Zasadą jest, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, która obejmuje m.in. środki zgromadzone w czasie jej trwania na rachunkach PPK małżonków. Małżonkowie mogą np. ograniczyć wspólność ustawową czy ustanowić rozdzielność majątkową, ale jeśli nie skorzystali z takich rozwiązań i środki na rachunku PPK uczestnika są przedmiotem małżeńskiej wspólności majątkowej, to zarówno w razie śmierci uczestnika PPK, jak i rozwodu, prawa jego małżonka są chronione.

PPK. Połowa środków dla małżonka

Jeżeli w chwili śmierci uczestnik PPK pozostawał w związku małżeńskim, instytucja finansowa przekazuje połowę środków zgromadzonych na rachunku PPK zmarłego jego małżonkowi - w zakresie, w jakim te środki stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej. Małżonek zmarłego uczestnika może otrzymać te środki, w drodze wypłaty transferowej, na swój rachunek PPK, na indywidualne konto emerytalne (IKE) lub na rachunek w pracowniczym programie emerytalnym (PPE). Małżonek zmarłego uczestnika, na swój wniosek, może także skorzystać ze zwrotu środków w formie pieniężnej (zwrot po śmierci uczestnika nie wiąże się z pomniejszeniami).

Czytaj więcej:

PPK mają już ponad 52 mld zł. To może być przełom w oszczędzaniu
Raporty ekonomiczne Polacy odkładają coraz więcej na emeryturę. PPK i OFE biją rekordy

Pro

Dopiero środki, które nie zostały przekazane małżonkowi zmarłego uczestnika, trafią do osób uprawnionych wskazanych przez uczestnika instytucji finansowej bądź do jego spadkobierców.

przykład

Po śmierci uczestnika PPK, do instytucji finansowej prowadzącej jego rachunek PPK zgłosiła się siostra uczestnika, wskazana przez uczestnika jako osoba uprawniona do środków z tego rachunku po jego śmierci. Z przedstawionego przez nią aktu zgonu uczestnika wynika jednak, że w chwili śmierci uczestnik był w związku małżeńskim. W sytuacji gdy środki zgromadzone na rachunku PPK uczestnika stanowiły przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej, żonie zmarłego przysługuje połowa tych środków. Instytucja finansowa ustali zakres małżeńskiej wspólności majątkowej oraz liczbę jednostek uczestnictwa/rozrachunkowych przysługujących żonie zmarłego uczestnika na podstawie przedstawionych przez nią dokumentów. Zaspokojenie siostry uczestnika powinno nastąpić po przekazaniu środków uprawnionej żonie zmarłego.

Podział środków z PPK po rozwodzie

Jeżeli małżeństwo uczestnika PPK uległo rozwiązaniu przez rozwód (albo zostało unieważnione), były małżonek uczestnika otrzymuje z rachunku PPK uczestnika środki, przypadające mu w wyniku podziału majątku wspólnego. Jeżeli były małżonek uczestnika też ma rachunek PPK, instytucja finansowa przekazuje przysługujące mu środki, w drodze wypłaty transferowej, na ten rachunek (nie wiąże się to z żadnymi pomniejszeniami). Natomiast w sytuacji, gdy były małżonek uczestnika nie ma rachunku PPK, przypadające mu środki podlegają zwrotowi w formie pieniężnej albo są przekazywane w formie wypłaty transferowej na wskazany przez niego rachunek terminowej lokaty oszczędnościowej (albo rachunek lokaty terminowej w SKOK), pod warunkiem ich wypłaty po osiągnięciu przez byłego małżonka 60. roku życia.

Należy pamiętać, że jeżeli były małżonek uczestnika nie ma jeszcze 60 lat, zwrot środków po rozwodzie będzie wiązać się z pomniejszeniami (nie dotyczy to sytuacji, gdy były małżonek nabył prawo do emerytury).

przykład

Po rozwodzie i podziale majątku wspólnego, część środków z rachunku PPK uczestnika przysługuje jego byłej żonie. Była żona uczestnika nie ma rachunku PPK, w związku z czym chce skorzystać ze zwrotu środków na swój rachunek bankowy. Była żona ma mniej niż 60 lat i nie nabyła prawa do emerytury. W takim przypadku przed dokonaniem zwrotu:

• jeżeli jest dla niej prowadzone konto ubezpieczonego, o którym mowa w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, instytucja finansowa przekaże ze środków uczestnika PPK, na rachunek bankowy wskazany przez ZUS, 30% środków pochodzących z wpłat sfinansowanych przez pracodawcę uczestnika, w części przypadającej w wyniku podziału majątku wspólnego na byłą żonę, a informacja o tej kwocie zostanie zaewidencjonowana na jej koncie ubezpieczonego jako składka na ubezpieczenie emerytalne (gdyby dla byłej żony nie było prowadzone konto ubezpieczonego, instytucja finansowa przekazałaby te 30% środków na rachunek bankowy wskazany przez ministra właściwego do spraw pracy),

• instytucja finansowa przekaże, ze środków uczestnika PPK (za pośrednictwem PFR), na rachunek bankowy wskazany przez ministra właściwego do spraw pracy, środki pochodzące z wpłaty powitalnej i dopłat rocznych do państwa, w części przypadającej w wyniku podziału majątku wspólnego na byłą żonę.

Oznacza to, że na wskazany przez byłą żonę uczestnika rachunek bankowy trafi:

• 70% środków pochodzących z wpłat sfinansowanych przez pracodawcę uczestnika PPK, w części przypadającej w wyniku podziału majątku wspólnego na byłą żonę, oraz

• 100% środków pochodzących z wpłat sfinansowanych przez uczestnika PPK, w części przypadającej w wyniku podziału majątku wspólnego na byłą żonę - po uprzednim pomniejszeniu o 19% podatek od zysków kapitałowych.

Więcej na temat PPK na mojeppk.pl i pod nr telefonu 800 775 775. Zachęcamy również do korzystania z bezpłatnych szkoleń prowadzonych przez ekspertów PFR Portal PPK.

Podstawa prawna:

  • ustawa z 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 192),
  • ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236)
  • ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 199 ze zm.),
  • ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592 ze zm.).

Anna Puszkarska, ekspert PFR Portal PPK