Sąd Najwyższy ma odpowiedzieć też na drugie pytanie: czy okres występowania na nieruchomości stanu odpowiadającego treści służebności przesyłu przed wejściem w życie przepisów o służebności przesyłu, co nastąpiło 3 sierpnia 2008 r., podlega doliczeniu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia tej służebności obecnie?
To ważna kwestia dla tysięcy posiadaczy nieruchomości z instalacjami przesyłowymi, które pojawiły się nie tylko w PRL, ale do 3 sierpnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny niedawno zakwestionował tę możliwość. Istotne jest również to, że do takiego zasiedzenia i obciążenia zajętego gruntu dochodzi praktycznie za darmo.
Czytaj więcej
Wynagrodzenie za ustanowienie służebności przesyłu może obejmować także oddziaływania instalacji poza jej pas eksploatacyjny, czyli w strefie kontr...
Słup i linia energetyczna z dawnych czasów – służebność gruntowa
Kwestia ta wynikła w sprawie, w której spółka z o.o. domagała się sądowego stwierdzenia, że nabyła przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającą treści służebności przesyłu, obciążającą nieruchomość położoną w Szczecinie, a będącą własnością K. Chodziło o część nieruchomości, na której posadowiono urządzenia infrastruktury energetycznej, tj. słup i napowietrzną linię elektroenergetyczną. Wymagają one pasa gruntu o długości 347 m i szerokości 12 m, o powierzchni 4170 m². Służebność ma polegać na eksploatacji tej instalacji, jej przeglądach, konserwacji, modernizacji i naturalnie na wstępie na obciążony grunt w razie potrzeby.
Instalację tę posadowiono w latach 70. XX w. i nieprzerwanie była wykorzystywana, więc jej zasiedzenie nastąpić mogłoby z upływem 30-letniego okresu posiadania, tj. z dniem 31 października 2002 r., a w razie dobrej wiary zasiadującego po 20 latach, czyli 31 października 1992 r.
Właściciel zajętej działki wniósł o oddalenie wniosku spółki i sąd rejonowy oddalił ten wniosek, wskazując, że służebność przesyłu została wprowadzona do systemu prawnego 3 sierpnia 2008 r., zatem bieg terminu zasiedzenia tej służebności rozpoczął się dopiero w tej dacie, a co za tym idzie, do jej zasiedzenia jeszcze nie doszło, niezależnie od istnienia dobrej czy złej wiary spółki.
Czytaj więcej
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje z chwilą ogłoszenia go przez TK, jak on sam uważa, czy dopiero z dniem publikacji w Dzienniku Ustaw,...
Jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego, ale orzecznictwo jest różne
Rozpatrując apelację spółki przesyłowej, sąd okręgowy (sędzia Agnieszka Tarasiuk-Tkaczuk) skierował pytanie prawne do SN. W jego uzasadnieniu wskazano m.in., że wprawdzie Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 grudnia 2025 r. (sygn. P 10/16) zakwestionował możliwość zasiedzenia służebności przesyłu przed jej wprowadzeniem do polskiego prawa, ale wyrok TK nie został opublikowany (inna rzecz, że TK uważa, że obowiązuje on od ogłoszenia przez TK).
Ponadto w dotychczasowym wieloletnim orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmowano, że co prawda przepisy o tej służebności obowiązują dopiero od 3 sierpnia 2008 r., to jednak przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego.
Czytaj więcej
Gdy przedsiębiorca powołuje się wyłącznie na zasiedzenie pasa gruntu pod instalacje przesyłowe bez innego tytułu prawnego, coraz częściej przegrywa...
– Służebność można zasiedzieć, korzystając z trwałego i widocznego urządzenia na cudzym gruncie przez 20 lat w dobrej wierze albo 30 lat w złej. Sądy przez lata przyjmowały, że firmy przesyłowe tak nabyły prawo do cudzych działek, a właściciel nie dostawał za to nic. Kłopot w tym, że służebność przesyłu pojawiła się w przepisach dopiero w 2008 r. Trudno zasiedzieć coś, czego wcześniej w prawie nie było. TK to przesądził, ale część sądów nadal orzeka po staremu, powołując się na dawne orzecznictwo SN. Ta sprawa dobrze to pokazuje: sąd rejonowy oddalił wniosek spółki, a okręgowy ma wątpliwości. Bez uchwały SN o wyniku decyduje to, do którego sądu trafi sprawa – komentuje Agnieszka Madej, radca prawny z Kancelarii Łebek, Madej i Wspólnicy.
Terminu posiedzenia SN w tej sprawie jeszcze nie wyznaczono.
Sygnatura akt: III CZP 38/26
