Więcej mandatów - przyjęcie takiej kary za wykroczenie ma się bardziej niż spór w sądzie

Zanim dojdzie do zapowiadanej od miesięcy reformy sądownictwa, rząd zreformuje wykroczenia – czyli czyny społecznie szkodliwe. To sprawa niebagatelna, bo każdego roku do polskich sądów wpływa 500 tys. najdrobniejszych spraw: od przekroczenia prędkości, przez zakłócenie hałasu, aż po picie piwa w parku. Po zmianach w sądach ma być ich dużo mniej. Nowe przepisy mają wejść w życie jak najszybciej. Ministerstwo Sprawiedliwości chce, by stało się to już w 2017 r.

Zniechęcić do sądu

Na czym reforma ma polegać?

– Po pierwsze, można będzie ukarać mandatem osobę, która nie zgadza się na jego przyjęcie – tłumaczy Łukasz Piebiak, wiceminister sprawiedliwości odpowiedzialny za ograniczenie kognicji sądów. Bardziej zdeterminowani, niegodzący się z decyzją funkcjonariusza będą mogli fakt ukarania zakwestionować przed sądem. – Z sędziowskiego doświadczenia wiem, że wiele osób, mając świadomość popełnienia wykroczenia, będzie wolało zapłacić mandat, niż chodzić po sądach – dodaje wiceminister.

93 proc. spraw  wykroczeniowych w sądach kończy się grzywną

– Zaledwie co siódmy kierowca zatrzymany przez śląską drogówkę odmawia przyjęcia mandatu. Są tacy, którzy najpierw odmawiają, a potem, kiedy opadną emocje, sami zgłaszają się na komisariat po mandat – relacjonuje Janusz Bienias ze śląskiej drogówki.

Resort chce także, aby więcej wykroczeń przewidzianych dzisiaj w kodeksie zostało objętych postępowaniem mandatowym. Obecnie zaledwie połowa jest karana według taryfikatora, reszta kończy się sądem. Teraz zasadą ma być postępowanie mandatowe, a sprawa przed sądem – wyjątkiem. Na przykład za picie alkoholu w miejscach objętych zakazem ustawa przewiduje mandat od 20 do 500 zł, a taryfikator karę w wysokości 100 zł.

– Sąd mógłby więc być surowszy, ale dla budżetu taniej jest, kiedy takie sprawy omijają sądy i sędziów – uważa dr Marek Pawłowski, autor komentarza do kodeksu wykroczeń.

Lepszy taryfikator niż grzywna

Po zmianach kwestionowanie mandatów ma być mniej opłacalne. Minister sprawiedliwości myśli o wprowadzeniu zasady, że dolna granica grzywny wymierzanej przez sąd będzie wyższa niż ta wynikająca z taryfikatora. Krótko mówiąc, jeśli obywatel pójdzie do sądu, a ten uzna jego winę, trzeba będzie zapłacić więcej niż za sam mandat. Do tego dojdą jeszcze koszty sądowe – w drobnych sprawach średnio ok. 100 zł.

500 tys.  drobnych spraw wykroczeniowych wpływa każdego roku do sądów rejonowych

Dziś zdarza się, że kierowca kwestionuje, np. 300-złotowy mandat za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o 40 km/godz. Idzie do sądu, przedstawia swoje racje, a sąd, mimo że uznaje go za winnego popełnienia wykroczenia, karze go grzywną w wysokości 200 zł. Kierowca dzięki drodze sądowej zaoszczędził więc 100 zł.

– Sąd nie jest związany żadnym taryfikatorem – tłumaczy sędzia Rafał Rogoziński orzekający w sprawach wykroczeń. Przyznaje, że miał w swoim referacie sprawy, w których wina podsądnego nie budziła wprawdzie wątpliwości, ale kara wymierzona przez policję była nieuzasadniona. Sam więc ją obniżał.