Reklama

Naukowcy odkryli, jak mózg utrwala wspomnienia. Badania trwały 20 lat

Po wielu latach badań nad pamięcią naukowcy z Instytutu Stowers przedstawili dowody na celowe tworzenie amyloidów przez układ nerwowy. Wyniki mogą zmienić spojrzenie na mechanizmy pamięci i choroby neurodegeneracyjne.

Aktualizacja: 07.02.2026 16:42 Publikacja: 07.02.2026 15:00

Najnowsze odkrycie naukowców może okazać się niezwykle cenne w kontekście leczenia chorób neurodegen

Najnowsze odkrycie naukowców może okazać się niezwykle cenne w kontekście leczenia chorób neurodegeneracyjnych

Foto: Adobe Stock

Z tego artykułu się dowiesz:

  • W jaki sposób amyloidy mogą uczestniczyć w procesie utrwalania wspomnień?
  • Jakie białko pełni kluczową rolę w tworzeniu funkcjonalnych amyloidów?
  • Dlaczego nowe badania mogą zmienić dotychczasowe poglądy na temat zdrowia mózgu?

Mechanizm utrwalania i zanikania wspomnień jest tematem, który fascynuje naukowców od ponad wieku. Najnowsze badanie przeprowadzone przez zespół z Instytutu Stowers w Stanach Zjednoczonych udowadnia, że mózg potrafi świadomie tworzyć amyloidy, aby przekształcić doświadczenia sensoryczne w trwałe zapisy pamięciowe. Wyniki badania opublikowanego w „Proceedings of the National Academy of Sciences” to owoc ponad 20 lat pracy badawczej, która dostarcza pierwszych bezpośrednich dowodów na istnienie takiego procesu w układzie nerwowym. Oznacza to, że dotychczasowe poglądy na temat amyloidów oraz ich roli w zdrowiu mózgu wymagają weryfikacji.

Nowa rola amyloidów. Co udało się ustalić badaczom?

Amyloidy były przez lata łączone głównie z chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Alzheimera, Parkinsona lub Huntingtona. Tworzą one bardzo stabilne włókna białkowe, które niszczą komórki mózgowe i prowadzą do utraty pamięci. Badania zespołu pokazują jednak, że amyloidy mogą pełnić także inną funkcję. Okazuje się, że nie zawsze wykazują szkodliwe działanie, ale mogą również służyć jako narzędzia, których mózg używa do przechowywania informacji.

Czytaj więcej

Psychiatra: Ludzie stają się patologicznie normalni. Nie mają czasu na myślenie

W jaki sposób naukowcy doszli do takich wniosków? Koncentrując się na białkach opiekuńczych („chaperonowych”) u muszki owocowej. Do tej pory przypisywano im głównie funkcję ochronną wobec innych białek, polegającą na zapobieganiu ich nieprawidłowemu fałdowaniu. Badanie wykazało jednak istnienie szczególnego typu chaperonu, który działa nieco inaczej –  umożliwia zmianę kształtu białek i tworzenie funkcjonalnych amyloidów odpowiedzialnych za utrwalanie wspomnień. Nowy typ białka został nazwany Funes.

Reklama
Reklama

Nowe spojrzenie na choroby układu nerwowego

Przeprowadzone przez badaczy eksperymenty polegały na manipulowaniu poziomem wielu chaperonów w obszarach mózgu odpowiedzialnych za pamięć. Muszki uczono powiązania nieprzyjemnego zapachu z nagrodą w postaci cukru. Osobniki z wyższym poziomem Funes były w stanie zapamiętać to powiązanie nawet po 24 godzinach. Z kolei gdy naukowcy zmodyfikowali warianty Funes, tak aby nie uruchamiały tworzenia amyloidu, pamięć długotrwała nie powstawała. To pokazało, że Funes stanowi niezbędny element w procesie utrwalania wspomnień. Wstępne wyniki sugerują, że podobny mechanizm może występować także u kręgowców, a być może jest uniwersalny.

Amyloidy były przez lata łączone głównie z chorobami neurodegeneracyjnymi, takimi jak choroba Alzheimera, Parkinsona lub Huntingtona

Początki badań nad funkcjonalnymi amyloidami sięgają 2003 roku, gdy zespół odkrył ich obecność u ślimaka morskiego. W kolejnych latach prace rozszerzono na organizmy o bardziej złożonym układzie nerwowym, takie jak muszki owocowe, myszy, a nawet na ludzi. Ostatecznie wykazano, że mechanizm oparty na amyloidach jest szeroko wykorzystywany w utrwalaniu pamięci.

Wyniki pracy zespołu otwierają nowe kierunki badań nad chorobami neurodegeneracyjnymi. - Odkrycie tego białka chaperonowego daje potencjalnie nową drogę podejścia do chorób związanych z amyloidami – powiedział Kausik Si, jeden z autorów badania. - Możliwe, że aktywując te chaperony, uda się ograniczyć toksyczność amyloidów. Możliwe jest także zwiększenie zdolności mózgu do tworzenia funkcjonalnych amyloidów, co mogłoby przeciwdziałać amyloidom wywołującym choroby - dodał.

Nauka
Badanie z Harvardu: przy elektrowniach jądrowych więcej zgonów na raka. Naukowcy: to nie takie proste
Materiał Promocyjny
Rekordy sprzedaży i większy magazyn w Duchnicach
Nauka
„Kolczasty smok” odkryty w Chinach. Dinozaur sprzed 125 mln lat zaskoczył badaczy
Nauka
Zespół BOAS u psów. Naukowcy z Cambridge sprawdzili rasy, które dotąd pomijano
Nauka
Jak alkohol wpływa na mózg? Naukowcy wyjaśniają, co dzieje się, gdy jesteśmy pijani
Materiał Promocyjny
Dove Self-Esteem: Wsparcie dla nastolatków
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama