W odpowiedzi na decyzję o odebraniu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego ukraińscy politycy zaczęli ogłaszać, że zrzekają się przyznanych im przez Polskę odznaczeń.
Ekspert OSW: Ukraińscy politycy spodziewali się decyzji Nawrockiego
– Zwrot orderów przez urzędników ukraińskich był przygotowany – strona ukraińska spodziewała się, że prezydent Karol Nawrocki zdecyduje o odebraniu prezydentowi Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego i się do tego przygotowała, stąd taka szybka reakcja ministra spraw zagranicznych Ukrainy Andrija Sybihy i innych polityków – powiedział PAP dyrektor Ośrodka Studiów Wschodnich Wojciech Konończuk. Minister Sybiha jeszcze w piątek powiedział, że zwróci polski medal. W sobotę zwrot polskich odznaczeń zapowiedzieli szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.
W opinii Konończuka ostatnie wydarzenia oznaczają dalsze pogorszenie atmosfery w relacjach między Polską a Ukrainą. Dodał, że jest to najpoważniejszy tego typu spór od powstania niepodległej Ukrainy i od przemian demokratycznych w Polsce.
– Widać po stronie ukraińskiej – i to zarówno po stronie społeczeństwa, jak i elit politycznych i intelektualnych – ogromny wybuch emocji. I to są negatywne emocje. Ukraińcy są oburzeni nie tylko decyzją o odebraniu orderu ich prezydentowi, ale także powodem, dla którego ten order został odebrany – powiedział Konończuk.
Czytaj więcej
Przedstawiamy przegląd najważniejszych wydarzeń minionej nocy: Donald Trump groził po raz kolejny Iranowi; ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar...
Czy Wołodymyr Zełenski przyjedzie do Polski?
Dodał, że w Ukrainie pojawiają się głosy, że pogorszenie relacji między oboma krajami nie leży w interesie Kijowa. Wskazał, że zarówno w oświadczeniu ministra spraw zagranicznych Ukrainy, jak i w oświadczeniu szefa Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanowa pojawiają się słowa, że cała sytuacja jest korzystna dla Rosji i że oba nasze kraje na tym tracą.
– Pytanie, jakie będą konsekwencje tego wydarzenia. Można ostrożnie sądzić, że to powinno się skończyć na zwrotach orderów. Wydaje mi się, że prezydent Wołodymyr Zełenski przyjedzie do Gdańska na Ukraine Recovery Conference, czyli URC 2026 (Konferencję na rzecz Odbudowy Ukrainy – PAP). W Kijowie dostrzega się, że polski rząd stara się łagodzić sytuację, a nie eskalować – powiedział ekspert.
Podkreślił, że wiele osób zdaje sobie tam sprawę, że spór może mieć konsekwencje w przyszłości. Bo choć mówi się, że Polska nie ma prawa dyktować Ukrainie, jak powinna wyglądać jej historia, to jednocześnie mówi się także o zbliżających się negocjacjach akcesyjnych do UE.
– W Ukrainie słychać, że Polska będzie jednym z tych krajów, z którymi będą największe kłopoty przy procesie akcesji. Podobne opinie pojawiały się wcześniej – że Polska będzie ze względu na swoje interesy robić problemy np. przy rolnictwie czy transporcie – powiedział Wojciech Konończuk. – Polska jest postrzegana w Ukrainie jako kraj, który bardzo pomógł na początku wojny, a jednocześnie relacje z Polską będą trudne, bo niektóre interesy Warszawy i Kijowa są na drodze kolizyjnej. Generalnie zawsze tak było, że przy akcesji najtrudniejsze były rozmowy z tymi członkami UE, którzy sąsiadują z krajem kandydującym do Unii – dodał.
Karol Nawrocki odebrał Zełenskiemu Order Orła Białego
Prezydent RP Karol Nawrocki w piątek wieczorem poinformował, że wobec zgody prezydenta Ukrainy na nadanie jednej z jednostek wojskowych nazwy „Bohaterów UPA” podjął decyzję o odebraniu mu Orderu Orła Białego.
W nagraniu zamieszczonym na X prezydent Nawrocki podkreślił, że decyzja o odebraniu Orderu Zełenskiemu „nie jest przeciwko narodowi ukraińskiemu” i „nie oznacza zmiany strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa”. Dodał, że „nic się nie zmieniło” w kwestii wsparcia Ukrainy w walce z Rosją.
Czytaj więcej
Prezydent Karol Nawrocki zdecydował o odebraniu Orderu Orła Białego prezydentowi Ukrainy.
Reakcja Kijowa na odebranie Orderu Orła Białego
Na decyzję Nawrockiego zareagował szef ukraińskiej dyplomacji Andrij Sybiha, który oświadczył, że pozbawienie Zełenskiego Orderu to „strategiczny błąd Nawrockiego, na którym zyska jedynie Rosja”. Minister zapowiedział, że w odpowiedzi sam zwróci Warszawie swój Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej wręczony mu w październiku 2022 r. W sobotę polskich orderów zasługi zrzekli się szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar.
Kancelaria prezydenta Zełenskiego oświadczyła natomiast, że nie komentuje decyzji Nawrockiego. Z kolei przewodniczący Rady Najwyższej (parlamentu) Ukrainy Rusłan Stefanczuk powiedział, że ta sytuacja będzie miała negatywne konsekwencje dla partnerstwa dwóch krajów.
Historyczne tło sporu o UPA
Zełenski został odznaczony Orderem Orła Białego w kwietniu 2023 r. przez ówczesnego prezydenta Andrzeja Dudę „w uznaniu znamienitych zasług w pogłębianiu przyjaznych i wszechstronnych stosunków między Polską a Ukrainą, za rozwijanie współpracy na rzecz demokracji, pokoju i bezpieczeństwa w Europie oraz niezłomność w obronie niezbywalnych praw człowieka”.
Polska i Ukraina od lat różnią się w ocenie działalności Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Dla polskiej strony wydarzenia z 1943 r. na Wołyniu były zbrodnią ludobójstwa, dla Ukraińców był to efekt symetrycznego konfliktu zbrojnego, za który w równym stopniu odpowiedzialne były obie strony.
