Zapowiadane przez Ministerstwo Finansów przepisy o ujawnianiu optymalizacji przybrały postać noweli do ordynacji podatkowej.

Ministerstwo tłumaczy w uzasadnieniu, że obowiązek informowania administracji skarbowej o schematach podatkowych jest podyktowany wprowadzaniem europejskiej dyrektywy 2018/822 z 25 maja 2018 r.

Zostanie on nałożony przede wszystkim na tzw. promotorów, m.in. na doradców podatkowych, radców prawnych, adwokatów, pracowników banków i innych ekspertów, którzy doradzają podatnikowi.

5 mln zł korzyści

Projekt wprowadza dość obszerny rozdział ordynacji, szeroko definiujący schematy podatkowe i korzyści, jakie mogą z nich odnieść podatnicy. Na przykład wskazano, że za schemat podlegający ujawnieniu będzie uważana struktura przynosząca korzyść ponad 5 mln zł. Chodzi o różnicę między podatkiem zapłaconym według polskich reguł bez istnienia struktury a kwotą do zapłaty po wdrożeniu optymalizacji. Za jedną z cech optymalizacji ma być też uważana „nieprzejrzysta struktura własności prawnej lub trudny do ustalenia beneficjent rzeczywisty".

W projekcie zastrzeżono, że ujawnianie nie może naruszać tajemnicy zawodowej promotorów. W niektórych sytuacjach ujawnianie nie jest jednak jej naruszeniem. Na przykład gdy podatnik został przez promotora poinformowany o obowiązku zgłoszenia schematu i nie zgodził się ani sam tego zrobić, ani też na ujawnienie swoich danych. W takiej sytuacji promotor będzie musiał ujawnić dane bez identyfikowania swojego klienta.

Nie każdy pomysł do realizacji

O tym, że może dojść do kolizji przepisów ordynacji z przepisami o tajemnicy zawodowej, jest też przekonany Kamil Pierścionek, adwokat, ekspert podatkowy współpracujący z KPMG w Polsce. Zauważa on także, że trudno wyobrazić sobie dokładne wypełnianie wymogów projektowanej ustawy, choćby dlatego, że nie sposób informować o wszystkich, nawet hipotetycznych pomysłach na działanie podatnika.

– W praktyce ekspert podatkowy współpracujący z podatnikiem omawia z nim różne scenariusze, które mogą być uznane za „schematy podatkowe" w rozumieniu projektu. Z jednej strony nie wszystkie są wdrażane, a z drugiej – często klient sam do nas przychodzi z gotowym już schematem – relacjonuje Pierścionek.

Przewiduje on, że skutkiem nowych przepisów, poza chaosem prawnym, może być też paraliż kontaktów podatników z ich konsultantami w sprawach podatków.

– To może być szkodliwe także dlatego, że naszą rolą jest przede wszystkim troska o zgodność z prawem postępowania naszych klientów – tłumaczy adwokat.

etap legislacyjny: konsultacje publiczne

Opinia

prof. Adam Mariański, przewodniczący Krajowej Rady Doradców Podatkowych

W ostatnich latach wprowadzono wiele rygorystycznych obowiązków dla podatników zabezpieczających przed optymalizacjami. Dlatego kolejne obowiązki, jak ujawnianie schematów optymalizacyjnych, powinny być wprowadzane z umiarem. Należy wdrożyć dyrektywę, ale wychodzenie poza nią nie wydaje się dobrym pomysłem. Doradca podatkowy oczywiście nie może pomagać w unikaniu opodatkowania. Powinien też uświadomić klienta, gdy jego działania do tego zmierzają. Tyle wymaga dyrektywa i nie powinniśmy wdrażać nic więcej, szczególnie co do ograniczania tajemnicy zawodowej. Władze niemieckie np. skutecznie ścigają nadużycia podatkowe, ale nie posunęły się do uchylania tej tajemnicy.