Polski fotograf w Bejrucie: Liban znajduje się na skraju katastrofy humanitarnej

Rozmawiamy w czwartek 12 marca. Kolejną dobę trwają izraelskie naloty na ewakuowane dzielnice Bejrutu. Jesteś w mieście – jak to wygląda?  

Wezwanie do ewakuacji spadło na mieszkańców miasta jak grom z jasnego nieba. Chociaż ataki Izraelskich Sił Zbrojnych na Liban trwają z różną częstotliwością nieprzerwanie od poprzedniej wojny w 2024 r., nikt jednak nie spodziewał się ewakuacji na tak wielką skalę w samym Bejrucie. Zapanowały chaos i panika. Ludzie wybiegali z domów w tym, co mieli na sobie, niektórzy nawet boso. Ci, którzy zdążyli, zabrali ze sobą więcej – zwierzęta, przedmioty osobiste, koce, materace. Bejrut natychmiast się zakorkował – to regularny problem w mieście, ale ewakuacja spowodowała jego zupełny paraliż. W nocy nastąpił pierwszy nalot i był naprawdę potężny. 

Od tygodnia południowe dzielnice Bejrutu są cały czas niszczone podczas izraelskich nalotów. Niektóre kwartały przypominają miasta w strefie Gazy. Oficjalnym celem jest likwidacja przywódców, bojowników i infrastruktury Hezbollahu, ale w ruinę obracane są też domy, w których mieszkają zwykli ludzie. armia izraelska poprzez swojego rzecznika często ponagla do opuszczenia danego obszaru – pozostanie na miejscu grozi śmiercią. Ale nie ma reguły – czasami ataki nie są wcześniej zapowiadane i coraz częściej zdarzają się też poza ewakuowaną strefą. 

Czytaj więcej

Plus Minus

Cztery punkty kluczowe dla rozwoju ataku na Iran. Co przyniesie operacja Epicka Furia?

Stałe zabijanie przywódców Republiki Islamskiej może nie wystarczyć do zwycięstwa.

Dokąd udają się mieszkańcy Bejrutu wezwani do ewakuacji?

Mówimy tutaj o blisko milionie ludzi z całego kraju, nie tylko Bejrutu, bo wcześniej podobny nakaz dostali mieszkańcy południa kraju i szeregu  miejscowości w Dolinie Bekaa. Część postarała się znaleźć schronienie u rodziny lub przyjaciół w innych częściach Libanu. Niektórym udało się wynająć pokój w hotelu lub mieszkanie, chociaż dostępność jest bardzo ograniczona. Ale większość nie ma takich możliwości  i trafiła do schronisk, które zostały zorganizowane na terenie szkół publicznych. W Bejrucie wciąż są też ludzie, którzy śpią na ulicy, ponieważ zabrakło dla nich miejsca gdzie indziej, co nie zapewnia nawet minimum godności. Przebywają na ulicy całymi rodzinami, bywa, że z psami, kotami, kanarkami. Spędzają noce w samochodach, prostych namiotach lub szałasach z tektury czy tkaniny, a nawet na ziemi, jeśli nie mieli czasu się spakować. Nie mają dostępu do sanitariatów i bieżącej wody w ogóle – nie mogą się więc umyć. Z każdym dniem sytuacja staje się coraz bardziej dramatyczna, zwłaszcza dla osób starszych i schorowanych.

Rozmawiałem z rodziną mieszkającą w tej chwili na parkingu – ich jedyną ochroną były materace i koce, szukali dla siebie miejsca w szkołach, ale nic nie znaleźli. Udało mi się zorganizować im zakwaterowanie na stadionie miejskim, który stał się swoistym obozem dla uchodźców. Będą więc mieli chociaż trochę prywatności i dostęp do sanitariatów. Niektórzy spośród mieszkańców ewakuowanych dzielnic doświadczają też podwójnego uchodźstwa, bo wcześniej uciekli z Syrii.

Jakie warunki są w szkołach, gdzie znaleźli schronienie ewakuujący się Libańczycy? 

Odwiedziłem jedną  z takich szkół – przed eskalacją uczyło się w niej 600 uczniów, a teraz znajduje się tu ponad 600 uchodźców z dzielnicy kilka kilometrów dalej. Sale lekcyjne zostały przekształcone w kuchnie i sypialnie w jednym, mieszka w nich czasami po 10 osób. Szkoły nie są na to przygotowane – nie ma w nich pryszniców, nie ma także możliwości separacji osób zdrowych i chorych, a spotkałem kobietę chorą na raka, która musiała opuścić szpital w ewakuowanej dzielnicy i przerwać leczenie.

Ponadto w takich szkołach nie odbywają się lekcje – ani stacjonarnie, ani online. Pracują szkoły prywatne, na które mogą pozwolić sobie wyłącznie zamożni Libańczycy. To ogromna strata edukacyjna, która dotyka najbiedniejszych i pogłębia podziały społeczne.

Osoby, które uciekają z ewakuowanych miejsc też nie mogą czuć się bezpiecznie. Wczoraj IDF przypuścił atak na samochód, którym przemieszczał się jeden z bojowników Hezbollahu. Auto jechało w tym czasie wzdłuż ulicy, na której spali uchodźcy. W wyniku eksplozji zginęło siedem osób postronnych, w tym dziecko – siła wybuchu była tak duża, że wyrzuciła dziewczynkę wysoko w powietrze. To okrutna wojna, która dotyczy nie tylko Hezbollahu – w wyniku nalotów izraelskich od początku tej eskalacji, a więc od marca zginęło 82 dzieci, a ponad 260 zostało rannych. Nie jest to operacja chirurgicznego eliminowania przeciwnika.

Ludzie, którzy musieli uciekać ze swoich domów, przeżywają ogromny stres – każdy grzmot bomb, który odbija się w mieście, rodzi pytanie, czy ich dom nie zamienia się właśnie w ruinę, a nie mają możliwości sprawdzenia tego. Ewakuowane dzielnice opustoszały, to strefa śmierci. 

Jakie nastroje są w Bejrucie? 

Fatalne. Sytuacja jest bardzo poważna, wręcz druzgocząca. Nawet jeśli ktoś mieszka daleko od Bejrutu, to w bardziej lub mniej dotkliwy sposób dotykają go konsekwencje wojny. Zwłaszcza, że jest to bardzo mały kraj.