O znaczeniu bezpieczeństwa kraju w III dekadzie XXI wieku, w tym o wyzwaniach i kierunkach transformacji energetycznej rozmawiali naukowcy, przedstawiciele biznesu, instytucji finansowych, samorządowcy wspólnie ze studentami na 56. Sympozjum Naukowym z cyklu „Współczesna Gospodarka i Administracja Publiczna”.

Czy radzimy sobie w Polsce z kryzysami?

- Umiemy działać elastycznie, opracowywać i wdrażać koncepcje odpowiadające na zagrożenia– zdecydowanie odpowiedziała na pytanie „czy w Polsce radzimy sobie z kryzysami” Agnieszka Chłoń-Domińczak, ekonomistka, prorektorka Szkoły Głównej Handlowej oraz przewodnicząca Rządowej Rady Ludnościowej. Jej zdaniem polityka publiczna powinna zauważać także trendy, które nie są gwałtowne, trwają latami, a mogą zmieniać standard życia społecznego czy wpływać na zjawiska gospodarcze. Jako przykład podała zmiany demograficzne w Polsce. Po to by zbudować odporność państwa na kryzysy konieczne jest uwzględnienie palety zagrożeń: od klasycznych konfliktów zbrojnych, przez zapewnienie bezpieczeństwa publicznego, energetycznego, żywnościowego, finansów publicznych, zdrowia publicznego, po ochronę środowiska i spójności społecznej. Na wielość liczby i istoty nakładających się współczesnych konfliktów oraz konieczność uwzględnienia różnych wymiarów budowania bezpieczeństwa publicznego zwrócili uwagę prof. Tadeusz Markowski z Uniwersytetu Łódzkiego, Sławomir Dudek – przewodniczący Rady Fiskalnej i Jerzy Smoliński - doradca Ministra Obrony Narodowej.

Prof. Markowski tłumaczył, że trudno zapewnić bezpieczeństwo bez opracowania, a potem konsekwentnego wdrażania, polityki przestrzennej. - Niezbędna jest wizja struktury przestrzennej kraju do roku 2050. Bez niej nie można efektywnie zapobiegać skutkom zmian klimatycznych, zbudować odporność przestrzenną przeprowadzać transformację energetyczną, a także odpowiadać na wyzwania geopolityczne i demograficzne. – tłumaczył.

Sławomir Dudek zaś dodał, że stan finansów publicznych: zadłużenie, utrzymywanie różnych zasad liczenia finansów publicznych (w tym zadłużenia państwa) nie wspomaga bezpieczeństwa kraju.

Czy istnieje optymalny „mix” źródeł energii w Polsce i jak go zbudować?

- Bezpieczeństwo energetyczne to nie tylko kwestia dostępności, cen i podaży surowców, ale także mądre zarządzanie różnego typu źródłami energii, efektywność jej pozyskiwania, dystrybucji, wpływu na klimat i środowisko oraz przewidywania kosztów przyszłych kryzysów. – tłumaczył Łukasz Mamica, prorektor UE w Krakowie. Wspólnie z ekspertami zastanawiał się czy istnieje najbardziej optymalny dla Polski mix energetyczny. Jeśli tak to jak go zaplanować, a jeśli nie to na czym polega transformacja energetyczna, jakie czynniki pozwalają ją przeprowadzić, a jakie ją blokują. Prof. dr hab. Marta Postuła, pierwsza wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego, kierownik Katedry Finansów i Rachunkowości Wydziału Zarządzania UW, zwróciła uwagę, że bez względu na to, ile wątpliwości wywołuje transformacja energetyczna, jak zacięte są dyskusje na temat modelu bezpieczeństwa energetycznego w Polsce, to ta transformacja się dokonuje. Trwa, a system energetyczny przekształcają władze publiczne, na krajowym i lokalnym szczeblu, ale także biznes. – Na transformację energetyczną nie powinniśmy patrzeć jak na koszt, ale jak na inwestycję w przyszłość, na budowanie bezpieczeństwa – tłumaczyła i dodała, że w obecnej sytuacji gospodarczej realizacja takich projektów jest priorytetowa. Swój udział w ich finansowaniu ma także BGK, m.in. poprzez udzielanie pożyczek z Funduszu Wsparcia Energetyk ze środków KPO. Inni eksperci przypomnieli, że kłopotem bywają zmieniające się regulacje prawne oraz globalne i lokalne zwirowania geopolityczne.

Przykładem powolnego decydowania i zawirowań politycznych jest przez wiele lat zaniechanie budowy segmentu jądrowego w energetyce, czy polityczne utarczki wokół różnych źródeł energii odnawialnej, np. wiatrowej.

- Transformacja energetyczna wymaga równoczesnego rozwoju OZE i nowoczesnej infrastruktury sieciowej. Kluczowe jest zwiększanie możliwości przyłączania nowych źródeł, cyfryzacja i automatyzacja sieci, rozwój magazynowania energii oraz źródeł sterowalnych. Istotnym elementem jest także odpowiednie profilowanie produkcji oraz zarządzanie wzorcami zachowań po stronie popytu – wszystko przy jednoczesnym zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego, wysokiej jakości dostaw i dostępności cenowej energii. – tłumaczył Mateusz Lewandowski, dyrektor wykonawczy ds. inwestycji, Tauron Polska Energia S.A Zwrócił uwagę także na to, że inwestycje w energetyce są zwykle zaplanowane na 15 i więcej lat, zawirowanie regulacyjne może wpłynąć na wzrost kosztu. Dlatego przyszłość efektywności energetyki w Polsce zależy tak od dostępności finansowej, rozwoju technologii, jak od stabilnych regulacji, sprawnych procedur. W Polsce konieczne są: unowocześnienie i rozbudowa sieci przesyłowych, inwestycje pozwalające na magazynowanie energii. Przydatne może być także rozproszenie źródeł energii.

Eksperci uważają, że trudno dziś wymyślić i „zadekretować” optymalny i najbardziej efektywny mix energetyczny dla Polski za 30 czy 40 lat: zbyt szybko zmieniają się: technologia i warunki lokalne i globalne, jednak istnieją działy (jak sieć czy równowaga pomiędzy różnymi źródłami energii) które są podstawą budowania systemu bezpieczeństwa. Jego elementem jest też umiejętność wprowadzania rozwiązań podążających za zmieniającymi się warunkami.

Nadmierne i zmieniające się regulacje mogą hamować inwestycje