Instytucja petycji - co to jest

Od prawie dwóch lat za sprawą specjalnie uchwalonej nowej ustawy Polacy mają prawo wnosić petycje. Okazuje się, że rzadko korzystają z nowego prawa, by zmieniać rzeczywistość.

Najwięcej petycji wpłynęło w 2016 r. do prezydenta RP – 168, następnie Sejmu – 134, rzecznika praw obywatelskich – 111, Senatu – 69, oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji – 27. Najczęstszym tematem tych, które wpłynęły do parlamentu, były problemy ludzi głuchych (17 petycji), rent i emerytur (15), postępowania sądowoadministracyjnego i egzekucyjnego (13) oraz spraw pracowniczych i bezrobocia (9).

Jedynie w ośmiu przypadkach Sejm zdecydował się wnieść do Sejmu projekt ustawy na podstawie wcześniej złożonej petycji. Natomiast Senat przygotował dziewięć propozycji legislacyjnych.

Skierował też 28 dezyderatów do Rady Ministrów i poszczególnych ministerstw.

Gdy chodzi o petycje składane na poziomie lokalnym, tj. władz samorządowych, to zainteresowanie było jeszcze mniejsze. W 2016 r. w Warszawie wpłynęło ich 76, Łodzi – 14, Krakowie – 13, Wrocławiu – 40, Poznaniu – 9, Gdańsku – 7, Katowicach – 27.

– Szkoda, że petycji na poziomie lokalnym jest tak mało – uważa dr Andrzej Halicki, prawnik. – Jest to przecież świetne narzędzie do poprawy jakości życia w najbliższym otoczeniu, poprzez m.in. budowę ścieżek rowerowych, placów zabaw, dodatkowej komunikacji miejskiej czy modernizacji ulic.

Zdaniem Halickiego główne powody tak nikłego zainteresowania petycjami są dwa.

– Przede wszystkim zabrakło reklamy z prawdziwego zdarzenia. Polacy nie mieli więc szansy dowiedzieć się, jak powinna wyglądać prawidłowo sformułowana petycja. Musi bowiem, odkąd obowiązuje ustawa o petycjach, spełniać określone wymagania, by została uznana za petycję i przyjęta przez dany urząd.

O tym, że są z tym problemy, świadczy chociażby fakt, że 1721 pism skierowanych do Senatu było opatrzonych nagłówkiem „petycja". Tymczasem jako taką przyjęto zaledwie 69.

Zgodnie z ustawą o petycjach każdy może ją złożyć w imieniu własnym (ale tylko gdy dotyczy ona problemów o charakterze publicznym, a nie prywatnych) lub w imieniu innych. Prawo to przysługuje: osobom fizycznym, prawnym, jednostkom organizacyjnym niemającym osobowości prawnej oraz organizacjom społecznym.

Takie pisma można składać do organizacji, instytucji, urzędów władzy publicznej właściwych ze względu na przedmiot petycji. Dopuszcza się dwie formy dla petycji: pisemną i online. Powinna ona zawierać: imię i nazwisko (lub nazwę składającego), miejsce jego zamieszkania (albo siedzibę), adres do korespondencji i oczywiście szczegółowy opis, czego dotyczy. Ta przygotowana na piśmie musi ponadto zawierać podpis składającego, a przesłana online – adres jego poczty elektronicznej.