Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok niekorzystny dla właścicieli działek letniskowych w Karwieńskich Błotach. Chcieli oni wykreślenia tej wsi z rejestru zabytków. Widnieje w nim od 2005 r. Ochronie podlega układ ruralistyczny tej wsi wraz z otoczeniem.

Karwieńskie Błota mają bogatą historię. Zostały założone w XVI w. przez osadników fryzyjskich, sprowadzonych na te ziemie. Wzdłuż drogi postawili swoje domy, a że tereny były podmokłe, wybudowali też system melioracji. Zdaniem wojewódzkiego konserwatora zabytków to jedyny w Polsce przykład nadmorskiej osady bagiennej i świadectwo XVI-wiecznej kultury technicznej.

To jednak nie podobało się właścicielom nieruchomości. Wieś leży zaledwie 800 m od Bałtyku i jest bardzo atrakcyjna dla turystów. Wpis do rejestru zabytków oznaczał zaś jedno: nic na tym terenie nie da się wybudować bez zgody wojewódzkiego konserwatora zabytków. Okazało się też, że wiele działek jest zabudowanych niezgodnie z wpisem do rejestru i bez zgody konserwatora. Nadzór budowlany zaczął wydawać nakazy rozbiórki.

Właściciele działek postanowili się bronić. Rozpoczęła się wieloletnia batalia sądowa. Na nic jednak zdały się argumenty, że z holenderskiej wsi niewiele już zostało: system melioracji został przebudowany, połowa rowów zasypana, zabudowa wsi składa się zaś w przeważającej części ze współczesnych domów.

Właściciele działek przegrywali w każdej instancji.

Ostatnią deską ratunku okazały się starania o wykreślenie wsi z rejestru zabytków z urzędu przez ministra kultury i dziedzictwa narodowego. Jednak mimo starań minister nie zdecydował się wykreślić wsi z rejestru. Z jego ustaleń oraz ze zleconej ekspertyzy wynikało bowiem, że układ historyczny wsi wciąż istnieje i warto go chronić.

Część właścicieli nieruchomości odwołała się do sądu, ale bez powodzenia. Ich przegraną przypieczętował NSA. Stwierdził, że dowody są niezbite. Wynika z nich, że wieś ma walory historyczne. W Polsce zaś chroni się nie tylko niezniszczone obiekty, ale i ruiny.

Zdaniem NSA układ ruralistyczny tej wsi wraz z otoczeniem należy więc chronić. Decyzja ministra kultury, by nie wykreślać wsi z rejestru zabytków, była zatem słuszna.

Sygnatura akt: II OSK 29224/14