W systemie ochrony zdrowia finansowanym ze środków publicznych pacjent ma prawo do kompleksowej opieki. Oznacza to, że proces leczenia – od diagnostyki po rehabilitację – powinien być spójny i zorganizowany przez podmiot leczniczy. Rzecznik Praw Pacjenta (RPP), Bartłomiej Chmielowiec, w przypomina o obowiązkach szpitali w tym zakresie. Szpital nie może odesłać Cię na płatne badania. Poznaj swoje prawa.
Diagnostyka przed hospitalizacją to obowiązek szpitala
Częstą praktyką w polskich placówkach jest wymaganie od pacjentów dostarczenia wyników badań diagnostycznych jeszcze przed planowym przyjęciem do szpitala. RPP podkreśla, że jeśli badania są niezbędne do przeprowadzenia zabiegu lub operacji, obowiązek ich wykonania spoczywa na szpitalu.
„Jeśli przed planowaną hospitalizacją pacjent musi wykonać zlecone przez lekarza badania diagnostyczne, to dany szpital ma obowiązek zorganizowania pacjentowi tych badań” – czytamy w komunikacie. Odsyłanie pacjenta do lekarza Podstawowej Opieki Zdrowotnej (POZ) lub sugerowanie wykonania badań odpłatnie jest działaniem niezgodnym z przepisami.
Czym jest kompleksowość świadczeń?
Zgodnie z wytycznymi Narodowego Funduszu Zdrowia, kompleksowość to wymóg prawny. Placówka medyczna musi zapewnić pełny proces leczenia, obejmujący diagnostykę, konsultacje oraz niezbędne procedury w jednym miejscu lub w ramach skoordynowanego systemu.
Bartłomiej Chmielowiec zaznacza: „Podmiot leczniczy ma obowiązek organizować proces leczenia w sposób całościowy i rzetelnie informować pacjenta o przysługujących mu świadczeniach. Nie może wprowadzać pacjenta w błąd ani przerzucać na niego obowiązków, które powinny zostać zrealizowane w ramach leczenia szpitalnego”.
Czytaj więcej
W 2026 r. obowiązuje nowa, rozszerzona lista specjalistów, do których pacjenci mogą się dostać bez skierowania. Aby skorzystać z ich porady wystarc...
Kluczowe zasady dla pacjenta
Warto pamiętać o trzech fundamentalnych zasadach wynikających z komunikatu RPP:
1. Pacjent nie powinien być zachęcany do wykonywania badań na własny koszt w celu „przyspieszenia” procedury.
2. Szpital musi tak zorganizować pracę, aby zapewnić pacjentowi bezpieczeństwo, nawet jeśli konieczne jest przekazanie opieki innemu specjaliście.
3. Placówka nie może zatajać informacji o tym, że badania przedzabiegowe są finansowane w ramach kontraktu z NFZ.
Zasada kompleksowości obowiązuje zarówno przy rutynowych zabiegach, jak i w przypadku pacjentów z wielochorobowością. Jeśli szpital odmawia wykonania niezbędnych badań przed planowaną hospitalizacją, pacjent ma prawo złożyć skargę do Biura Rzecznika Praw Pacjenta lub bezpośrednio do właściwego oddziału NFZ.
