Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie są zasady korzystania z urlopu z powodu siły wyższej?
- Jak prawo definiuje pojęcie siły wyższej w kontekście urlopu?
- Ile dni urlopu z powodu siły wyższej przysługuje pracownikowi rocznie?
- Jakie są wymagania dotyczące wniosku o urlop z powodu siły wyższej i co z wynagrodzeniem?
- Jakie są kluczowe różnice między urlopem z powodu siły wyższej a urlopem na żądanie?
Przepisy dotyczące zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej uregulowane zostały w art. 148 (1) § 1 – 6 Kodeksu pracy. Przepis wprowadzony został ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, a obowiązuje od 26 kwietnia 2023 r..
Czytaj więcej:
Wniosek o zwolnienie od pracy może zostać złożony w postaci pisemnej lub elektronicznej, a pracownik może zostać poproszony o jego uzasadnienie.
Pro
Czym jest urlop z powodu siły wyższej? Kiedy przysługuje?
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej, nazywane też urlopem z powodu siły wyższej, przysługuje – jak można przeczytać w Kodeksie pracy – „[…] z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika”.
Czym jest wspomniana siła wyższa? W polskim prawie brak jest wyraźnej definicji. Wyjaśnienie tego pojęcia znaleźć można w orzecznictwie sądów. Jedno z orzeczeń przywołuje na swojej stronie internetowej Okręgowy Inspektorat Pracy w Olsztynie: „Za siłę wyższą uważa się jedynie zdarzenia zewnętrzne w stosunku do uprawnionego, a zarazem nadzwyczajne i w konsekwencji nieuchronne oraz w danym układzie stosunków niemożliwe do przewidzenia” (wyrok Sądu Najwyższego z 13.05.2021 r., V CSKP 83/21).
Wśród takich wydarzeń, które wynikają z działania siły wyższej, można wymienić np.:
- nagłą chorobę bliskiej osoby (dziecka, małżonka, rodzica),
- wypadek samochodowy,
- zalanie lub pożar domu.
Nie można natomiast zaliczyć tutaj sytuacji, które zostały wcześniej zaplanowane, a więc np. remont mieszkania czy towarzyszenie bliskiej osobie w czasie wcześniej umówionych badań lekarskich.
Ile dni zwolnienia od pracy z powodu siły wyższej przysługuje w ciągu roku?
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej przysługuje każdemu pracownikowi zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę. Pracownik może skorzystać z tego zwolnienia w wymiarze 2 dni lub 16 godzin w ciągu roku kalendarzowego. O formie wykorzystania zwolnienia w danym roku kalendarzowym – dziennej czy godzinowej – decyduje sam pracownik w czasie złożenia pierwszego wniosku o to wolne w danym roku.
Zwolnienie to – jak można przeczytać w Kodeksie pracy – „[…] udzielane w wymiarze godzinowym, dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika. Niepełną godzinę zwolnienia od pracy zaokrągla się w górę do pełnej godziny”.
Warto pamiętać jeszcze o tym, że niewykorzystane w danym roku dni lub godziny zwolnienia z powodu siły wyższej nie przechodzą – w przeciwieństwie do urlopu wypoczynkowego – na kolejny rok kalendarzowy.
Czytaj więcej
W kwietniu ruszą wypłaty 13. emerytury. Pierwsze przelewy trafią do seniorów już w środę 1 kwietnia. Chociaż kwota brutto dla wszystkich jest taka...
Urlop z powodu siły wyższej: Wniosek i wynagrodzenie
Za okres korzystania ze zwolnienia z powodu siły wyższej pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości połowy wynagrodzenia. Jest ono obliczane jak wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego, co wynika z rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy.
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej udzielane jest na wniosek pracownika złożony najpóźniej w dniu nieobecności. Wniosek ten, jak informowała „Rzeczpospolita”, może być złożony zarówno w postaci pisemnej, jak i elektronicznej. Nie musi też zostać szczegółowo uzasadniony. Ważne jednak, aby spełnione były wszystkie przesłanki do udzielenia zwolnienia: „[…] działanie siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika”.
Czytaj więcej
Nowelizacja przepisów dotyczących zwolnień lekarskich ma uporządkować zasady kontroli L4, doprecyzować pojęcia i przyspieszyć wydawanie decyzji. Na...
Zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej a urlop na żądanie. Różnice
Zdarza się, że pracownicy mylą zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej z urlopem na żądanie. Tymczasem występują między nimi dwie zasadnicze różnice.
Zwolnienie z powodu siły wyższej to dwa dodatkowe dni wolne od pracy, które nie wliczają się do puli urlopu wypoczynkowego. To natomiast ma miejsce w przypadku urlopu na żądanie, którego cztery dni przysługują każdemu pracownikowi w ciągu roku.
Druga różnica między zwolnieniem z powodu siły wyższej a urlopem na żądanie dotyczy wynagrodzenia. W pierwszym przypadku wynosi ono tylko 50 proc. wynagrodzenia, a w drugim – 100 proc.
Czytaj więcej
Sąd zasądził ponad 150 tys. zł wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych dla menedżera. Potwierdził przy tym, że osoby zatrudnione na stanow...
