Z tego artykułu dowiesz się:
- na jak dużą skalę inwestują Chiny w Azji Centralnej
- Dlaczego Pekin staje się dla krajów środkowoazjatyckich kluczowym partnerem gospodarczym w dobie globalnej niepewności
- Jaką rolę w chińskiej ekspansji odgrywa Kazachstan i jakie konkretne działania podejmuje, by przyciągnąć kapitał
- W jakich sektorach kumulują się chińskie inwestycje
- Jakie decyzje infrastrukturalne i polityczne umacniają pozycję Chin w regionie
Handel Chin z państwami Azji Centralnej wzrósł po 10 miesiącach 2025 roku o 12 proc., do ponad 106 mld dol., przy czym eksport z Państwa Środka wyniósł ponad 71 mld dol., a import 35 mld dol. Chiny eksportują elektronikę, maszyny i produkty zaawansowane technologicznie, kupują natomiast produkty rolne, chemikalia i stal.
Rosną też chińskie inwestycje i choć to Afryka pozostaje liderem, jeśli chodzi o zainteresowanie inwestorów z Pekinu, współpraca z krajami Azji Centralnej z roku na rok intensywnie się rozwija. Kraje regionu w obliczu niepewności geopolitycznej widzą w Chinach stabilnego i perspektywicznego partnera i są jak nigdy wcześniej otwarte na pogłębianie więzi gospodarczych z tym krajem. Kooperacja podejmowana jest w bardzo wielu obszarach.
Inwestycje Chin w Azji Centralnej. Surowce i OZE na czele
Eurazjatycki Bank Rozwoju podał w raporcie, że skumulowane inwestycje Chin w krajach Azji Centralnej osiągnęły do połowy 2025 roku blisko 36 mld dol. Przoduje Kazachstan, tu Pekin zainwestował 11,4 mld dol. (32 proc. portfela). Kluczowymi inwestorami były chińskie firmy naftowe: CNPC i Sinopec. Na kolejnym miejscu jest Uzbekistan z 10,7 mld dol. inwestycji, gdzie Chińczycy realizowali projekty związane m.in. z elektrowniami słonecznymi, fabryką aut Exceed i modernizację magazynów gazu. Dalsze pozycje zajmują: Turkmenistan z 9,5 mld dol., Tadżykistan z 2,2 mld dol. oraz Kirgistan z 2,1 mld dol. inwestycji.
Czytaj więcej
Chiny zamiast zwiększać zakupy ropy po wybuchu wojny USA i Izraela z Iranem, gwałtownie ograniczyły import surowca. Pekin po raz kolejny reaguje na...
Współpraca dotyczy też logistyki. W listopadzie minionego roku Chiny, Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan i Turcja podpisały w Stambule wielostronne porozumienie, które ma na celu rozszerzenie ruchu towarowego koleją wzdłuż południowej odnogi korytarza tranzytowego Eurazji. Kraje zgodziły się na wprowadzenie jednolitych taryf, skrócenie czasu podróży pociągów kontenerowych i modernizację infrastruktury. Południowy korytarz ma przejąć cześć ruchu kolejowego między Chinami a Europą. Chiny stawiają na alternatywne szlaki, mając na uwadze zawodność i podatność rosyjskiej trasy na sankcje.
Wiceminister transportu Jasurbek Choriev poinformował w ostatnich dniach na Międzynarodowym Forum Inwestycyjnym w Taszkiencie, że budowa korytarza kolejowego Chiny-Kirgistan-Uzbekistan może zostać ukończona nawet dwa lata wcześniej niż planowano, do 2028 roku zamiast do 2030 roku. Przewidywany ruch kolejowy na nowej linii ma wynieść 15 mln ton rocznie do 2032 roku, a do 2040 roku wzrośnie dalej, do 20 mln ton.
Astana podpisuje kolejne umowy z Chinami
O chińskie inwestycje mocno zabiega Kazachstan, z bardzo dobrym skutkiem. Jak informuje Kazakh Invest, agencja wspierająca rozwój gospodarczy Kazachstanu, w całym kraju realizowanych jest w tej chwili we współpracy z Chińczykami około 250 projektów. W samym 2025 roku bezpośrednie inwestycje chińskie wyniosły 2,8 mld dol., co stanowiło wzrost o 135 proc. rok do roku. Wartość obrotów handlowych między dwoma krajami w 2025 r. wyniosła 34,1 mld dol.
W Kazachstanie działa ponad 6 tysięcy przedsiębiorstw z udziałem chińskiego kapitału, w tym giganci tacy jak China National Petroleum Corporation, CITIC Group, Sinopec czy Huawei. Kazachskie władze wspierają rozwój chińskich projektów w kraju. Niedawno ratyfikowany został przez kazachski Senat traktat międzyrządowy o wzajemnej ochronie inwestycji. Celem umowy jest rozwój projektów opartych o zaawansowane technologie, tworzenie nowych miejsc pracy i wzmacnianie potencjału eksportowego kraju.
Kazachstan, Hongkong i Chiny kontynentalne podpisały w ostatnim czasie aż 42 umowy rozszerzające współpracę handlową i inwestycyjną w obszarze lotnictwa, finansów, logistki i zrównoważonego rozwoju. Przedstawiciele krajów rozmawiali również o rozwoju współpracy w zakresie technologii cyfrowych, edukacji i turystyki. Kazachstan zaproponował wykorzystanie swojej infrastruktury lotniskowej jako bramy tranzytowej dla ładunków przewożonych z Chin i Hongkongu na rynki europejskie.
Szeroka współpraca Chin i Kazachstanu
W Aktobe w północno-zachodniej części Kazachstanu rusza inwestycje w budowę zakładu, który będzie wytwarzał produkty z miedzi z recyklingu. To inwestycja chińsko-kazachska o wartości 100 mln dol. Powstanie tu 250 miejsc pracy, a produkcja wynosić będzie 25 tys. ton rafinowanej miedzi rocznie. Surowcem ma być złom miedziany zbierany w całym Kazachstanie. Zakład zostanie uruchomiony już w przyszłym roku. Wytwarzane tu produkty trafią na rynek krajowy oraz na eksport – do krajów Unii Gospodarczej Eurazji oraz Unii Europejskiej.
Współpraca trwa też na polu odnawialnych źródeł energii. Wystarczy wspomnieć choćby realizowaną na południu kraju elektrownię słoneczną o mocy 300 MW, wraz z systemem magazynowania energii o wartości ponad 300 mln dol. Farma ma być uruchomiona w 2027 r., generować będzie ok. 674 mln kWh rocznie.
Czytaj więcej
Globalna moc zainstalowana w odnawialnych źródłach energii na koniec 2024 r. wyniosła 4443 GW – wynika z najnowszego raportu Międzynarodowej Agencj...
Chiny mają też pomóc pomóc Astanie stworzyć nowy „Dubaj” na kazachskim stepie. Chodzi o miasto Alatau, które stanie się regionalnym centrum finansów i innowacji cyfrowych. W czerwcu tego roku podpisano umowy o wartości ok. 6 mld dol. dotyczące m.in. uruchomienia produkcji nowej generacji baterii, systemów magazynowania energii, nowoczesnych maszyn rolniczych, rozwoju infrastruktury transportu elektrycznego i wprowadzania technologii Smart City.
Tradycyjnym obszarem współpracy jest przetwórstwo surowców. Trwa rozbudowa rafinerii ropy naftowej w Szymkencie, na południu kraju, toczą się też prace związane z pozyskaniem inwestorów do budowy nowej rafinerii. Podejście kazachskich władz doskonale oddaje ostatnia decyzja o rezygnacji z planów wykorzystania rosyjskich turbin w elektrowni Ekibastuz GRES-2. Zostaną one zastąpione chińskimi urządzeniami produkowanymi przez chiński podmiot, Harbin Electric International.
Dynamiczny wzrost obrotów handlowych, setki realizowanych projektów oraz strategiczne partnerstwa infrastrukturalne jednoznacznie pokazują, że Azja Centralna – z Kazachstanem na czele – staje się kluczowym filarem chińskiej ekspansji gospodarczej w Eurazji. Dla krajów środkowej Azji zacieśnianie więzi z Pekinem i Chinami kontynentalnymi stanowi nie tylko szansę na modernizację technologiczną i otwarcie nowych rynków zbytu, ale też na zapewnienie stabilności w obliczu globalnych wstrząsów. Wiele wskazuje na to, że rola Chin w tej części świata będzie dalej rosła, trwale przemodelowując układ sił gospodarczych na kontynencie.
