Wszystko, co robisz, rób odważnie

Po raz pierwszy w historii, Polska będzie gospodarzem 26. Światowego Jamboree Skautowego. Co to oznacza dla naszego kraju?

Światowe Jamboree Skautowe to największe wydarzenie edukacyjne na świecie, przeznaczone dla osób w wieku 14–17 lat, wyjątkowe w swojej skali. W 2027 roku przywilej bycia gospodarzem spotka Związek Harcerstwa Polskiego. Do Polski przyjedzie 43 tys. skautek i skautów. Spodziewamy się także około 20 000 osób, które odwiedzą teren zlotu – turystów i zaproszonych gości.

Organizacja takiego wydarzenia to wielka odpowiedzialność, która leży zarówno na nas jako gospodarzu, ale także administracji publicznej na szczeblu rządowym i samorządowym. Pracownicy i pracowniczki Urzędu Miejskiego w Gdańsku, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego, Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku, poszczególnych ministerstw, instytucji i służb razem z zespołem skautów-wolontariuszy z kilkudziesięciu krajów już od 5 lat pracują nad tym, by zlot przebiegł bezpiecznie, sprawnie i profesjonalnie.

Harcerstwo wielu osobom kojarzy się głównie z obozami i zdobywaniem sprawności. Tymczasem skauting jest największym ruchem młodzieżowym na świecie. Jakie wartości i kompetencje są dziś najważniejsze w wychowaniu młodych ludzi?

Sprawności czy stopnie, czyli Harcerski System Wychowawczy, kształtują wartości i kompetencje w młodych ludziach. To m.in. odpowiedzialność za innych i za swoje decyzje. Już 10-, 12-latkowie stają się zastępowymi, którzy przewodzą małej grupie rówieśników, dzielą zadania, rozwiązują pierwsze konflikty.

W dorosłym życiu takie osoby nie będą uciekać od problemów, tylko stawiać im czoła, myśleć strategicznie i szukać rozwiązań. W wychowaniu harcerskim ważny jest również patriotyzm, rozumiany jako troska o lokalną społeczność, wyrażana przez służbę na rzecz drugiego człowieka, kraju czy przyrody.

Nic dziwnego, że często harcerze już jako dorosłe osoby działają m.in. na szczeblach samorządowych, ponieważ znajdują drogę do tego, by ich praca służyła szerszej społeczności. Mottem 26. Światowego Jamboree Skautowego jest „Wszystko, co robisz, rób odważnie”. Skauting wychowuje młodzież do odważnego podejmowania decyzji, brania odpowiedzialności, tworzenia śmiałych projektów, stawiania pytań, niepoddawania się przy pierwszych trudnościach. Taka wytrwałość, odporność, adaptowanie się do zmian oraz powracania do równowagi po porażkach jest jednym z kluczowych efektów skautowego wychowania.

Żyjemy w czasach silnych podziałów i napięć międzynarodowych. Czy spotkanie kilkudziesięciu tysięcy młodych ludzi z ponad 170 krajów może mieć dziś realny wpływ na budowanie dialogu i zaufania między narodami?

Budowanie dialogu i zaufania jest jednym z najważniejszych celów Jamboree. Zlot jest przestrzenią, w której młodzi ludzie z całego świata współpracują ze sobą i dzielą się doświadczeniami. Wydarzenie jest okazją do spotkania się w jednym miejscu i przekonania się, że zarówno problemy nastolatków, jak i marzenia o spokojnym i beztroskim przeżywaniu młodości są wspólne na całym świecie. Podczas Jamboree w Polsce planujemy m.in. symulację obrad Organizacji Narodów Zjednoczonych, która da uczestnikom możliwość rozmowy na tematy kluczowe dla globalnej społeczności młodych ludzi.

Przygotowanie wydarzenia tej skali wymaga kooperacji administracji, samorządów, organizacji społecznych i tysięcy wolontariuszy. Czego organizacja Jamboree może nauczyć Polskę o współpracy i społeczeństwie obywatelskim?

Jamboree pokazuje, że społeczeństwo obywatelskie działa najskuteczniej wtedy, gdy różne środowiska potrafią skupić się na wspólnym celu. Przy organizacji wydarzenia tej skali spotykają się administracja publiczna, samorządy, służby, organizacje społeczne, partnerzy biznesowi i wolontariusze. Każdy z nich ma inne kompetencje, doświadczenia i perspektywę, a sukces jest możliwy tylko wtedy, gdy potrafimy budować wzajemne zaufanie i współodpowiedzialność. Polska może nauczyć się z procesu organizacji Jamboree przede wszystkim tego, że współpraca to umiejętność znalezienia wspólnej przestrzeni do działania, nawet przy różnicach poglądów. W harcerstwie od lat uczymy młodych ludzi, że najlepsze rezultaty osiąga się wtedy, gdy każdy wnosi do zespołu swoje mocne strony i bierze odpowiedzialność za część powierzonego mu zadania. Jamboree jest także dowodem na ogromny potencjał wolontariatu. Tysiące osób angażuje swój czas i energię nie dla osobistych korzyści, ale dlatego, że wierzą, iż mogą stworzyć coś wartościowego dla innych. To bardzo ważna lekcja społeczeństwa obywatelskiego: silne wspólnoty powstają wtedy, gdy ludzie czują sprawczość i wiedzą, że ich zaangażowanie ma realne znaczenie.

ZHP od ponad stu lat wychowuje kolejne pokolenia Polek i Polaków. Czy współczesne harcerstwo nadal odpowiada na potrzeby młodych ludzi wychowanych w świecie smartfonów, mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji?

Zdecydowanie tak. Naszą rolą jest oferowanie młodym ludziom czegoś, czego technologia nie jest w stanie zastąpić: prawdziwych relacji, doświadczeń, odpowiedzialności i poczucia sprawczości. Dziś młodzi ludzie dorastają w świecie pełnym informacji, ciągłej komunikacji i bardzo szybkich zmian. W harcerstwie młodzi ludzie uczą się planować, pracować w zespołach, podejmować decyzje, rozwiązywać realne problemy i brać odpowiedzialność za siebie oraz innych. To są kompetencje, które będą miały ogromną wartość niezależnie od tego, jak bardzo zmieni się technologia.

Co ważne, harcerstwo nie odrzuca nowoczesności. Korzystamy z technologii, uczymy świadomego i odpowiedzialnego funkcjonowania w świecie cyfrowym, ale jednocześnie pokazujemy, że rozwój wymaga równowagi. To, co stanowi trzon harcerstwa, czyli potrzeba przynależności, przyjaźni, rozwoju i odkrywania własnego potencjału, pozostaje niezmienna.

BIO

Martyna Kowacka - naczelniczka ZHP, instruktorka Związku Harcerstwa Polskiego w stopniu harcmistrzyni; zaczynała działalność w ZHP od funkcji drużynowej w Hufcu Ziemi Rybnickiej, w latach 2015–2019 była jego komendantką; była również członkinią zespołu programowego oraz referatu zuchowego Chorągwi Krakowskiej; w latach 2017–2021 była rzeczniczką prasową ZHP oraz kierowniczką Wydziału Komunikacji i Promocji Głównej Kwatery (2018–2021). Od 2022 r. jest naczelniczką ZHP.

Koordynowała przygotowania kandydatury ZHP do organizacji 26. Światowego Jamboree Skautowego w 2027 r., największego wydarzenia edukacyjnego na świecie dla około 50 tys. uczestników, które decyzją Światowej Konferencji WOSM zaplanowano w Polsce. 

Rozmowa przygotowana przez Związek Harcerstwa Polskiego