Nowelizacja rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych zakłada odejście od klasycznej cytologii jako podstawowego badania wykonywanego w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy. Badanie to będzie dostępne jedynie do 31 lipca. Od 1 sierpnia 2026 r. zastąpi ją test HPV HR.
Test HPV HR. Czym różni się od cytologii?
Test molekularny HPV HR jest badaniem znacznie bardziej dokładnym niż wykonywana od lat cytologia. Nowe badanie jest już dostępne w ramach NFZ. Zostało wdrożone do programu profilaktyki raka szyjki macicy w 2025 r., a od 1 sierpnia 2026 r. całkowicie zastąpi klasyczną cytologię.
Zmiana dotychczasowych zasad badań przesiewowych jest zgodna z najnowszymi zaleceniami ekspertów. Badania przeprowadzone przez naukowców z Narodowego Instytutu Onkologii potwierdzają blisko dwukrotnie wyższą skuteczność testów HPV HR w wykrywaniu stanów przedrakowych szyjki macicy w porównaniu do cytologii.
Materiał do badania HPV HR pobierany jest w taki sam sposób, jak do cytologii. Tradycyjna cytologia polega na pobraniu komórek z szyjki macicy, a następnie ocenie ich stanu pod mikroskopem. Test HPV HR pozwala na wykrycie DNA lub RNA wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV) o wysokim ryzyku onkogennym w wymazie z szyjki macicy. Wirus ten jest najczęstszą przyczyną raka szyjki macicy.
Czytaj więcej
Od 13 września zaczną obowiązywać nowe zasady wystawiania e-recept. O planowanych zmianach informuje Centrum e-Zdrowia. Od tej daty dla wszystkich...
Kto może wykonać test HPV HR i na jakich zasadach?
Badania przesiewowe w kierunku raka szyjki macicy są skierowane do kobiet w wieku od 25 do 64 lat. Test HPV można wykonać w ramach NFZ raz na 5 lat. Jeśli będzie to uzasadnione, lekarz może zlecić wykonanie badania częściej – raz na 3 lata lub nawet raz na 12 miesięcy.
Test HPV sprawdza, czy pacjentka jest zarażona wirusem brodawczaka ludzkiego. Jeśli wynik jest dodatni, na tej samej próbce laboratorium wykona cytologię na podłożu płynnym (LBC). Nie ma więc konieczności ponownego pobierania materiału do badań.
„Negatywny wynik testu HPV HR świadczy o minimalnym ryzyku zachorowania na raka szyjki macicy w ciągu kilku najbliższych lat. Dodatni wynik testu HPV HR, czyli stwierdzenie obecności kwasu nukleinowego wirusa brodawczaka w badanym materiale, nie oznacza zachorowania na raka, a jedynie przynależność do grupy podwyższonego ryzyka” – czytamy w zarządzeniu prezesa NFZ.
Czytaj więcej
Od 1 października osoby, które są szczególnie narażone na rozwój raka płuca będą mogły skorzystać z bezpłatnych badań przesiewowych. Program Minist...
W przypadku gdy wynik cytologii płynnej będzie prawidłowy, lekarz zaleci ponowne badanie profilaktyczne po upływie 12 miesięcy. Jeśli jednak w wyniku badania w komórkach szyjki macicy zostaną stwierdzone zmiany wskazujące na stan przednowotworowy lub nowotworowy, ginekolog skieruje pacjentkę na dalszą diagnostykę lub leczenie specjalistyczne.
„W wyniku przeprowadzenia badania cytologicznego można wykryć zmiany przedrakowe i raka we wczesnym okresie zaawansowania choroby. W przypadku stwierdzenia zmian o charakterze dysplastycznym należy w celu weryfikacji wstępnego rozpoznania wykonać badanie kolposkopowe z celowanym pobraniem wycinków do badania histopatologicznego” – mówi zarządzenie prezesa NFZ.
Jak zgłosić się na test HPV HR? Bezpłatnie i bez skierowania
Aby bezpłatnie wykonać test HPV HR, nie trzeba mieć skierowania. Wystarczy zgłosić się do poradni, która realizuje badania profilaktyczne w ramach NFZ. Na badanie można się zapisać bezpośrednio w wykonujących je placówkach, a także przez Internetowe Konto Pacjenta i mojeIKP.
Test HPV HR będzie można wykonać w poradniach ginekologicznych, a także w niektórych przychodniach POZ, w których do pobierania wymazów będą uprawnione położne po ukończeniu odpowiednich kursów.
