Ponad 40 europejskich organizacji transportowych wspólnie zaapelowało do państw członkowskich UE i Komisji Europejskiej o przeznaczenie co najmniej 100 miliardów euro na kolejną rundę finansowania w ramach instrumentu „Łącząc Europę” (CEF) w ramach nadchodzących Wieloletnich Ram Finansowych (WRF).
Konkurencyjność UE
Sygnatariusze przekonują, że transport jest kręgosłupem, czynnikiem umożliwiającym i przyspieszającym rynek wewnętrzny UE. „Jeśli Europa chce zwiększyć swoją konkurencyjność przemysłową i stać się liderem w przejściu na gospodarkę zeroemisyjną, musi zapewnić sprawną sieć transportową, która skutecznie połączy obecne i nowe zakłady produkcyjne z ich rynkami zbytu” podkreślają organizacje transportowe.
Czytaj więcej
Z roku na rok pogłębia się brak kierowców zawodowych. Utrudnienia w legalizacji pobytu osób spoza UE utrudniają branży transportowej funkcjonowanie.
Przypominają, że silny i konkurencyjny sektor transportowy jest niezbędny, aby zapewnić spójność gospodarczą, społeczną i terytorialną Europy, zapewnić jej dostawy surowców krytycznych oraz chronić suwerenność łańcucha dostaw.
Wszystko to zależy od niezawodności sieci infrastruktury, o czym świadczą niedawne raporty Mario Draghiego i Enrico Letty, podkreślające, jak ważna jest sprawnie funkcjonująca europejska sieć transportowa dla napędzania wzrostu gospodarczego, tworzenia miejsc pracy oraz spójności społecznej i regionalnej.
Dyrektor generalna stowarzyszenia spedytorów CLECAT Nicolette van der Jagt wskazała, że „strategiczne ambicje Europy, od odporności i mobilności wojskowej po konkurencyjność przemysłu i suwerenność łańcucha dostaw, nie mogą zostać zrealizowane bez silnej i dobrze skomunikowanej sieci transportowej. Instrument „Łącząc Europę” wielokrotnie dowiódł swojej wartości, ale chroniczny nadmiar wniosków pokazuje, że obecny poziom finansowania jest po prostu niewystarczający. Jeśli chcemy prawdziwie konkurencyjnej i bezpiecznej Europy, transport musi być traktowany jako strategiczny priorytet inwestycyjny w kolejnych WRF”.
Infrastruktura dla paliw alternatywnych
Wspólny list podkreśla, że trwałe inwestycje UE są niezbędne do zapewnienia transgranicznej łączności, infrastruktury podwójnego zastosowania wspierającej zarówno transport cywilny, jak i mobilność wojskową, a także wdrożenia infrastruktury niezbędnej dla pojazdów bezemisyjnych.
Czytaj więcej
Zaostrza się spór między spedytorami i kolejarzami dotyczący szerszego dopuszczenia na unijnych drogach długich zestawów.
Dyrektor Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego IRU UE, Raluca Marian, powiedziała: „UE nie jest w stanie zapewnić konkurencyjności, dekarbonizacji i bezpieczeństwa przy niedofinansowanej infrastrukturze transportowej”.
„Potrzebujemy stałych inwestycji UE w korytarze transgraniczne, gotowość infrastruktury dla pojazdów bezemisyjnych, zwiększenie bezpiecznych i chronionych miejsc parkingowych, a także cyfryzacji i inteligentnych rozwiązań infrastrukturalnych, których same budżety krajowe nie są w stanie zapewnić” – dodała.
W miarę jak zaostrzają się negocjacje dotyczące długoterminowego budżetu UE, koalicja transportowa ostrzega, że ambicje UE w zakresie konkurencyjności gospodarczej, transformacji klimatycznej i bezpieczeństwa nie zostaną zrealizowane bez znaczącego wzmocnienia finansowania infrastruktury.
Propozycje
W propozycji budżetu UE 2028–2034 Komisja zaproponowała duże wzmocnienie Connecting Europe Facility (CEF) – ponad 80 mld euro na infrastrukturę transportową i energetyczną razem, z silnym naciskiem na projekty transgraniczne i bezpieczeństwo energetyczne.
W CEF 2021–2027 transport ma ok. 25,8 mld euro, a energia 5,8 mld euro, co pokazuje, że historycznie transport dostawał znacząco więcej w tym instrumencie. Jednak walka o fundusze będzie toczyć się między transportem a lobby rolniczym oraz państwami dysponującymi obecnie środkami spójności.
Czytaj więcej
Trwa walka o przejęcie kolejowych potoków ładunków między Unią Europejską i Ukrainą. Duża inwestycja powstaje pod Lwowem i w przeładunkach stanie s...
Polska ma otrzymać ponad 123 mld euro z nowych WRF 2028–2034 (w tym fundusze spójności i CAP), co czyni ją liderem wśród beneficjentów, z kontynuacją autonomii regionalnej w inwestycjach. W CEF jest największym odbiorcą środków transportowych (już w 2021–2027 zdobyła ok. 15% puli, czyli ponad 4 mld zł na 11 projektów), co się utrzyma dzięki wzmocnieniu funduszu (33,9 mld euro na transport + energia). Polska liczy na wsparcie kluczowych projektów jak TEN-T i Rail Baltica.
Chociaż CEF priorytetowo traktował projekty o wyraźnej wartości dodanej dla UE, popyt stale przewyższał dostępne środki, co pozbawiało kluczowe połączenia transgraniczne i strategiczne korytarze odpowiedniego wsparcia.
Koalicja argumentuje, że kolejny budżet UE musi łączyć ambicje polityczne z siłą finansową, zapewniając skoordynowany rozwój infrastruktury, większą przepustowość korytarzy i lepszą gotowość do mobilności wojskowej.
