujawnił pełne – 14-punktowe – wstępne porozumienie USA z Iranem. Mówi ono między innymi o neutralizacji irańskich zapasów uranu oraz brak...
Ujawniona przez stronę amerykańską treść porozumienia (przedstawiciel administracji USA odczytał je dziennikarzom) przywraca, w znacznej mierze, status quo sprzed wybuchu wojny. Uwagę zwracają zapisy o cieśninie Ormuz – z treści porozumienia wynika, że bezpłatny ruch zostaje w niej przywrócony na 60 dni, czyli na czas, gdy trwać będą negocjacje USA z Iranem. „Islamska Republika Iranu przeprowadzi dialog z Sułtanatem Omanu w celu określenia przyszłej administracji i usług morskich w cieśninie Ormuz, w porozumieniu z innymi państwami nadbrzeżnymi Zatoki Perskiej, zgodnie z obowiązującym prawem międzynarodowym i suwerennymi prawami państw nadbrzeżnych cieśniny Ormuz” - czytamy w punkcie piątym, co może być zapowiedzią wprowadzenia zapowiadanych wcześniej przez Iran opłat za korzystanie z cieśniny. Nie byłyby to opłaty tranzytowe lecz opłaty za ochronę środowiska i inne usługi zapewniane przez państwa, w obrębie wód terytorialnych których znajduje się cieśnina Ormuz.
Punkt pierwszy umowy mówi z kolei m.in. o poszanowaniu integralności terytorialnej Libanu – tymczasem Izrael zapowiadał wcześniej, że nie wycofa swoich wojsk z południowej części tego kraju, gdzie stworzył strefę buforową mającą chronić północny Izrael przed ostrzałem Hezbollahu. Iran stoi na stanowisku, że podpisana umowa zmusza Izrael do wycofania się z Libanu.
Trump komentując podpisane porozumienie podkreślił, że ma ono wstępny charakter. - Jeśli im się nie spodoba, wrócimy do strzelania do nich, zrzucania bomb – zaznaczył.
Porozumienie USA-Iran zapowiada większe ustępstwa niż te w porozumieniu z 2015 roku, które Donald Trump wypowiedział
AP zwraca uwagę, że wyrażona w porozumieniu wstępnym zgoda, by Iran swobodnie zaczął sprzedawać ropę na światowych rynkach w czasie 60-dniowych negocjacji nad ostateczny porozumieniem i zapowiedź zniesienia wszystkich sankcji nałożonych na Teheran idzie znacznie dalej, niż to, co zapisano w porozumieniu nuklearnym zawartym przez mocarstwa zachodnie z Iranem w 2015 roku. Porozumienie to zawieszało jedynie część sankcji wobec Iranu w zamian za ograniczenie irańskiego programu nuklearnego. Trump w 2018 roku jednostronnie wycofał USA z porozumienia uznając je za „najgorszą umowę w historii”. Tymczasem obecne porozumienie zapowiada zniesienie wszystkich sankcji nałożonych na Iran przez USA i ONZ, w tym tych związanych z łamaniem praw człowieka przez władze w Teheranie.
Zobowiązanie do tego, by nigdy nie działać na rzecz pozyskania broni atomowej, na które zwraca uwagę Trump, nie jest ustępstwem Iranu, ponieważ Teheran oficjalnie zawsze podkreślał, że nie dąży do posiadania takiej broni i przekonywał, iż jego program nuklearny ma charakter pokojowy.
We wstępnym porozumieniu pojawił się też zapis na temat stworzeniu mechanizmu wartego 300 miliardów dolarów, który ma służyć odbudowie zniszczonego wojną Iranu. Trump przekonywał jednak w środę, że środki te nie będą pochodzić od USA, a Vance sugerował, że na sumę tę złożą się kraje Bliskiego Wschodu.
Po podpisaniu porozumienia między USA a Iranem ceny ropy spadły poniżej poziomu 80 dolarów. W okolicach północy za baryłkę ropy Brent trzeba było płacić 78,66 dolara, a za baryłkę ropy WTI – 75,81 dolara.
