Biznes apeluje o Chips Act 2. Ekosystem półprzewodników w UE musi przyspieszyć

Pierwszy unijny Chips Act miał być tarczą chroniącą Europę przed technologicznym uzależnieniem, ale w starciu z twardą geopolityką i rynkową weryfikacją okazuje się niewystarczający. Sektor motoryzacyjny i firmy technologiczne biją na alarm: potrzebujemy Chips Act 2. I nie chodzi już tylko o pompowanie miliardów euro w wielkie fabryki, ale o budowę pełnego, odpornego na wstrząsy ekosystemu – od projektowania, przez linie pilotażowe, po montaż.

Zderzenie z rynkiem. Cel 20 proc. nierealny?

Kryzys półprzewodników z lat 2020–2023 pokazał, jak silnie europejska gospodarka, ze szczególnym uwzględnieniem motoryzacji, uzależniła się od dostaw z Azji – głównie od takich gigantów jak TSMC czy Samsung Electronics. W samym tylko 2021 r. niedobory chipów kosztowały globalny przemysł motoryzacyjny aż 210 mld dol. utraconych przychodów, a z linii produkcyjnych nie zjechało ponad 11 mln pojazdów. Zakłócenia w logistyce oznaczały w Europie przestoje, podczas których produkcja w największych zakładach w Niemczech, Francji czy Włoszech spadała o kilkadziesiąt procent. Odpowiedzią UE było przyjęcie pierwszego European Chips Act – planu wartego 43 mld euro, mającego do 2030 r. podwoić udział Europy w globalnej produkcji do poziomu 20 proc. Jak ocenia Europejski Trybunał Obrachunkowy (ECA), biorąc pod uwagę obecny poziom inwestycji w moce produkcyjne, osiągnięcie tak ambitnego celu wydaje się dziś wysoce nieprawdopodobne. Zgodnie z najnowszymi prognozami, udział UE w globalnym rynku wzrośnie do 2030 r. zaledwie do 11,7 proc. Co gorsza, unijne instytucje dysponują słabymi narzędziami nacisku – Komisja Europejska odpowiada za zaledwie około 10 proc. całkowitego publicznego finansowania strategii, podczas gdy zdecydowana większość zależy od decyzji państw członkowskich i kapitału prywatnego. To nie oznacza, że inwestycje stoją. KE zatwierdziła niedawno 623 mln euro wsparcia dla dwóch nowatorskich projektów w Niemczech. Aż 495 mln euro trafi do GlobalFoundries w Dreźnie na rozwój technologii podwójnego zastosowania (cywilnego i zbrojeniowego), a 128 mln euro wesprze X-FAB w Erfurcie, który do 2029 r. uruchomi pierwszą w Europie otwartą odlewnię skupioną na systemach mikroelektromechanicznych (MEMS). Ponadto w lutym 2026 r. zostaną otwarte dwie potężne linie pilotażowe, które mają wypełnić lukę między badaniami a masową produkcją. W Grenoble (Francja) ruszy linia FAMES warta 830 mln euro, skupiona na technologii FD-SOI – ta pozwala zredukować zużycie energii o 30-40 proc. Z kolei w belgijskim Leuven, w instytucie IMEC, wystartuje warta 2,5 mld euro linia NanoIC, przeznaczona do rozwoju chipów poniżej 2 nanometrów, niezbędnych dla AI i 6G. Sam koncern ASML zainwestował w nią ponad 1 mld euro.

Czytaj więcej

AI

Waszyngton znów zablokuje polskie AI? Cios Trumpa w chipy

Wraca pomysł ograniczeń na eksport ze Stanów Zjednoczonych zaawansowanych chipów AI. Sprzedaż dużych partii półprzewodników ma być uzależniona od i...

To właśnie podczas inauguracji w Leuven, Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca KE ds. suwerenności technologicznej, zapowiedziała, że Chips Act 2.0 nadchodzi. – Rozwiązanie kwestii odporności łańcucha dostaw będzie jednym z priorytetów – przekonywała, dodając, że kluczowe jest zasypanie przepaści między „lab to fab” (od laboratorium do fabryki).

Wtórował jej Luc Van den Hove, dyrektor generalny IMEC, twierdząc, iż „Europa musi ugruntować swoje atuty” i wzmocnić się, „łącząc doskonałości, zamiast konkurować ze sobą”.

Polska w łańcuchu dostaw

Ważnym ogniwem w budowie europejskiego rynku chipów ma szansę stać się Polska. Jak wynika z ubiegłorocznych badań przeprowadzonych przez K+Research, ponad połowa respondentów uważa, że nasz kraj jest obecnie atrakcyjnym miejscem dla dużych zagranicznych inwestorów high-tech, a jako branże, na których rozwój należy postawić najmocniej, ankietowani wskazali – obok cyberbezpieczeństwa i AI – właśnie chipy. Ów potencjał potwierdza także raport firmy doradczej Kearney, gdzie nasz kraj zajmuje pierwsze miejsce w Europie i piąte na świecie pod względem atrakcyjności inwestycji w produkcję półprzewodników typu back-end (kluczowych dla współczesnej elektroniki i rozwoju sztucznej inteligencji). Podobnie uważa Paweł Ozimek, dyrektor zarządzający Trumpf Huettinger w Polsce, który wskazuje, iż dysponujemy potencjałem „opierającym się przede wszystkim na licznej grupie wykwalifikowanych inżynierów i programistów napędzających rozwój nowoczesnych technologii”.

Ponad 70 proc. badanych przez K+Research uważa, że dysponujemy odpowiednią liczbą takich specjalistów gotowych do pracy w sektorze półprzewodników. – Mamy 50 tys. firm tworzących oprogramowanie. Mamy potencjał w postaci programistów. Ale to za mało, żeby zaistnieć na rynku – zauważa Michał Jaros, sekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii.

Impuls miał dać amerykański Intel – ten jednak, po hucznych zapowiedziach, uginając się pod ciężarem własnych problemów finansowych, wycofał się z budowy zakładu w Miękini pod Wrocławiem (inwestycja szacowana na ok. 20 mld zł miała stworzyć 2 tys. miejsc pracy). Po tym ciosie trzeba się podnieść, bo – jak podkreśla Jaros – półprzewodniki są niezbędne dla gospodarki.

– To element kluczowy dla budowania bezpieczeństwa i odporności państwa. Produkcja półprzewodników w Polsce jest racją stanu – przekonuje.